çərşənbə günü, 18 noyabr 2026
     

Mil­li Dir­çə­liş Hə­rə­ka­tı - azər­bay­can­çı­lı­ğın tər­kib his­sə­si...

Image


Azər­bay­can xal­qı ta­ri­xən öz mü­ba­riz­li­yi­ni, əzmkar­lı­ğı­nı gös­tə­rə bi­lib. So­vet im­pe­ri­ya­sı­na qar­şı çı­xan və­tən­daş­la­rı­mız Azər­bay­ca­nı müs­tə­qil, azad, su­ve­ren res­pub­li­ka ki­mi gör­mək is­tə­yir­di. Ta­rix­çi­lər vur­ğu­la­yır ki, azər­bay­can­çı­lıq ide­ya­sın­dan qay­naq­la­nan bu is­tək re­al­lı­ğa çev­ril­di. Mə­lum­dur ki, xal­qı­mı­zın is­tiq­lal mü­ba­ri­zə­si­nin əsas mər­hə­lə­lə­rin­dən bi­ri olan 17 no­yabr-Mil­li Dir­çə­liş Gü­nü Azər­bay­ca­nın müs­tə­qil­li­yi­nin bər­pa edil­mə­sin­də ta­ri­xi rol oy­na­yıb.

Təd­qi­qat­çı­lar ya­zır ki, mə­nə­vi əsas­la­rı­nı və baş­lan­ğı­cı­nı XX əs­rin 60-cı il­lə­rin­dən gö­tü­rən bu ta­rix son­ra­lar ulu ön­dər Hey­dər Əli­ye­vin si­ya­si uzaq­gö­rən­li­yi və müd­rik­li­yi ilə dön­məz xa­rak­ter alıb, müs­tə­qil Azər­bay­can mü­a­sir in­ki­şaf yo­lu­na qə­dəm qo­yub. Ke­çən əs­rin axır­la­rın­da dün­ya­nın al­tı­da bi­ri­ni əha­tə edən So­vet İt­ti­fa­qı­nın iq­ti­sa­di, si­ya­si, mə­nə­vi və ide­o­lo­ji da­yaq­la­rı sar­sıl­mış­dı. İm­pe­ri­ya­nın si­ya­si "be­yin mər­kə­zi"nin xalqla­ra, xü­su­si­lə Azər­bay­can xal­qı­na qar­şı yü­rüt­dü­yü ay­rı­seç­ki­lik si­ya­sə­ti kəs­kin xa­rak­ter al­dı. "Azər­TAc" təd­qi­qat­çı­la­ra is­ti­na­dən ya­zır ki, Mi­xa­il Qor­ba­çov ha­ki­miy­yə­ti­nin dəs­tə­yi ilə er­mə­ni­lər Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da azər­bay­can­lı­la­ra qar­şı haq­sız əra­zi id­di­a­la­rı­na baş­la­dı. Qeyd edi­lə­nə gö­rə, er­mə­ni­lə­rin Top­xa­na­da tö­rət­di­yi vəh­şi­lik­lər, Ağ­dam­da isə iki azər­bay­can­lı­nı qət­lə ye­tir­mə­si Ba­kı­da mil­li hisslə­ri alov­lan­dır­dı. XX əs­rin əv­vəl­lə­rin­də is­tiq­la­lın ləz­zə­ti­ni da­dan xalq bu də­fə müs­tə­qil­lik ar­zu­la­rı­nı re­al­laş­dır­maq üçün ta­ri­xi bir für­sə­tin ya­ran­dı­ğı­nı hiss et­di. 1988-ci il­dən baş­la­ya­raq Azər­bay­can­da mil­li is­tiq­lal hə­rə­ka­tı ge­niş vü­sət al­dı. Mil­yon­lar­la in­sa­nın top­laş­dı­ğı Azad­lıq mey­da­nın­da səs­lə­nən tə­ləb­lə­rin ma­hiy­yə­ti get­dik­cə də­yi­şə­rək, müs­tə­qil döv­lət qur­maq ide­ya­sı mil­li dü­şün­cə­yə ha­kim kə­sil­di.

"Azər­TAc" ya­zır: "Ha­ki­miy­yə­tə gə­li­şi ilə xal­qa sağ­lam ruh və özü­nü­dərk gə­ti­rən ümum­mil­li li­der Hey­dər Əli­yev so­vet ide­o­lo­gi­ya­sı­nın sərt qa­da­ğa­la­rı­na bax­ma­ya­raq, mil­li-mə­nə­vi də­yər­lə­rə, Azər­bay­can el­mi­nin və mə­də­niy­yə­ti­nin dir­çə­li­şi­nə xü­su­si önəm ver­di. Bü­tün sa­hə­lər­də in­ki­şaf və oya­nış mü­şa­hi­də olun­ma­ğa baş­la­dı. Azər­bay­can əsl in­ti­bah və dir­çə­liş döv­rü­nə qə­dəm qoy­du. Məhz ulu ön­dər Hey­dər Əli­ye­vin tə­şəb­bü­sü ilə dün­ya­nın müx­tə­lif öl­kə­lə­rin­də təh­sil alan mil­li ruh­lu alim­lər və zi­ya­lı­lar or­du­su ye­tiş­di. Da­hi şəx­siy­yət Hey­dər Əli­ye­vin res­pub­li­ka­da ya­rat­dı­ğı bu mə­nə­vi-psi­xo­lo­ji və iq­ti­sa­di ba­za təx­mi­nən 20 il son­ra So­vet İt­ti­fa­qı da­ğıl­ma­ğa baş­la­yan­da xal­qın da­ya­ğı ol­du.

1988-ci il­də xalq hə­rə­ka­tı­nın alov­lan­dı­ğı bir vaxtda Azər­bay­ca­na rəh­bər­lik edən si­ya­si qüv­və­lər isə möv­cud və­ziy­yə­ti qiy­mət­lən­di­rə bil­mə­di­lər. Xal­qın ma­raq­la­rın­dan da­ha çox im­pe­ri­ya­nın ma­raq­la­rı­nı dü­şü­nən bu adam­la­rın si­ya­si sə­bat­sız­lı­ğın­dan 20 Yan­var fa­ci­ə­si baş ver­di. Bir-bi­ri­ni əvəz­lə­yən ha­ki­miy­yət­lər xal­qın dir­çə­li­şi­ni mü­tə­rəq­qi səm­tə yö­nəltmək iq­ti­da­rın­da de­yil­di. Hə­min o ağır mə­qam­lar­da ye­nə də ulu ön­dər Hey­dər Əli­yev xal­qın is­tiq­lal ru­hu­nu öl­mə­yə qoy­ma­dı.

1990-cı il no­yab­rın 17-də Nax­çı­van Mux­tar Res­pub­li­ka­sı­nın Ali So­ve­ti­nin ye­ni tər­kib­də ilk ses­si­ya­sı ke­çi­ril­di. Mux­tar Res­pub­li­ka­nın adın­dan "So­vet" və "So­si­a­list" söz­lə­ri çı­xa­rıl­dı. İm­pe­ri­ya­nın hə­lə ta­rix səh­nə­sin­dən si­lin­mə­di­yi bir dövrdə Nax­çı­va­nın adın­dan "So­vet" və "So­si­a­list" söz­lə­ri­nin çı­xa­rıl­ma­sı müs­tə­qil­li­yi­mi­zin qa­za­nıl­ma­sı yo­lun­da çox bö­yük ta­ri­xi ad­dım idi. Bu­nun­la ümum­mil­li li­de­ri­miz mil­li döv­lət­çi­li­yi­mi­zin dir­çə­li­şi is­ti­qa­mə­tin­də ilk bö­yük ad­dım at­dı".

Qeyd edi­lə­nə gö­rə, Hey­dər Əli­ye­vin sədrli­yi ilə ke­çi­ri­lən hə­min ta­ri­xi ses­si­ya­da Mux­tar Res­pub­li­ka­nın döv­lət rəmzlə­ri haq­qın­da mə­sə­lə də mü­za­ki­rə olun­du. Mə­lu­mat­la­ra gö­rə, xalq de­pu­tat­la­rı­nın mü­za­ki­rə­sin­dən son­ra üç­rəngli bay­ra­ğın döv­lət rəm­zi ki­mi qə­bu­lu ilə əla­qə­dar tək­lif irə­li sü­rül­dü. Mə­lum ol­du­ğu ki­mi, Azər­bay­can Xalq Cum­hu­riy­yə­ti­nin üç­rəngli bay­ra­ğı­nın bər­pa olun­ma­sı ba­rə­də qə­rar çı­xa­ran ses­si­ya onun döv­lət bay­ra­ğı ki­mi qə­bul edil­mə­si ilə əla­qə­dar Azər­bay­ca­nın Ali So­ve­ti qar­şı­sın­da və­sa­tət qal­dır­dı. Be­lə­lik­lə, mil­li dir­çə­liş­dən mil­li tə­rəq­qi­yə doğ­ru uza­nan ta­ri­xi yo­lun baş­lan­ğı­cı qo­yul­du.

Mə­lum­dur ki, XX əs­rin 80-ci il­lə­ri­nin or­ta­la­rın­dan eti­ba­rən keç­miş SSRİ-də baş ver­miş ic­ti­mai-si­ya­si pro­ses­lər nə­ti­cə­sin­də Azər­bay­ca­nın müs­tə­qil­lik qa­zan­ma­sı üçün ge­niş im­kan­lar ya­ran­mış­dı. Er­mə­nis­tan­da və Qa­ra­ba­ğın dağ­lıq his­sə­sin­də azər­bay­can­lı­la­ra qar­şı yö­nəl­di­lən soy­qı­rı­mı so­vet or­du­su tə­rə­fin­dən dəs­tək­lə­nir­di. O za­man­kı SSRİ rəh­bər­li­yi­nin məkrli qon­şu­la­rı­mız er­mə­ni­lər­lə əl­bir olub Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğı Azər­bay­can­dan ayı­ra­raq Er­mə­nis­ta­nın nə­za­rə­ti­nə ver­mə­si is­ti­qa­mə­tin­də at­dı­ğı ad­dım­lar xal­qın səbr ka­sa­sı­nı da­şır­mış­dı. Xal­qı­mız im­pe­ri­ya bu­xov­la­rın­dan, əsa­rət zən­ci­rin­dən azad ol­maq is­tə­yir­di. Bu mü­ba­ri­zə­lər yo­lu­nun so­na çat­ma­sı­nı isə Azər­bay­can xal­qı Dir­çə­liş Gü­nü ad­lan­dır­dı.

Ta­rix­çi­lər ya­zır ki, müs­təm­lə­kə əsa­rə­tin­dən ca­na gəl­miş xalq hər şe­yə qa­dir ol­du­ğu­nu gös­tər­di. Azər­bay­can­da mey­dan hə­rə­ka­tı ge­niş vü­sət al­dı. Bu mil­li hə­rə­kat xal­qın dir­çə­li­şi idi. Çox mü­tə­rəq­qi, in­qi­la­bi, de­mok­ra­tik hə­rə­ka­tın, oya­nı­şın ba­şın­da əsl və­tən­pər­vər­lər du­rur­du. Xal­qın mü­qəd­dəs ar­zu­la­rı, ümid­lə­ri pu­ça çıx­mış­dı, öl­kə­də və­tən­daş ita­ət­siz­li­yi, və­tən­daş qar­şı­dur­ma­sı ya­ran­mış­dı, qan tö­kü­lür­dü. Tə­pə­dən-dır­na­ğa­dək si­lah­lan­mış er­mə­ni qul­dur­la­rı əli­ya­lın, dinc əha­li­ni müd­hiş bir aman­sız­lıq­la qət­lə ye­ti­rir­di. Qa­ni­çən vəh­şi­lər heç ki­mə-qo­ca­la­ra, kör­pə­lə­rə, hət­ta ha­mi­lə qa­dın­la­ra be­lə aman ver­mir­di­lər. Azər­bay­can xal­qı 17 no­yabrda aya­ğa qalxdı. Hə­min gün­lər­də "Mey­dan hə­rə­ka­tı" adı­nı al­mış bu hə­rə­kat­la so­vet müs­təm­lə­kə re­ji­mi şə­ra­i­tin­də rep­res­si­ya­la­ra mə­ruz qal­mış mil­li şü­ur ye­ni­dən oyan­dı, özü­nü­dər­kə doğ­ru bir dö­nüş baş­lan­dı.

Xalq hə­rə­ka­tı tək­cə Ba­kı­da de­yil, Nax­çı­van, Gən­cə və Lən­kə­ran­da da küt­lə­vi xa­rak­ter al­dı. Res­pub­li­ka­mı­zın bü­tün şə­hər və ra­yon­la­rı­nı bü­rü­müş qüd­rət­li xalq hə­rə­ka­tı kom­mu­nist re­ji­mi­ni Azər­bay­can­dan sü­pü­rüb at­maq məq­sə­di da­şı­yır­dı.

Uzun mü­ba­ri­zə­dən son­ra Azər­bay­can müs­tə­qil­li­yi­nə qo­vuş­du. 1991-ci il oktyab­rın 18-də Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Ali So­ve­ti­nin ses­si­ya­sın­da "Azər­bay­ca­nın döv­lət müs­tə­qil­li­yi haq­qın­da Konsti­tu­si­ya Ak­tı" qə­bul olun­du. Bu mü­hüm ta­ri­xi sə­nəd­lə xal­qı­mız uzun il­lər­dən bə­ri həs­rə­tin­də ol­du­ğu azad­lı­ğı­na qo­vuş­du. La­kin müs­tə­qil­li­yi­ni qa­zan­dıq­dan iki il son­ra xal­qı­mız ye­ni­dən onu itir­mək təh­lü­kə­si ilə üz­ləş­di. Bir tə­rəf­dən Er­mə­nis­tan si­lah­lı qüv­və­lə­ri­nin tə­ca­vü­zü nə­ti­cə­sin­də ge­niş miq­yas al­mış bi­rin­ci Qa­ra­bağ mü­ha­ri­bə­si, di­gər tə­rəf­dən döv­lət rəh­bər­li­yin­də olan sa­vad­sız, sə­riş­tə­siz adam­la­rın ye­rit­di­yi səhv si­ya­sət və da­xil­də ge­dən si­ya­si çə­kiş­mə­lər, se­pa­rat­çı­lıq hə­rə­ka­tı cə­miy­yə­ti­mi­zi müs­tə­qil­li­yin be­şi­yin­də­cə bo­ğul­ma­sı təh­lü­kə­si ilə üz-üzə qoy­muş­du. La­kin bö­yük si­ya­si təc­rü­bə­yə ma­lik olan Hey­dər Əli­ye­vin öl­kə­də ha­ki­miy­yə­tə qa­yı­dı­şı ilə bu təh­lü­kə so­vuş­du.

İn­di müs­tə­qil­li­yi­mi­zin si­ya­si və iq­ti­sa­di sü­tun­la­rı get­dik­cə möh­kəm­lə­nir. Xal­qın öz döv­lət­çi­li­yi sa­rı­dan heç bir na­ra­hat­lı­ğı yox­dur. Müs­tə­qil­li­yin ta­le­yi­ni mü­əy­yən­ləş­di­rən əsas amil­lər qo­ru­nub sax­la­nır, in­ki­şaf et­di­ri­lir. Ha­zır­da Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin tə­şəb­bü­sü ilə döv­lət­çi­li­yin möh­kəm­lən­di­ril­mə­si­nə, iq­ti­sa­diy­ya­tın in­ki­şa­fı­na, mil­li-mə­nə­vi də­yər­lə­rin qo­ru­nub sax­lan­ma­sı­na xü­su­si diq­qət ye­ti­ri­lir.

Ta­rix­çi­lər qeyd edir ki, Azər­bay­can bu gün həm si­ya­si, həm də iq­ti­sa­di cə­hət­dən dün­ya­nın nü­fuz­lu döv­lət­lə­rin­dən bi­ri­nə çev­ri­lib.

Mə­lum­dur ki, Hey­dər Əli­yev azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı­nı Azər­bay­can döv­lə­ti­nin ana xət­lə­rin­dən bi­ri­nə çe­vi­rər­kən ilk növ­bə­də ta­rix bo­yu əl­də edil­miş zən­gin təc­rü­bə­dən mə­ha­rət­lə və uzaq­gö­rən bir stra­teq ki­mi is­ti­fa­də et­di. Bu ba­xım­dan Hey­dər Əli­ye­vin azər­bay­can­çı­lı­ğı ümum­mil­li ide­o­lo­gi­ya ola­raq irə­li sür­mə­si onun Azər­bay­can döv­lət­çi­li­yi na­mi­nə gös­tər­di­yi ta­ri­xi xid­mət­dir. Məhz azər­bay­can­çı­lıq Azər­bay­ca­na qar­şı bir çox is­ti­qa­mət­lər­dən yö­nə­lən təh­did­lə­rin, öl­kə­mi­zi et­nik bö­lü­cü­lük əsa­sın­da par­ça­la­maq cəhdlə­ri­nin qar­şı­sın­da güc­lü ide­o­lo­ji və si­ya­si si­pər ol­du. Çün­ki azər­bay­can­çı­lıq bi­zim keç­mi­şi­miz­dən gə­lən də­yər ola­raq va­hid Azər­bay­ca­nın ide­ya əsa­sı, öl­kə­də bü­tün kon­fes­si­ya və et­nos­la­rın həm­rəy­lik və an­laş­ma için­də bir­gə­ya­şa­yı­şı­nın ta­ri­xi təc­rü­bə­si­dir. Bu is­ti­qa­mət­də də Hey­dər Əli­yev Azər­bay­can di­li­nin, ta­ri­xi­nin ədə­biy­yat və mə­də­niy­yə­ti­nin ye­ni - azər­bay­can­çı­lıq məf­ku­rə­si ilə dər­ki­nin me­to­do­lo­gi­ya və stra­te­gi­ya­sı­nı for­ma­laş­dır­dı. Onun 2001-ci il iyun ayı­nın 18-də im­za­la­dı­ğı "Döv­lət di­li­nin tət­bi­qi işi­nin tək­mil­ləş­di­ril­mə­si haq­qın­da", həm­çi­nin 9 av­qust 2001-ci il av­qust ayı­nın 9-da im­za­la­dı­ğı "Azər­bay­can əlif­ba­sı və Azər­bay­can di­li gü­nü­nün tə­sis edil­mə­si haq­qın­da" Fər­ma­nı bö­yük ta­ri­xi-si­ya­si əhə­miy­yə­tə ma­lik­dir.

Hey­dər Əli­yev öz çı­xış­la­rın­da bir va­cib mə­qa­mı hər za­man diq­qə­tə çat­dı­rıb ki, Azər­bay­ca­nın çox­mil­lət­li, to­le­rant öl­kə ol­ma­sı bi­zim bö­yük sər­və­ti­miz­dir və biz bu­nu qo­ru­yub sax­la­ma­lı, dün­ya­ya ən yük­sək sə­viy­yə­də təb­liğ et­mə­li­yik: "Azər­bay­can əha­li­si­nin çox­mil­li tər­ki­bi bi­zim sər­və­ti­miz­dir, üs­tün­lü­yü­müz­dür. Azər­bay­ca­nın ən baş­lı­ca sər­vət­lə­rin­dən bi­ri qə­dim­lər­dən bu tor­paq­da ya­şa­yan, öz ta­le­yi­ni, öz hə­ya­tı­nı bu tor­pa­ğa bağ­la­yan müx­tə­lif din­lə­rə eti­qad edən adam­lar­dır. Biz bu­nu qiy­mət­lən­di­ri­rik və sax­la­ya­ca­ğıq. Döv­lət, öl­kə nə qə­dər çox xal­qı bir­ləş­dir­sə, bir o qə­dər zən­gin olur, çün­ki on­la­rın hər bi­ri ümum­dün­ya mə­də­niy­yə­ti­nə və si­vi­li­za­si­ya­sı­na öz töh­fə­si­ni ve­rir. Azər­bay­can onun əra­zi­sin­də ya­şa­yan bü­tün mil­lət və xalqla­rın ümu­mi və­tə­ni­dir. Azər­bay­can­lı sö­zü bi­zi hə­mi­şə bir­ləş­di­rib".

Təd­qi­qat­çı­lar ya­zır ki, azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı, bir tə­rəf­dən, Azər­bay­can türklə­ri­nin öl­kə­də­ki di­gər et­nik qrup­la­ra to­le­rant mü­na­si­bə­ti­nin, sülh için­də ya­şa­maq is­tə­yi­nin ba­riz gös­tə­ri­ci­si­dir­sə, di­gər yan­dan, Azər­bay­ca­nın türk dün­ya­sı­nın ay­rıl­maz par­ça­sı ol­du­ğu­nun təs­di­qi­dir. Odur ki, azər­bay­can­çı­lı­ğı re­a­list mil­li in­ki­şaf mo­de­li ola­raq qə­bul edən Azər­bay­can türk döv­lət­lə­ri ara­sın­da da bə­la­ğət və pa­fos­dan uzaq, sə­mi­mi və qar­şı­lıq­lı fay­da­lı tə­rəf­daş­lıq­dan ya­na ol­du­ğu­nu da­im nü­ma­yiş et­di­rir. Hey­dər Əli­yev xa­ric­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­la­rın da­ğı­nıq hal­da ya­şa­ma­ma­sı, on­la­rın di­as­por fə­a­liy­yə­ti gös­tər­mə­si üçün mil­li həm­rəy­li­yin va­cib ol­du­ğu­nu bil­di­rir­di. O həm də yax­şı dərk edir­di ki, mil­li həm­rəy­li­yin möh­kəm­lən­mə­si üçün azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı zə­ru­ri­dir. Məhz bu ide­o­lo­gi­ya­nın təb­li­ği nə­ti­cə­sin­də, Azər­bay­ca­nı han­sı sə­bəb­dən tərk et­mə­sin­dən ası­lı ol­ma­ya­raq, xa­ric­də ya­şa­yan soy­daş­la­rı­mız ara­sın­da mil­li həm­rəy­lik ya­ran­dı və on­lar ümum­mil­li ma­raq­lar na­mi­nə bir­lik­də fə­a­liy­yət gös­tər­mə­yə baş­la­dı­lar. Bu­nun nə­ti­cə­sin­də də soy­daş­la­rı­mız ara­sın­da azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı mil­li həm­rəy­li­yin kon­sep­si­ya­sı­na çev­ril­di. Pre­zi­dent xa­ri­ci döv­lət­lə­rə ilk sə­fər­lə­rin­dən baş­la­ya­raq get­di­yi hər bir öl­kə­də ya­şa­yan həm­və­tən­lə­ri­miz­lə, ora­da­kı azər­bay­can­lı ic­ma­sı­nın bö­yük və ya ki­çik­li­yin­dən ası­lı ola­ma­ya­raq, gö­rüş­lər ke­çi­rir, on­la­rın prob­lem­lə­ri, qay­ğı­la­rı ilə ma­raq­la­nır, töv­si­yə­lə­ri­ni ve­rir­di. Azər­bay­can di­as­po­ru­nun ye­ni mər­hə­lə­də in­ki­şaf te­zis­lə­ri­ni də məhz bö­yük ön­də­rin hə­min gö­rüş və çı­xış­lar­da söy­lə­di­yi fi­kir­lər, müd­də­a­lar təş­kil edib. Özü də bu hər za­man şü­ar­çı­lıq­dan uzaq, re­al­lı­ğı əks et­di­rən, zə­ru­rət­dən do­ğan fi­kir və müd­də­a­lar olub. Bu ba­xım­dan Hey­dər Əli­ye­vin 2001-ci ilin no­yab­rın­da Ba­kı­da Dün­ya Azər­bay­can­lı­la­rı­nın I Qu­rul­ta­yın­da bə­yan et­di­yi te­zis­lər əs­lin­də azər­bay­can­çı­lı­ğın, Azər­bay­can tə­əs­süb­keş­li­yi­nin ən la­ko­nik ifa­də­si idi: "Biz is­tə­yi­rik ki, müx­tə­lif öl­kə­lər­də ya­şa­yan azər­bay­can­lı­lar hə­min öl­kə­lə­rin və­tən­da­şı ki­mi, is­tə­dik­lə­ri ki­mi ya­şa­sın­lar. An­caq heç vaxt öz mil­li kök­lə­ri­ni, mil­li mən­su­biy­yət­lə­ri­ni itir­mə­sin­lər. Bi­zim ha­mı­mı­zı bir­ləş­di­rən bu amil­lər­dir. Bi­zim ha­mı­mı­zı bir­ləş­di­rən, həm­rəy edən azər­bay­can­çı­lıq ide­ya­sı­dır. Azər­bay­can­çı­lıq öz mil­li mən­su­biy­yə­ti­ni, mil­li-mə­nə­vi də­yər­lə­ri­ni qo­ru­yub sax­la­maq, ey­ni za­man­da, on­la­rın ümum­bə­şə­ri də­yər­lər­lə sin­te­zin­dən, in­teq­ra­si­ya­sın­dan bəh­rə­lən­mək de­mək­dir. Hər bir in­san üçün mil­li mən­su­biy­yə­ti onun qü­rur mən­bə­yi­dir. Hə­mi­şə fəxr et­mi­şəm, bu gün də fəxr edi­rəm ki, mən azər­bay­can­lı­yam. Hər bir azər­bay­can­lı öz mil­li mən­su­biy­yə­ti­nə gö­rə qü­rur his­si ke­çir­mə­li­dir və biz azər­bay­can­çı­lı­ğı ya­şat­ma­lı­yıq".

Hey­dər Əli­ye­vin azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sın­da ta­ri­xi­lik­lə mü­a­sir­li­yin nə­zə­ri vəh­də­ti əsas yer tu­tur. Azər­bay­can­çı­lı­ğın ümum­mil­li ide­o­lo­gi­ya ha­lı­na gəl­mə­si, bü­tün dün­ya azər­bay­can­lı­la­rı­nı bir­ləş­di­rən məf­ku­rə­yə, müs­tə­qil Azər­bay­can döv­lə­ti­nin əsa­sı­na çev­ril­mə­si məhz Hey­dər Əli­ye­vin adı ilə bağ­lı­dır. O, azər­bay­can­çı­lı­ğı döv­lət­çi­li­yə tət­biq et­di, bu məf­ku­rə­yə əsas­la­nan mil­li döv­lət ya­rat­dı, xalqda döv­lət­çi­lik his­si­ni for­ma­laş­dır­dı. Bu ide­o­lo­gi­ya Azər­bay­can döv­lə­ti­nə qar­şı bir çox is­ti­qa­mət­lər­dən yö­nə­lən təh­did­lə­rin, öl­kə­mi­zi et­nik əla­mət­lər əsa­sın­da par­ça­la­maq cəhdlə­ri­nin qar­şı­sın­da güc­lü ide­o­lo­ji və si­ya­si si­pər olub. Bu­nu onun Dün­ya Azər­bay­can­lı­la­rı­nın Qu­rul­ta­yın­da­kı nit­qi (10 no­yabr, 2001-ci il) də sü­but edir. Hey­dər Əli­ye­vin qu­rul­tay­da­kı çı­xı­şı azər­bay­can­çı­lı­ğın ta­ri­xi proq­ram sə­nə­di he­sab edi­lir. Hey­dər Əli­yev qu­rul­tay­da­kı çı­xı­şın­da de­yib: "Azər­bay­can döv­lət müs­tə­qil­li­yi­ni əl­də edən­dən son­ra azər­bay­can­çı­lıq apa­rı­cı ide­ya ki­mi həm Azər­bay­can­da, həm də bü­tün dün­ya­da ya­şa­yan azər­bay­can­lı­lar üçün əsas ide­ya olub. Biz hə­mi­şə bu ide­ya ət­ra­fın­da bir­ləş­mə­li­yik. Müs­tə­qil Azər­bay­can döv­lə­ti­nin əsas ide­ya­sı azər­bay­can­çı­lıq­dır. Hər bir azər­bay­can­lı öz mil­li mən­su­biy­yə­ti­nə gö­rə qü­rur his­si ke­çir­mə­li­dir və biz azər­bay­can­çı­lı­ğı-Azər­bay­can di­li­ni, mə­də­niy­yə­ti­ni, mil­li-mə­nə­vi də­yər­lə­ri­ni, adət-ənə­nə­lə­ri­ni ya­şat­ma­lı­yıq".

Azər­bay­can döv­lət müs­tə­qil­li­yi­nə qo­vuş­maq yo­lun­da bö­yük mü­ca­di­lə­lər ve­rib. Bu mü­ca­di­lə nə­ti­cə­sin­də döv­lə­ti­miz müs­tə­qil, xal­qı­mız azad­dır.

İra­də SA­RI­YE­VA 

Ya­zı Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti ya­nın­da Küt­lə­vi İn­for­ma­si­ya Va­si­tə­lə­ri­nin İn­ki­şa­fı­na Döv­lət Dəs­tə­yi Fon­du­nun ma­liy­yə dəs­tə­yi­lə çap olu­nur. 



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

18.11.2026 / 20:36
Ermənistan və Rusiya dəmiryolu üzrə qapalı İşçi qruplar yaratdı...

18.11.2026 / 20:20
Ermənistan parlamentində inanılmaz konstitusiya “bazarlığı” başladı...

18.11.2026 / 20:03
Ermənistanın hökumət sənədində Azərbaycana qarşı “070” kodlu təxribat rəsmiləşdirilir...

18.11.2026 / 19:44
Məmurlar Prezidentin qərarından sui-istifadəni davam etdirirlər...

18.11.2026 / 19:27
Britaniya Avropa İttifaqından çıxmasına peşman olub, yenidən quruma qayıtmaq istəyir

18.11.2026 / 19:15
8 nəfər saxlandı, 104 kiloqram narkotik ələ keçirildi - DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat...

18.11.2026 / 19:06
Kollegiyadan saxlanılan vəkillərlə bağlı xəbərlərə REAKSİYA

18.11.2026 / 18:53
Əli Əsədov Gürcüstanın Baş nazirinin müavini ilə görüşdü

18.11.2026 / 18:49
Türkiyədə AK Parti iqtidarı “Sözcü TV”-ni də bağladı, müxalifətə qarşı cəza yürüşləri davam edir...

18.11.2026 / 18:34
Din xadimləri dövlət qulluğunda işləyə bilməyəcəklər...

18.11.2026 / 18:19
“Türkiyə və Azərbaycan hərbi əməkdaşlığı genişləndirir” - Yaşar Gülər

18.11.2026 / 18:01
Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT-nin rəsmi sənədi kimi yayıldı

18.11.2026 / 17:50
Rusiya Kalininqraddakı qoşunları çıxarmaq müqabilində NATO-nun 1997-ci il sərhədlərinə qayıtmasını tələb edir...

18.11.2026 / 17:26
“Ermənistan və Azərbaycan transsərhəd su ehtiyatlarının idarə olunması üzrə işçi qrupları yaradır” - Paşinyan

18.11.2026 / 17:12
Putin və Tramp Çində görüşdü...

18.11.2026 / 17:06
Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin iclası keçirilib - FOTO

18.11.2026 / 16:50
İnstitut direktoru 6 min, müavinləri 5 min maaş alacaq – Əli Əsədov qərar verdi

18.11.2026 / 16:35
İrəvan Moskvanın dəmir yolu siyasətinə qarşı mövqeyini sərtləşdirdi...

18.11.2026 / 16:20
İran Qars-Gümrü keçidinin açılmasına qarşı çıxdı...

18.11.2026 / 16:19
Azərbaycan Cənubi Qafqazın qapılarını Qərbə açır...

18.11.2026 / 16:11
Azərbaycan dili və informatika dövlət qulluğu imtahanından çıxarılır? - DİM-dən AÇIQLAMA...

18.11.2026 / 16:01
Peskov: APEC sammiti çərçivəsində Putin və Tramp arasında tammiqyaslı danışıqların baş tutacağını gözləmir

18.11.2026 / 15:52
Fransada kütləvi nümayiş günü polislər işə çıxmaqdan imtina edib - Bütün zabitlər xəstəlik məzuniyyətinə çıxıblar

18.11.2026 / 15:41
Putin və Trampın görüşü bu gün axşam saatlarında baş tuta bilər - Uşakov açıqladı...

18.11.2026 / 15:37
"Daşnaksütyun" Qarabağ uğrunda 13 mənasız tələblə cəbhə açdı...

18.11.2026 / 15:14
Prezident İlham Əliyev Oman Sultanını milli bayram münasibətilə təbrik etdi

18.11.2026 / 15:10
Prezident İlham Əliyev Latviya Prezidentini Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik edib

18.11.2026 / 14:41
Xəzər İran-ABŞ savaşının əsas meydanlarından birinə çevrilir.

18.11.2026 / 14:36
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavinlərinin sayı artırıldı

18.11.2026 / 14:33
Hörmüz boğazında üç tanker minaya düşdü – boğaz tam bağlandı...

18.11.2026 / 14:18
Ukrayna Krasnodarda iki iri neft emalı zavoduna yenidən zərbə endirdi...

18.11.2026 / 14:01
Putin Tramla görüşdən əvvəl Cinplə iki saatdan çox qapalı görüş keçirdi

18.11.2026 / 13:52
Tramp Çinə gedib

18.11.2026 / 13:49
Almaniya Cənubi Qafqazda Rusiya ilə açıq mübarizəni bəyan etdi...

18.11.2026 / 13:46
Türkiyənin qlobal elektrikləşməni 35 faizə çatdırmaq təşəbüsünə 75 ölkə dəstək verib

18.11.2026 / 13:33
Kərkük folkloru və musiqi irsi gənclərə tanıdıldı

18.11.2026 / 13:30
Körfəzdə gərginlik yenidən artır - İran Küveytdəki ABŞ hərbi bazasını bombaladı...

18.11.2026 / 13:23
"DƏDƏMİZ DƏDƏ MƏDƏD" ADLI TOPLU-KİTABIN TƏQDİMATI KEÇİRİLİB

18.11.2026 / 13:15
“Diplom varsa, avtomatik biliklər də var” – Nazir bu yanaşmanı tənqid etdi

18.11.2026 / 13:07
ABŞ-da Azərbaycan bayrağının endirilməsi xəbərləri yalan çıxdı - Dövlət Komitəsindən açıqlama...

18.11.2026 / 12:55
Alman nazir Azərbaycanı Avropanın enerji təchizatında mühüm tərəfdaş adlandırdı...

18.11.2026 / 12:39
İkinci əl avtomobillərin satışı üçün yeni vergi proseduru müəyyənləşir...

18.11.2026 / 12:25
Kuryerlər də vergiyə cəb edilir - ayda 15 manat ödəyəcəklər...

18.11.2026 / 12:14
Ceyhun Bayramov: "Kiminsə müxalifət nümayəndəsi olması onu hüquqi məsuliyyətdən azad etmir"

18.11.2026 / 12:10
"Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri bundan sonra da möhkəm olacaq" - Ceyhun Bayramov

18.11.2026 / 12:03
"Azərbaycanın enerji təchizatına verdiyi dəstək Avropada sabitliyin qorunmasına töhfədir" - Yohan David Vadeful

18.11.2026 / 11:58
Almaniyanın Qara dəniz sualtı elektrik kabeli layihəsindən faydalanmaq imkanları müzakirə olundu

18.11.2026 / 11:50
Bakıda bu ərazilərə giriş pullu olacaq

18.11.2026 / 11:42
Almaniya Ermənistanla sülh istiqamətində addımlarına görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkür etdi

18.11.2026 / 11:28
Lavrov Rusiyanın müttəfiqlərini incidən qeyri-diplomatik bəyanat verdi...

18.11.2026 / 11:09
Ceyhun Bayramov almaniyalı həmkarı ilə görüşdü

18.11.2026 / 10:19
Ramiz Mehdiyev və köməkçisi Eldar Əmirov apellyasiya şikayəti verdi

18.11.2026 / 09:52
Trampın reytinqi rekord dərəcədə aşağı düşdü - amerikalıların 66%-i ondan narazıdır...

18.11.2026 / 09:30
ABŞ İranın Qeşm adasına yeni hava zərbələri endirdi...

18.11.2026 / 09:18
"Bəzən əsgərlikdən möhlət almaq üçün saxta təhsil arayışları təqdim olunur" - General

18.11.2026 / 07:19
Moldova hava məkanını bağladı - dron təhlükəsi üzündən…

18.11.2026 / 07:12
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin daxili şəbəkəsi sıradan çıxıb - kiberhücum?..

17.11.2026 / 22:45
İran Vaşinqtonda “çirkli bomba” və kimyəvi silahlarla hücum planlaşdırır - ABŞ kəşfiyyatından ŞOK İDDİA...

17.11.2026 / 22:21
İran ABŞ bazaları yaxınlığındakı bəndləri, limanları və elektrik stansiyalarını vuracaq - sizin etdiyinizi edəcəyik...

17.11.2026 / 22:03
Xəzər dənizini zəbt edənlərin axırı çatdı - Fərman istisnasız icra olunsa...

17.11.2026 / 21:52
Peruda dindarın atdığı təsbeh Roma Papasını gözündən yaraladı

17.11.2026 / 21:47
İstanbul-İrəvan hava yükdaşımaçılığı başladı - həm də intensiv...

17.11.2026 / 21:38
Putinlə rəqs etmiş keçmiş naziri vətəndaşlıqdan çıxardırlar

17.11.2026 / 21:25
Tramp Putinlə ayrıca ikitərəfli görüş keçirmək istəyir...

17.11.2026 / 21:17
Rusiyada hərbi təyyarə qəzaya uğradı - ölənlərin sayı 17-yə çatdı...

17.11.2026 / 21:10
Pekinin Ukrayna ilə bağlı siyasəti kəskin dəyişildi...

17.11.2026 / 20:49
İran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sərt mövqeyə keçdi - İmkan vermərik...

17.11.2026 / 20:32
Tiflislə Moskva inanılmaz danışıqlara başlayır - bölgə üçün yeni təhlükə yetişir...

17.11.2026 / 20:17
Ukraynanın hücumundan sonra Krım körpüsünün bir hissəsi dənizə çökdü - hərəkət dayandırıldı...

17.11.2026 / 20:06
İran Bəhreynin hava hücumundan müdafiə qüvvələrini məhv etdi...

17.11.2026 / 19:48
Azərbaycan MDB-də Britaniya üçün 3-cü dövlət oldu - hərbi əməkdaşlıq...

17.11.2026 / 19:33
Avropa Rusiya qarşısında vahid tələb qoyur - Ordunuzu bütün ölkələrdən çıxarın...

17.11.2026 / 19:14
Ölkədə vergi borcları sürətlə artır - 28 faiz...

17.11.2026 / 19:02
Feldşer vəzifələri üzrə hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib

17.11.2026 / 18:42
Rumıniya Bakı və İrəvanın da daxil olduğu təzə format yaradır...

17.11.2026 / 18:23
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Gürcüstanın Baş nazirinin müavininin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:14
Prezidentin sosial media hesablarında Almaniyanın xarici işlər nazirinin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:10
Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib - FOTO

17.11.2026 / 17:58
Ermənistanda Azərbaycanı nümunə göstərirlər...

17.11.2026 / 17:47
Rusiya Krım körpüsünə hücumdan sonra ballistik raketlərlə Kiyevdə körpüləri vurdu...

17.11.2026 / 17:42
Tural Turan beynəlxalq mükafata layiq görülüb

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ