Dünya bazarında neftin qiymətinin hansı istiqamətdə dəyişəcəyi haqda müzakirələrin aparıldığı bir vaxtda "qara qızıl"ın əsas hasilatçılarından sayılan Səudiyyə Ərəbistanından çox önəmli açıqlamalar gəlib. Bu fonda neftin qiyməti yenidən yüksəlməyə başlayıb. Azərbaycanın da dünya bazarına çıxararaq satdığı "Azeri LT CIF" markalı xam neftin qiymətində artım qeydə alınır. Onun bir barrelinin qiyməti 1,66 dollar və yaxud 3,18% artıb. Beləliklə, "Azeri LT CIF" markalı neftin bir barrelinin qiyməti 53,82 dollara bərabər olub.
Səudiyyə Ərəbistanının energetika, sənaye və mineral resurslar naziri Xalid bin Əbdüləziz əl-Faleh isə "Oil&Money" konfransında çıxışında bildirib ki, neft bazarında böyük tənəzzül başa çatmaq üzrədir. Əl-Faleh deyib ki, OPEK-in üzvü olmayan bir çox ölkələr neft hasilatını nəinki dondurmaq, həm də azaltmaq barədə razılığa gəliblər, amma o, söhbətin hansı ölkələrdən getdiyini açıqlamayıb. Nazir onu da bildirib ki, kartelin üzvləri kollektiv hərəkət etsə, OPEK neft bazarına uzun müddət sabitləşdirici təsir göstərə bilər.
Nazirin fikrincə, dünya neft bazarında böyük tənəzzül başa çatmaq üzrədir, Çin tərəfindən tələbat isə azalmır: "Biz neft sənayesinin böyük tənəzzülünün son mərhələsindəyik". O vurğulayıb ki, hazırda bazar müvazinətini aydın surətdə bərpa edir. Xalid bin Əbdüləziz əl-Faleh diqqətə çatdırıb ki, bir çox ölkə neftin qiymətinin yaxşılaşmasını zəmanət altına almaq üçün OPEK-in hasilatı azaltmaqla bağlı təşəbbüsünə qoşulmağa səy göstərir. Nazir həmin ölkələrlə danışıqların OPEK-in noyabrın 30-da Vyanada keçiriləcək yığıncağına qədər davam edəcəyini qeyd edib. Azərbaycanın energetika naziri Natiq Əliyev OPEK-in noyabrın 30-da Vyanada gözlənilən görüşünü şərh edərkən deyib ki, Azərbaycan neftin qiymətlərinin artırılması ilə bağlı istənilən qərarı dəstəkləyəcək: "Biz hələ bu görüşə dəvət almamışıq, lakin buna xüsusi ehtiyac da görmürük. Biz neftin qiymətinin artırılmasına istiqamətlənmiş istənilən qərarı dəstəkləyəcəyik". Amma xatırladaq ki, İstanbulda keçirilən beynəlxalq energetika konqresindəki çıxışında Xalid bin Əbdüləziz əl-Faleh demişdi ki, neftin hasilatının sabitləşməsinə dair danışıqlarda Azərbaycan və Braziliya da iştirak edəcək. Səudiyyə naziri bildirmişdi ki, onun ölkəsi həm də neftin qiymətinin stabilləşməsinə dair danışıqlarda Rusiyanın qurucu roluna ümid edir. Xatırladaq ki, qeyri-OPEK ölkələrindən artıq Rusiya neft istehsalının məhdudlaşdırılması və ya azaldılmasını nəzərdən keçirəcəyini bildirib. Əvvəllər hasilatı azaltmaqla bağlı OPEK-lə əməkdaşlıq edən Meksika və Norveç isə budəfəki təşəbbüsə qoşulmayacaq. Azərbaycan da hasilatın, ən azından, sabit saxlanmasında maraqlı olduğunu bildirir. Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyev "Sputnik" agentliyinə müsahibəsində artıq bu məsələyə geniş şəkildə toxunub. Eyni zamanda aşağı qiymətlərin də ölkəmiz üçün təhdid yaratmadığını bildirib: "2017-ci il üçün Azərbaycan dövlət büdcəsində neftin bir barrelinin qiyməti 40 dollardan hesablanıb və neft qiymətlərinin dəyişməsi zamanı Bakını heç bir risq gözləmir. Biz bu ilin büdcəsində neftin bir barrelinin qiymətini 25 dollardan hesablamışdıq. Bununla biz ili profisitlə başa vururuq. Gələn il üçün bu rəqəm 40 dollar nəzərdə tutulub. Hesab edirik ki, neftin qiyməti bundan aşağı həddə düşməyəcək. Odur ki, prinsipcə, bizə əlavə çətinliklərin yaranacağına inanmıram". Prezidentin sözlərinə görə, bu gün üçün əsas məsələlər ixracın diversifikasiya edilməsi, rəqabətədavamlı məhsullarla bazarlara çıxılması və neft qiymətlərinin aşağı düşməsi ilə Azərbaycanın üzləşdiyi valyuta itkilərini əvəz etməkdir: "Bəlkə də bu, yaxşılığa doğrudur. Çünki həddən çox investisiya və həddən çox tələbat var idi. Bilirsiniz, çoxlu pul olanda müxtəlif dövlət orqanlarından xeyli sayda sifariş gəlir. Bu mənada neftin qiymətindəki böhran bizi hətta bir qədər təkmilləşdirdi, göstərdi ki, vəsaitlərdən qənaətlə istifadə etmək lazımdır",. Eyni zamanda, İlham Əliyev bildirib ki, ümumilikdə neft bazarı neftin qiymətinin 60, bəlkə də 70 dollar olmasına doğru yönəlib.
Real vəziyyət isə göstərir ki, dünya neft sənayesində olan böhran sona çatır. Bu, hasilatçı ölkələr üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Belə vəziyyət, Azərbaycan da daxil olmaqla, digər hasilatçıların neft gəlirlərinin yenidən artımına rəvac verəcək.
Nahid SALAYEV
