İlham Şaban: "İran çalışır ki, bütün əlverişli imkanlardan istifadə edib dünya bazarına çıxsın"
"İran "Türk axını" qaz kəməri layihəsi üzrə Rusiya-Türkiyə hökumətlərarası anlaşmasının imzalanmasından məmnundur". Bunu İran Milli Qaz Şirkətinin departament rəhbəri Məcit Bucarzadə bildirib. "Biz Türkiyəyə çox enerji lazım olduğu üçün onun Rusiya ilə "Türk axını" üzrə anlaşmanı imzalamasından şadıq. Qazın Rusiya və ya İran tərəfindən çatdırılması vacib deyil, mühüm olan belə halda ətraf mühitin saxlanmasıdır.
Rusiyaya gəlincə, İranın bu ölkə ilə gözəl münasibətləri var və bizim bütün dünyada qaz çatdırılması üzrə yaxşı əməkdaşlıq perspektivlərimiz mövcuddur. Rusiya ilə daha sıx münasibətlərin axtarışında olduqca maraqlıyıq", - Bucarzadə İstanbulda keçirilən Enerji Konqresi çərçivəsində söyləyib.
O, regionda bir çox ölkəyə İran qazının lazım olduğunu vurğulayıb: "Bu səbəblə, məsələn, Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan və Omana qaz çatdırmaq üçün infrastruktur yaratmalıyıq. Ola bilsin ki, hökumətimiz Türkiyə hökuməti ilə bu ölkəyə və ya Türkiyə ərazisindən Avropaya qaz çatdırılması həcminin artırılması haqqında anlaşsın, lakin bu məsələ siyasi bölgüdən asılıdır. Türkiyəyə çatdırmalara qiymət qoyuluşu ilə bağlı heç bir problemimiz yoxdur. Bütün detallar müqavilədə qeyd edilib, qiymətlər və həcmlər üzrə bütün məsələlər həmin müqavilə çərçivəsində müzakirə edilir."
Xatırladaq ki, Türkiyə ilə Rusiya oktyabrın 10-da "Türk axını" layihəsinin realizəsi üzrə hökumətlərarası anlaşma imzalayıb.
İranın "Türk axını"nı dəstəkləməkdə hansı marağı ola bilər?
Neft məsələləri üzrə ekspert İlham Şaban qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, İranın bu mövqeyi başadüşüləndir: "Bilirsiniz ki, İran dünyanın ən böyük neft və qaz istehsalçılarından biridir. Onun qaz ehtiyatı 160 milyard kubmetr civarında ölçülür. Ancaq, demək olar ki, Azərbaycan səviyyəsində ixrac edir. İranın təbii ehtiyatlarını dünya bazarına az çıxarmasının səbəbi bəllidir. Çünki ölkə indiyə kimi ağır iqtisadi sanksiyalar altında olub. İran, eyni zamanda, dünyada qaz ehtiyatlarına görə birinci olan ölkədir. İran çalışır ki, bütün əlverişli imkanlardan istifadə edib dünya bazarına çıxsın.
"Türk axını"nın əsas məqsədi tranzit ölkələr olmadan Rusiya qazının Türkiyə tərəfindən alınmasıdır. Yəni Rusiya qazının 4 ölkə üzərindən deyil, birbaşa Türkiyəyə axınıdır. Bu proses birinci boru kəmərini əhatə edir. "Türk axını"nda nəzərdə tutulan ikinci boru kəməri çox "dumanlı"dır. Bu boru kəmərinin reallaşması yalnız Rusiya ilə Avropa Komissiyası arasında razılaşmadan sonra mümkündür. Bu razılaşma isə o zaman mümkün olacaq ki, onlar arasında Ukrayna, sanksiyalar, "Şimal axını-2" layihəsi kimi məsələlər həllini tapacaq. O baxımdan bu, bir kompleks yanaşma tələb edir, sadəcə, boru kəməri məsələsi ilə məhdudlaşmır. İstənilən halda, İranın itirəcək nəisə yoxdur. Boru işə düşəndən sonra məhsulunun nəqlini təklif edəcək".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
