Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli istiqamətində yeni əsaslı danışıqlara Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin yeni görüşündən sonra start verilməsi gözlənir. Nazirlərin görüşünün isə bu ay ərzində baş tutması istisna edilmir.
"Daşnaksutyun" Partiyasının siyasi məsələlər üzrə ofisinin başçısı Kiro Manoyan iddia edir ki, sentyabrda Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovla Ermənistanın xarici işlər naziri Edvard Nalbandyan arasında görüş planlaşdırılıb. Onun sözlərinə görə, görüş BMT Baş Assambleyasının sentyabrda keçiriləcək sessiyası çərçivəsində baş tutacaq: "Görüşdə ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədləri, Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri iştirak edəcək". Belə bir vaxtda ATƏT-in Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Ceyms Uorlik Dağlıq Qarabağda sülh əldə etməyin mümkün olduğunu hesab edir. O bu barədə özünün "Twitter" səhifəsində yazır: "Dağlıq Qarabağda sülh mümkündür". Sülhün yoxluğu isə Ermənistanda getdikcə daha böyük qorxuya yol açır. Ümumiyyətlə, real vəziyyətin təhlili göstərir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll olunması ilə bağlı aparılan danışıqlarda səngimələrin olması ermənilərin ciddi qorxularına səbəb olub. Erməni politoloq David Ovannisyan bu fonda Qarabağın qaytarılmasında müharibə variantının yenidən gündəmə gələ biləcəyini düşünür: "Bütün beynəlxalq oyunçuların diqqəti yenidən Suriyada cəmləşib və bu, Qarabağ ətrafındakı vəziyyəti ikinci plana salır. Belə olan təqdirdə biz ikinci "dördgünlük müharibə" ilə qarşılaşa bilərik. Halbuki, sürətli hücum Ermənistan ordusunun və daxili siyasətinin boşluqlarla dolu olduğunu göstərdi. Ermənistan daxilindəki vəziyyət Azərbaycanın xeyrinədir. Digər tərəfdən, Qarabağla bağlı danışıqların dayanması da Ermənistanın zərərinə işləyir". Erməni politoloq ərazilərin qaytarılması ilə bağlı danışıqların davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Əks təqdirdə o, yeni müharibə ilə üz-üzə qalacaqlarını, bu dəfə isə itkilərin daha böyük olacağını vurğulayıb.
Qeyd edək ki, apreldə "dördgünlük müharibə"dən sonra erməni ictimaiyyəti Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tezliklə həll olunmasının tərəfdarı kimi çıxış edir. Rəsmi İrəvan bunun əksini sübut etməyə çalışsa da, Ermənistanda "Region" tədqiqatlar mərkəzinin direktoru Laura Baqdasaryan erməni cəmiyyətinin Qarabağla bağlı güzəştə hazır olduğunu deyib.
Onun sözlərinə görə, Qarabağ məsələsi erməni cəmiyyəti üçün dördüncü, beşinci yerdə idi: "Əsas diqqət həmişə daxili problemlərə yönəlmişdi. Aprel döyüşlərindən sonra isə cəmiyyət ordudakı səhvlərdən danışmağa başladı. İnsanlar anladı ki, Qarabağda baş verən hər hansı hadisə Ermənistan üçün itkidir. Cəmiyyət Qarabağ münaqişəsinin nizama salınmasının mümkün variantlarını müzakirə etməyə başladı".
Baqdasaryan hesab edir ki, erməni cəmiyyəti artıq müharibədə döyüşməmək üçün Qarabağı güzəştə getməyə razıdır. Hazırda həm Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindəki separatçı rejim, həm də Ermənistan əhalisi üçün Qarabağda müharibənin yenidən başlama ehtimalı böyük təhlükə sayılır. Bu günlərdə "Dağlıq Qarabağ Respublikası"nın "baş naziri" Araik Aratunyan da bunu açıq etiraf edib. O bildirib ki, hələ aprel ayından öncə qoşunların təmas xəttində aktivliyin olacağı gözlənirdi: "Əgər biz 2014-cü ilin avqust, 2015-ci il və 2016-cı ilin ilk rübünü xatırlasaq, görərik ki, münaqişə bölgəsində toqquşmalar olub. Ona görə də biz anlamalıyıq ki, atəşkəs müvəqqətidir. Təmas xəttində atəşin azalması o anlama gəlmir ki, həmişə belə olacaq. Biz ordu hazırlığına diqqət ayırmalıyıq". Aratunyan aprel döyüşlərindən sonra Talış kəndində yaşayan ermənilərin Qarabağ ərazisini tərk etdiyini etiraf edib: "Talış kəndinin sakinləri Ermənistan və ya digər ölkələrə köçüblər. Talış kəndində əvvəllər 500-ə qədər erməni yaşayıb. Madagiz kəndinin sakinləri də yaşadıqları ərazini tərk ediblər. Aprel döyüşlərindən sonra Qarabağın digər kəndlərindən də bəzi insanlar öz yaşadıqları ərazini tərk ediblər". Hazırda Qarabağdan ermənilərin köçü davam edir. Yeni hərbi toqquşmalar isə bu köçü daha da sürətləndirmək iqtidarındadır. Əksər ekspertlərə görə, Ermənistanın indiki rejiminin nümayəndələri anlamalıdır ki, regiondakı münaqişənin yeganə həlli yolu erməni işğalçı qüvvələrinin zəbt olunmuş ərazilərdən dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasındadır. Əks halda ermənilərin qorxduğu müharibə qaçılmaz sayılır.
Nahid SALAYEV