Bəhruz Quliyev: “Bişkek görüşünün fonunda bu telefon danışığının keçirilməsi onu göstərir ki, liderlər arasında...”
Məlum olduğu kimi, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Prezident İlham Əliyevə zəng edib. Telefon danışığı zamanı dövlət başçıları iqtisadi-ticari və humanitar əməkdaşlığın bir sıra aktual məsələlərini müzakirə ediblər. İkitərəfli əlaqələrin müxtəlif səviyyələrdə intensivləşdirilməsi barədə razılıq əldə olunub.
O da məlumdur ki, Bişkekdə keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının toplantısı çərçivəsində Putinlə Əliyev arasında təmaslar olub. Bütün bunların fonunda qısa müddət sonra Putinin Əliyevə zəngi nədən irəli gəlir?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Prezident İlham Əliyevə telefon zəngi, ilk baxışdan, iki ölkə arasında iqtisadi-ticari və humanitar əməkdaşlığın gündəlik məsələləri ilə bağlı adi diplomatik təmas təsiri bağışlaya bilər. Lakin hadisələrin ardıcıllığına diqqət yetirdikdə burada daha geniş siyasi mənzərəni görmək mümkündür. Əvvəla, nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan və Rusiya prezidentləri sentyabrın əvvəlində Bişkekdə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirləri çərçivəsində birbaşa təmasda olublar. Bu təmasın ardınca Putinin qısa müddət ərzində Prezident Əliyevə telefon açması artıq ikitərəfli münasibətlərə verilən siyasi əhəmiyyətin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Məncə, burada əsas məsələ telefon danışığının özündən daha çox onun zamanlamasıdır. Azərbaycanın son dövrdə həm Cənubi Qafqazda, həm Türk dünyasında, həm də daha geniş Avrasiya məkanında geosiyasi çəkisi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bakı artıq yalnız regional prosesləri izləyən deyil, həmin proseslərin istiqamətinə təsir göstərən əsas aktorlardan biridir”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, xüsusilə, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inkişafı, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarının kəsişməsində Azərbaycanın mövqeyi, Mərkəzi Asiya ilə intensivləşən əlaqələr və Azərbaycanın müxtəlif güc mərkəzləri ilə paralel əməkdaşlıq siyasəti Bakının əhəmiyyətini daha da artırır: “Bu baxımdan Moskvanın Azərbaycanla münasibətləri yalnız ikitərəfli əlaqələr çərçivəsində qiymətləndirməsi artıq kifayət etmir. Rusiya Azərbaycanı həm Cənubi Qafqazda, həm Xəzər hövzəsində, həm də Avrasiyanın nəqliyyat və iqtisadi xəritəsində mühüm tərəfdaş kimi nəzərə almağa məcburdur. Putinin telefon danışığında məhz iqtisadi-ticari və humanitar əməkdaşlığın ön plana çıxarılması da diqqətçəkəndir. Kremlin açıqlamasına görə, liderlər müxtəlif səviyyələrdə ikitərəfli əlaqələrin intensivləşdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Burada bir məqamı xüsusi qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan öz xarici siyasətində heç bir dövlətə qarşı alternativ münasibət formalaşdırmır. Bakı Rusiya ilə də əməkdaşlıq edir, Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi inkişaf etdirir, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələri genişləndirir, Avropa və ABŞ-la münasibətlərini yeni müstəviyə çıxarır.
Məhz bu çoxvektorlu siyasət Azərbaycanın diplomatik imkanlarını genişləndirir. Ona görə də Putinin zəngini yalnız “Moskva-Bakı münasibətlərində iqtisadi məsələlər müzakirə edildi” şəklində təqdim etmək məsələnin mahiyyətini tam ifadə etmir. Burada həm də Rusiyanın Azərbaycanla siyasi dialoqu yüksək səviyyədə saxlamaq və münasibətlərə yeni dinamika vermək istəyi görünür. Digər tərəfdən, Bişkek görüşünün fonunda bu telefon danışığının keçirilməsi onu göstərir ki, liderlər arasında birbaşa siyasi kommunikasiya kanalı fəaliyyət göstərir. Bu isə istənilən mürəkkəb regional şəraitdə mühüm amildir. Hesab edirəm ki, Prezident İlham Əliyevin diplomatiyasının əsas üstünlüklərindən biri də məhz budur ki, Azərbaycan heç bir güc mərkəzinin qarşısında öz müstəqil siyasi xəttindən geri çəkilmir, eyni zamanda bütün tərəflərlə dialoq imkanlarını qoruyur. Putinin son zəngi də bu reallığın növbəti təsdiqi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu gün Azərbaycanın mövqeyi dəyişib. Əgər əvvəllər regiondakı böyük dövlətlər Azərbaycanla münasibətlərə daha çox Cənubi Qafqaz kontekstində baxırdılarsa, indi Bakının rolu daha genişdir. Cənubi Qafqaz, Xəzər, Türk dünyası, Mərkəzi Asiya və Avrasiya nəqliyyat-kommunikasiya sistemi kontekstində qiymətləndirilir. Ona görə də Putinin Əliyevə zəngi təkcə bir telefon danışığı deyil. Bu zəng Azərbaycanın regionda artan siyasi və iqtisadi çəkisinin, Bakı-Moskva dialoqunun əhəmiyyətinin və yeni mərhələdə ikitərəfli münasibətlərin daha praqmatik əsasda inkişaf etdirilməsi istəyinin göstəricisidir. Ən başlıcası isə budur ki, Azərbaycan artıq geosiyasi proseslərin kənarında dayanan ölkə deyil. Bakı ilə danışmaq regionda və Avrasiyada gedən proseslər barədə danışmaq deməkdir”.
Vidadi ORDAHALLI
