ABŞ prezidenti Donald Tramp İran, ABŞ və İsrailin razılaşmanın yekun şərtləri üzrə razılığa gəldiyini açıqladı. Bu, prosesin çıxılmaz vəziyyətə düşməsindən sonra baş verdi. Pentaqonun Mərkəzi Komandanlığı 11 iyun gecəsi İrana zərbələr endirdiyini elan etdi və Tehran ABŞ bazalarına zərbələrlə cavab verdi. İki tərəf arasında gecə ərzində baş verən zərbələr danışıqları pozmadı və ABŞ mediasının məlumatına görə, tərəflər razılaşmanı müzakirə etməyə davam etdilər.
Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail 28 fevralda İrandakı hədəflərə zərbələr endirməyə başlayıblar. 8 apreldə Vaşinqton və Tehran atəşkəs elan etsələr də, razılaşma davamlı olaraq təxirə salınıb. Bir günlərdə ABŞ prezidenti Donald Tramp İran hakimiyyətini danışıqlarda gecikmələrdə günahlandırıb və ABŞ-ın İrana qarşı genişmiqyaslı hücum etmək niyyətində olduğunu bildirib. Vaşinqton əməliyyatı, ABŞ-ın məlumatına görə, Hörmüz boğazında patrul xidməti zamanı İran tərəfindən vurulan “Apaçi” helikopteri ilə bağlı hadisəyə cavab olaraq göstərilib. Ardınca ABŞ ordusu ölkənin cənubuna zərbələr endirib. Ağ Evin məlumatına görə, ümumilikdə 49 “Tomahawk” raketi atılıb. O da vurğulandı ki, Tehran razılaşmaya razı olmasa, ABŞ ordusu 12 iyun gecəsi ölkəni "cəhənnəmə" çevirəcək. Bu arada, Pulitzer mükafatı laureatı amerikalı jurnalist Seymur Herşin sözlərinə görə, Tramp bu yaxınlarda tabeliyində olanlardan İrana qarşı nüvə silahından istifadə ehtimalı barədə soruşmağa başlayıb. Cavab olaraq, İran Amerika qırıcı təyyarələrinin yerləşdiyi İordaniyadakı Müvəffəq Saltı hava bazasına zərbələr endirdi. 11 iyunda “Mehr” xəbər agentliyi İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun ABŞ-ın yenilənmiş zərbələri fonunda hücum əməliyyatının birinci mərhələsinə başladığını və əməliyyatda həm raketlərdən, həm də dronlardan istifadə edildiyini bildirdi. Lakin sonda tərəflər razılıq elan etdilər. Tramp sosial media hesabı “TruthSocial”da qeyd etdi: "Son müddəalar, ümumi və ətraflı şəkildə, ABŞ, İsrail, Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Qətər, Türkiyə, Pakistan, Bəhreyn, Küveyt, İordaniya, Misir və digərləri də daxil olmaqla, bütün tərəflər tərəfindən razılaşdırılıb".
Tramp ABŞ və İranın müqavilə bağladığını açıqlayıb: "İran İslam Respublikası ilə saziş bağlandı. Hamını təbrik edirəm". O, həmçinin dəniz blokadasının ləğvi əmrini verib və Hörmüz boğazında azad gəmiçiliyin bərpa olunduğunu elan edib: "Mən indi Hörmüz boğazının sərbəst keçid üçün tam açılmasına və eyni zamanda ABŞ tərəfindən dəniz blokadasının dərhal ləğvinə icazə verirəm". Trampın sözlərinə görə, ABŞ ya güc ssenarisinə qayıda, ya da regionun gəlirlərinin bir hissəsini almaq müqabilində Yaxın Şərqin keçikçisi rolunu üzərinə götürə bilər. ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Vens isə hesab edir ki, ABŞ-İran sazişi Yaxın Şərqdə növbəti 50 il ərzində köklü dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Onun sözlərinə görə, əgər İran sazişin şərtlərinə əməl etsə, bu, növbəti 50 il ərzində Yaxın Şərqi köklü şəkildə dəyişdirəcək. Vens qeyd edib ki, saziş müharibəyə son qoya, regionun investisiya cəlbediciliyini artıra və Amerika istehlakçıları üçün enerji daşıyıcılarının qiymətlərinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.
Samirə SƏFƏROVA
