Rusiya ilə Ermənistan arasında Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən keçən birbaşa dəmir yolu əlaqəsinin bərpası Cənubi Qafqazda sülhün və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə real töhfədir. Bu barədə Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk jurnalistlərə açıqlamasında bildirib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 5-də axşam saatlarında Rusiya ərazisindən yola düşən taxıl daşıyan qatar Azərbaycan və Gürcüstan üzərindən Ermənistana çatıb: “Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən keçən Rusiya ilə Ermənistan arasında birbaşa dəmir yolu əlaqəsinin başlanmasını alqışlayırıq. Ermənistan müstəqillik əldə etdikdən sonra ilk dəfə bu formatda birbaşa nəqliyyat əlaqəsi qurulur. Bu hadisə Cənubi Qafqazda sülhün bərqərar olmasına, regional sabitliyə və iqtisadi inkişafına real töhfədir”.
Aleksey Overçuk qeyd edib ki, yeni marşrut Rusiyanın Cənubi Qafqaz ölkələri ilə nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək, Ermənistan bazarlarının Avrasiya İqtisadi İttifaqına (Aİİ) üzv ölkələr üçün əlçatanlığını artıracaq, eyni zamanda Ermənistan məhsullarının Aİİ bazarlarına çıxışını asanlaşdıracaq: “Bu yol ilə ilk daşınan yükün Rusiya taxılı olması simvolik məna daşıyır. Taxıl həyatın və yaradıcılığın rəmzidir. Bu fakt Cənubi Qafqazda qarşıdurmadan əməkdaşlığa keçid istiqamətində ümumi istəyimizi bir daha nümayiş etdirir”. Ölkə rəsmisi həmçinin regionda nəqliyyat əlaqələrinin bərpası istiqamətində əməkdaşlığa görə tərəfdaş ölkələrə təşəkkür edib: “Cənubi Qafqazda nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması ilə bağlı birgə fəaliyyətə görə Azərbaycan baş nazirinin müavini Şahin Mustafayevə, Ermənistan baş nazirinin müavini Mger Qriqoryana, eləcə də bu marşrutun təşkili prosesində konstruktiv mövqe nümayiş etdirdiyinə görə Gürcüstana təşəkkürümü bildirirəm”. Bir daha xatırladaq ki, prezident İlham Əliyevin oktyabrın 21-də Qazaxıstanda dövlət səfərində olarkən bəyan etdiyi kimi, Azərbaycan Ermənistana yüklərin tranziti ilə bağlı işğaldan bəri mövcud olan məhdudiyyətləri aradan qaldırıb. Bu, Rusiya üçün də yeni imkanlar açıb, ölkədən Ermənistana yüklərin göndərilməsini asanlaşdırıb. “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Bəxtiyar Hacıyev də bildirib ki, artıq Azərbaycandan tranzit keçməklə yüklər Ermənistana göndərilir: "Rusiyadan Azərbaycan ərazisindən tranzit keçməklə 1048 ton 800 kq taxıl yüklü 15 vaqon Böyük Kəsik stansiyasından Ermənistana göndərildi. Yüklər Gürcüstana, oradan isə Ermənistana daşınır". Onun sözlərinə görə, həmçinin Qazaxıstan taxılının Azərbaycan üzərindən Ermənistana daşınmasına başlanılıb. Qazaxıstandan göndərilən min tona yaxın taxıl yüklü 15 vaqon noyabrın 5-də Azərbaycana daxil olub. Qatar Biləcəri–Hacıqabul–Böyük Kəsik marşrutu ilə hərəkətini davam etdirəcək və yüklər Böyük Kəsik stansiyasından yola salınacaq. Həm Rusiya, həm də Qazaxıstandan Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana yüklərin növbəti partiyalarının göndərilməsi gözlənilir”. Bütün bunlar fonunda Rusiya artıq Zəngəzur dəhlizinin açılmasınn da tezləşməsini istəyir. Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu qeyd edir ki, Zəngəzur dəhlizi və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi bir-birləri ilə rəqabət aparmayacaq. Onun sözlərinə görə, Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanı onun öz rayonları ilə birləşdirmək üçün lazımdır: “Hesab edirəm ki, hər iki yolun yalnız mövcud olmaq hüququ yoxdur, həm də Azərbaycanı onun öz rayonları ilə birləşdirmək və ölkələr arasında ticarət üçün nəqliyyat dəhlizləri yaratmaq lazımdır”.
Şoyqu xatırladıb ki, Şimal-Cənub dəhlizi cənubun dərinliklərindəki limanları Şimal Buzlu Okeanı və Şimal Dəniz Yolu ilə birləşdirir: “Mən burada heç bir pis şey və heç bir rəqabət görmürəm”. O, Rusiyanın yüksək inkişaf etmiş nəqliyyat şəbəkəsinə malik geniş bir ölkə olduğunu və istənilən yolun həmişə yaxşı bir şey olduğunu vurğulayıb. Şoyqu Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryanla görüşündə Qafqazdakı vəziyyətin daim diqqət tələb etdiyini bildirib: “Bizim üçün saatlarımızı sinxronlaşdırmaq vacibdir. Son hadisələr, regionda - bütövlükdə Qafqazda, Cənubi Qafqazda baş verən müxtəlif inkişaflarla bağlı hər şey daimi diqqətimizi və məsləhətləşmələrimizi tələb edir”. Məsələ ilə bağlı “armenianreport” portalı yazır: “Şoyqu MDB-dəki həmkarları ilə görüşündən sonra bəyan edib: "Əlbəttə, Ermənistan və Azərbaycan arasında hələ də tam həllini tapmamış münasibətlərin nizamlanmasında Rusiyanın töhfəsi əhəmiyyətlidir və Rusiya Zaqafqaziyada sülhün bərqərar olmasına mühüm töhfə verib". Və açıq desək, o, ölkələr arasında istənilən əlaqəni, o cümlədən Ermənistan vasitəsilə Naxçıvanı Azərbaycanla birləşdirən yolu yüksək qiymətləndirib, lakin “Trampın marşrutu” ifadəsini ekzotik hesab edib. Əslində, işğalçı ölkənin rəsmisi olan Şoyqunun daha ekzotik olması Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhü müzakirə etmək ideyasıdır. Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin hazırkı vəziyyətini müzakirə etmək qərarına gələn şəxsin 2022-ci ildən Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsinə görə Avropa İttifaqı, ABŞ, Böyük Britaniya və bir sıra digər ölkələrin şəxsi sanksiyaları altında olan şəxs olduğunu düşünəndə mənzərə daha da ekzotik olur. 2024-cü ildə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi Şoyqunun Ukraynaya hücum zamanı hərbi cinayətlər törətdiyi iddiası ilə onun həbsinə order verib. Bu, rəsmi olaraq hərbi cinayətkar kimi tanınan siyasi xadimin sülhdən necə danışa biləcəyinin əsl ekzotik nümunəsidir. Digər tərəfdən, Putinin Rusiyasında mentor statusuna tam uyğun olmaması ilə Şoyqudan əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən, sadəcə olaraq, heç bir yüksək vəzifəli məmur qalmayıb. Bu, xüsusilə İrəvanla Bakı arasındakı münasibətlərə gəldikdə doğrudur. Bəs Şoyqu hələ də Cənubi Qafqazı deyil, Zaqafqaziyanı düşünürsə, danışmağa nə var? Yəni bizim bir sovet əsgərimiz var ki, hələ də Moskvanın fikrinin “ittifaq respublikalarının rəhbərləri” üçün vacib olduğuna inanır. Və buna uyğun olaraq, Moskva öz aralarında münasibətlərin həlli prosesinə burnunu soxmağa haqqı var. Amma burada həqiqətən unikal bir vəziyyət yaranıb ki, həm bizdə, həm də Azərbaycanda Rusiyanın heç bir işə qarışmamasını yaxşı hal hesab edirlər. Bəli, Azərbaycan, etiraf etmək lazımdır ki, Rusiyaya qarşıdurmaya hazır olduğunu nümayiş etdirə bildi. Və hətta Putin, hamımızın gördüyümüz kimi, yekunda Əliyev qarşısında geri çəkildi, əksinə yox. İstənilən halda indiki vəziyyət elədir ki, Rusiyanın sadəcə olaraq Ermənistan və Azərbaycana təklif edəcəyi heç nə yoxdur. Başqa bir məsələ odur ki, o, hər şeyi məhv etməyə cəhd edə bilər. Ölkəmizdəki “beşinci kolon” vasitəsilə. Onlar, əlbəttə ki, heç nəyi kökündən dəyişmək mümkün olmadığını başa düşürlər, amma yenə də rus süngülərinə arxalanaraq ölkədə hakimiyyəti bərpa etməyə ümid edirlər. Bu, məhz Kremlin planıdır. Başqası heç vaxt olmayıb, olmayacaq. Rusiyanın öz planlarını həyata keçirməyə gücü çatacaqmı? Hər şey onun Ukrayna ilə müharibəsinin nə qədər davam edəcəyindən asılıdır. Xoşbəxtlikdən, Ukrayna Silahlı Qüvvələri Rusiya ordusunu və Rusiyanın yanacaq-energetika kompleksini məhv etməkdə kifayət qədər uğurludur”.
Tahir TAĞIYEV
