ABŞ ordusu Karib dənizi regionunda yerləşən “Ruzvelt-Rouds” adlı hərbi-dəniz bazasını yenidən qurmağa başlayıb. Bu haqda “Reuters" peyk təsvirlərinə istinadla yazıb. Kadrlarda işçilərin uçuş-enmə zolağına gedən yolları təmizlədikləri, yenidən asfalt çəkdikləri görünür. Baza 20 il öncə bağlanıb.
“Reuters” bildirir ki, təmir işləri ABŞ ordusunun Venesuelaya qarşı mümkün əməliyyatlara hazırlaşdığını göstərə bilər. Bu arada ABŞ Puerto-Rikoda və Venesueladan təxminən 800 kilometr aralı yerləşən Sent-Krua adasında mülki hava limanlarında da obyektlər tikir, bərpa işləri aparır.
ABŞ silahlı qüvvələrinin üç təmsilçisi və üç dəniz eksperti Vaşinqtonun bu addımlarının Venesuela rəhbərliyinə, prezident Nikolas Maduraya təzyiq göstərmək niyyəti ilə izah ediblər. Sentyabrdan ABŞ Karib dənizində narkotik daşıdığı iddia olunan gəmilərə, sualtı qayıqlara qarşı əməliyyatlar aparır. Bir neçə sualtı qayığın batırıldığı bildirilir. Tramp Venesuelaya qarşı hərbi hücum planlaşdırmadığını bildirir. Ancaq media iddia edir ki, Ağ Ev artıq bu əməliyyat planlarını razılaşdırıb. “The Financial Times” Vaşinqtonun Venesuelaya hərbi müdaxiləsinin üç mümkün ssenarisindən yazmışdı: narkoticarətlə əlaqəli obyektlərə raket və dron zərbələri endirmək; prezident Maduronun və yaxınlarının ələ keçirilməsi əməliyyatı və tammiqyaslı işğal. Qəzet bu ssenarilərin reallaşma ehtimalının aşağı olduğunu da yazmışdı. “The Washington Post” isə qeyd edir ki, Maduro potensial ABŞ əməliyyatlarına görə Rusiyadan və Çindən hərbi yardım istəyib. Qəzetin yazdığına görə, “Aviacon Zitotrans” şirkətinə məxsus İl-76 nəqliyyat təyyarəsi Rusiyadan Venesuelaya uçub. Bəzi ekspertlər həmin uçuşun “Vaqner” özəl hərbi şirkəti və ya oxşar yarımhərbi qurumlarla əlaqəli ola biləcəyini ehtimal ediblər. Bu fonda ABŞ prezidenti Donald Tramp Venesuela lideri Nikolas Maduronun hakimiyyətinin sona yaxınlaşdığını, lakin Vaşinqtonun ölkəyə qarşı hər hansı hərbi əməliyyat planlaşdırmadığını deyib. O, bunu CBS telekanalına müsahibəsində ABŞ-ın Venesuelada mümkün hərbi əməliyyatı ilə bağlı şayiələri şərh edərkən deyib. Müsahibin Maduronun Venesuela prezidenti kimi günlərinin sayı olub-olmaması ilə bağlı sualına Tramp belə cavab verib: “Mən belə düşünürəm”. Eyni zamanda, ABŞ-ın Venesuelaya zərbə endirməyi planlaşdırıb-qalmadığı sualına Amerika lideri qeyd edib: “Bunu sizə deməyəcəyəm. Yəni, bunun doğru olub-olmadığını demirəm. Amma bunu edəcəyəm deməyə meyilli olmazdım, çünki tətil edib-etməməyimi jurnalistlərlə müzakirə etmirəm". Xatırladaq ki, daha əvvəl “Newsweek” peykdən çəkilmiş görüntülərə istinadən ABŞ-ın yaxın günlərdə Venesuelaya zərbə endirə biləcəyini yazıb. Jurnalistlərin məlumatına görə, Birləşmiş Ştatlar Puerto-Riko üzərində hava məkanını bağlayıb və Karib dənizinə 1600 dəniz piyadası olan amfibiya hücum gəmisini yerləşdirib.
“The Wall Street Journal” isə yazır ki, ABŞ administrasiyası Venesuelada hava hücumları ilə hədəf ola biləcək narkotik ticarəti obyektlərini müəyyən edib: “Hava hücumları üçün potensial hədəflərə hərbçilərin nəzarətində olan limanlar və hava limanları daxil ola bilər. Tramp bu yolla Venesuela lideri Nikolas Maduroya istefa vermənin vaxtının gəldiyini söyləməyə çalışır”. Ağ Evin mətbuat katibinin müavini Anna Kelli bildirib: “Prezident Tramp Maduroya açıq mesaj göndərdi: ölkəmizə narkotik və cinayətkarların göndərilməsini dayandırın. Prezident narkotik axınının qarşısını almaq üçün ABŞ-ın bütün gücünü sərf etməyə hazırdır”. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi Venesuela prezidenti Rusiya prezidenti Vladimir Putinə məktub göndərərək ABŞ-ın Cənubi Amerika sahillərində gəmilərə hücumu və Vaşinqtondakı gərginlik fonunda hərbi yardım istəyib. ABŞ hökumətinin sənədlərinə görə, Maduronun tələblərinə müdafiə radarlarının təkmilləşdirilməsi, hərbi təyyarələrin saxlanması və potensial raketlər daxildir. Bundan əlavə, Moskva ilə Karakas arasında yeni strateji saziş imzalanıb. İki ölkə arasında cari layihələr arasında iyul ayında açılmış Kalaşnikov döyüş sursatları zavodu və çox milyard dollarlıq təbii qaz və neft ehtiyatları üçün kəşfiyyat hüquqları var. Ekspertlər isə Moskvanın Maduroya dəstəyinin əvvəlki illərlə müqayisədə məhdud olduğunu deyirlər. Rusiyanın Ukrayna müharibəsinə fokuslandığı və Latın Amerikasındakı digər tərəfdaşlarla əməkdaşlığı yaxşılaşdırdığı üçün onun Venesueladakı iştirakı azalıb. Bununla belə Rusiya hələ də Venesuelanın neft və qazı üzərində əhəmiyyətli təsirə malikdir. Rusiya şirkətləri Venesuelada gündə 107 min barel neft hasil edən üç birgə müəssisəyə birbaşa sərmayə qoyublar ki, bu da ölkənin ümumi istehsalının təxminən 11%-ni təşkil edir. Rusiya həmçinin Patao və Mejillones dəniz qaz yataqlarında kəşfiyyat və ixrac hüquqlarına malikdir. Bununla belə, Venesuela nefti ABŞ-ın sanksiyalarına görə Rusiyanın öz neft sektoruna rəqibdir və bəzi müştərilər Çinlə ortaqdır. ABŞ-ın açıqladığı sənədlərdə həmçinin Venesuela hökumətinin Çin və İrandan hərbi texnika və dəstək istədiyi qeyd edilir. Maduro Çin prezidenti Si Cinpinə yazdığı məktubda iki ölkə arasında "hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsini" və "ABŞ ilə Venesuela arasındakı gərginliyə qarşı" dəstək istəyib. O, həmçinin Çindən Venesuela üçün radar sistemlərinin istehsalını sürətləndirməyi xahiş edib. Sənədlərdə bildirilir ki, nəqliyyat naziri Ramon Selestino Velaskes İrandan pilotsuz təyyarələrin və hərbi texnikanın daşınmasını koordinasiya edib və ölkəyə səfəri zamanı İran rəsmilərinə “passiv aşkarlama avadanlığı”, “GPS tıxacları” və 1000 kilometr məsafəni qət edə bilən pilotsuz təyyarələrə ehtiyacı çatdırıb.
Nahid SALAYEV
