Qısa müddətdə Azərbaycan daha çox iqtisadi və enerji layihələrindən gəlir əldə edəcək, uzun müddətdə isə...
Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan ilə görüşü zamanı deyib ki, imzalanmış çoxsaylı sənədlər bizim əlaqələrimizi yeni səviyyəyə qaldıracaq:
"İmzalanmış hər bir sənəd böyük əhəmiyyət daşıyır. Onların arasında xüsusilə Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməni qeyd etmək istərdim. Bu, bizim siyasi əlaqələrimizi ən yüksək zirvəyə qaldıran bir sənəddir".
Maraqlıdir, bu sənəd Azərbaycana hansı imkanlar qazandıra bilər?
Prezident İlham Əliyevin BƏƏ Prezidenti ilə görüşdə vurğuladığı “Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” Azərbaycan üçün sırf siyasi jest deyil, həm də iqtisadi, texnoloji və geosiyasi baxımdan geniş imkanlar açır. Konkret istiqamətlər üzrə belə şərh etmək olar.
Siyasi və diplomatik müstəvidə Azərbaycan-BƏƏ münasibətləri artıq “dostluq və əməkdaşlıq” səviyyəsindən “strateji tərəfdaşlıq” mərhələsinə yüksəlir. Bu isə Azərbaycanın Yaxın Şərqdə və Körfəz regionunda mövqelərini gücləndirəcək.
Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə BƏƏ kimi nüfuzlu və maliyyə resursları güclü olan bir ölkənin dəstəyini qazanması beynəlxalq təşkilatlarda (BMT, İƏT, Ərəb Liqası ilə əlaqələr) mövqelərini möhkəmləndirə bilər.
İqtisadi və investisiya imkanları baxımından BƏƏ suveren sərmayə fondları vasitəsilə dünyanın ən iri investorlarından biridir. Bu bəyannamə Azərbaycana alternativ enerji, logistika, kənd təsərrüfatı, turizm və maliyyə sahələrində milyardlarla dollarlıq sərmayə cəlb etməyə şərait yarada bilər.
Xəzər-Körfəz regionunu birləşdirən logistika və nəqliyyat dəhlizləri üzrə birgə layihələr gündəmə gələ bilər (Şimal-Cənub dəhlizi, Orta Dəhliz). Bu, Azərbaycanın tranzit rolunu daha da gücləndirəcək.
BƏƏ-nin “yaşıl enerji” təcrübəsi Azərbaycanda həyata keçirilən Günəş və külək elektrik stansiyaları layihələrinin genişləndirilməsinə təkan verəcək.
Texnologiya və innovasiya sahəsində BƏƏ kosmik sənaye, “ağıllı şəhərlər”, rəqəmsal hökumət və süni intellekt sahəsində qabaqcıl təcrübəyə malikdir. Bu sahədə əməkdaşlıq Azərbaycanın rəqəmsallaşma və texnoloji inkişaf hədəflərinə sürət qata bilər.
Eyni zamanda, BƏƏ-nin iri bankları və investisiya fondlarının Azərbaycanda fəaliyyətini genişləndirməsi ehtimal olunur. Bu, həm də Bakının regional maliyyə mərkəzinə çevrilməsi ideyasına dəstək ola bilər.
Geosiyasi üstünlüklərə gəldikdə isə, Azərbaycanın Körfəz ölkələri ilə yaxınlaşması regiondakı diplomatik manevr imkanlarını artırır, Qərb-Rusiya-Çin balansında əlavə seçimlər qazandırır.
BƏƏ ilə strateji tərəfdaşlıq Azərbaycan üçün yalnız enerji və ticarət bazarlarının deyil, həm də ərəb ölkələrinin siyasi dəstəyinin güclənməsi deməkdir. Yəni bu sənəd Azərbaycan üçün həm maliyyə resurslarına çıxış, həm də geosiyasi çəkisini artırmaq baxımından böyük fürsətlər yaradır.
Bu sənədin Azərbaycan üçün qısamüddətli (1–3 il) və uzunmüddətli (5–10 il) perspektivlərinə nəzər salaq.
Qısamüddətli perspektivdə (1–3 il) ilk növbədə ölkədə enerji layihələrinin genişlənməsi prosesi başlayacaq. "Masdar" (BƏƏ şirkəti) ilə artıq başlayan Günəş və külək enerjisi layihələrinin sürətləndirilməsini müşahidə edəcəyik. Bu, Azərbaycanın enerji ixrac strukturunu şaxələndirəcək, "yaşıl enerji" istehsalını və ixrac potensialını artıracaq.
Eyni zamanda, ölkəyə investisiya axını başlayacaq. BƏƏ-dən Azərbaycana iri infrastruktur və daşınmaz əmlak sektoruna sərmayələrin artması gözlənilir.
BƏƏ ilə turizm əlaqələrinin genişlənməsi gözlənilir. Bakı ilə Dubay və Əbu-Dabi arasında turizm axını çoxalacaq, birgə turizm layihələri işə düşəcək.
Azərbaycan beynəlxalq platformalarda BƏƏ-nin siyasi-diplomatik dəstəyini daha açıq şəkildə görə biləcək.
İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi dəfələrlə artacaq. Yaxın 2-3 ildə Azərbaycan-BƏƏ ticarət dövriyyəsinin ən azı 2–3 dəfə böyüməsi mümkündür.
Uzunmüddətli perspektivbdə (5–10 il) isə Azərbaycanın regional enerji mərkəzinə çevrilə bilər. BƏƏ-nin maliyyəsi və texnologiyası hesabına alternativ enerjidə böyük sıçrayış baş verə bilər.
Maliyyə mərkəzi ideyası reallaşa bilər. Bakı Körfəz kapitalının dəstəyi ilə Qafqaz və Xəzər hövzəsində maliyyə tranzitinə nəzarət edən mərkəzə çevrilə bilər.
Nəqliyyat və logistika dəhlizləri - BƏƏ-nin sərmayələri ilə Orta Dəhliz, Şimal-Cənub və Bakı-Ələt limanı daha strateji əhəmiyyət qazanacaq. Bu, Azərbaycanı Körfəz-Xəzər-Mərkəzi Asiya ticarət körpüsünə çevirə bilər.
Texnologiya və kosmos sahəsində əməkdaşlıq nəticəsində Azərbaycanın kosmik proqramları ("Azerspace" peykləri) BƏƏ təcrübəsi ilə genişlənə bilər. “Smart City”, rəqəmsal dövlət, süni intellekt kimi sahələrdə də ciddi əməkdaşlıq gözlənilir.
Digər tərəfdən, Azərbaycan Körfəz ölkələri ilə birlikdə hərəkət etməklə, həm Qərb, həm də region dövlətləri qarşısında diplomatik manevr imkanlarını artıracaq.
Yəni qısa müddətdə Azərbaycan daha çox iqtisadi və enerji layihələrindən gəlir əldə edəcək, uzun müddətdə isə strateji mövqeyini möhkəmləndirərək regional güc mərkəzlərindən birinə çevrilmək şansı qazanacaq.
Akif NƏSİRLİ
