Əbu-Dabinin dəstəyi həm iqtisadi investisiya imkanı, həm də regional geosiyasi mövqe tutmaq niyyətinin təzahürüdür
Sentyabrın 16-da Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan Azərbaycana rəsmi səfərdə olub. Səfər çərçivəsində iki dövlət arasında bir sıra mühüm sənədlər imzalanıb.
İmzalanan müqavilələrdən görünür ki, Əbu-Dabi, Zəngəzur dəhlizi də daxil olmaqla, strateji infrastruktur layihələrinə dəstək verir. Bu dəstək hansı maraqları özündə ehtiva edir?
Baki-xeber.com nəşrinə görə, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Azərbaycanla əməkdaşlığında strateji infrastruktur layihələrinə maraq və dəstək açıq şəkildə görünür. Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın tranzit imkanlarını artıracaq, Cənubi Qafqazı Mərkəzi Asiya və Avropa ilə birləşdirəcək. Əbu-Dabi bu dəhlizin yaratdığı “Şərqdən-Qərbə yeni ticarət dəhlizi” konsepsiyasına xüsusi maraq göstərir. Çünki bu, həm BƏƏ-nin qlobal logistika şəbəkəsinə inteqrasiyasını gücləndirir, həm də enerji və ölkənin ticarət axınında rolunu artırır.
Eyni zamanda, BƏƏ artıq Azərbaycanda bərpa olunan enerji layihələrinə böyük sərmayələr qoyur (məsələn, “Masdar” şirkətinin günəş və külək elektrik stansiyaları).
Oxşar yanaşma nəqliyyat və dəhliz layihələrinə də tətbiq olunur - dəmir yolu, avtomobil yolu və liman infrastrukturuna investisiya ehtimalı yüksəkdir.
Digər tərəfdən, Əbu-Dabi üçün Zəngəzur dəhlizi təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi-strateji layihədir. Bu dəhliz vasitəsilə BƏƏ həm Avrasiya tranzit bazarında, həm də Orta Dəhliz (Çin-Mərkəzi Asiya-Azərbaycan-Türkiyə-Avropa) xəttində öz mövqeyini möhkəmləndirir. İqtisadi mövqelərin bu şəkildə gücləndirilməsi dövlətin geosiyasi platformalarda siyasi təsirini gücləndirir.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, imzalanmış sənədlər əlaqələri yeni səviyyəyə qaldırır. Bu sənədlər sırasında nəqliyyat-logistika və dəhlizlərə dair razılaşmalar da mövcuddur. Bu da Zəngəzur dəhlizinə dəstəyin rəsmi təsdiqi kimi qəbul edilə bilər.
Yəni Əbu-Dabinin dəstəyi həm maliyyə-investisiya, həm də siyasi-geosiyasi baxımdan Zəngəzur dəhlizi və digər strateji infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsini sürətləndirə bilər.
Əbu-Dabinin Azərbaycana verdiyi dəstəkdə siyasi aspektə xüsusi diqqət yetirməyə dəyər. Bu məsələdə siyasi çalarlar açıq şəkildə mövcuddur.
Əbu-Dabinin (BƏƏ-nin) Zəngəzur dəhlizi də daxil olmaqla strateji infrastruktur layihələrinə dəstək verməsi yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır. Burada bir neçə siyasi amil diqqəti cəlb edir.
Belə ki, Zəngəzur dəhlizi Cənubi Qafqazda geosiyasi təsir dairələrini dəyişdirə biləcək layihədir. BƏƏ-nin dəstəyi bu ölkənin bölgədə təsir imkanlarını artırmaq və yeni əməkdaşlıq xəttinə qoşulmaq niyyətini göstərir.
BƏƏ son illərdə Türkiyə ilə münasibətləri yaxşılaşdırıb, Azərbaycanla da strateji tərəfdaşlıq xəttini gücləndirir. Zəngəzur dəhlizi bu siyasi yaxınlaşmanın simvolik və praktiki təsdiqidir.
Digər tərəfdən, Zəngəzur dəhlizi məsələsi İranın regional maraqları ilə ziddiyyət təşkil edir. BƏƏ-nin dəstəyi isə dolayısı ilə Tehranın mövqeyinə qarşı balans yaratmaq kimi dəyərləndirilə bilər.
BƏƏ-nin “Bir kəmər, bir yol” layihəsinə, Orta Dəhlizə və Avrasiya tranzit yollarına marağı var. Zəngəzur dəhlizi bu qlobal marşrutların bir hissəsi kimi Əbu-Dabinin siyasi-iqtisadi mövqeyini gücləndirir.
Yəni Əbu-Dabinin dəstəyi həm iqtisadi investisiya imkanı, həm də regional geosiyasi mövqe tutmaq niyyətinin təzahürüdür.
Akif NƏSİRLİ
