Zərdüşt Əlizadə: "ABŞ-nin yenidən Avropanın yanına qayıtması Rusiya üçün çox pis perespektiv vəd edir"
İngiltərənin Financial Times (FT) qəzeti çərşənbə axşamı, aprelin 29-da "Avropa və Ukrayna rəsmilərinə" istinadən yazıb ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp Kiyev və Moskva ilə danışıqlarda cüzi irəliləyişdən öz işinin bitdiyini bəyan etmək üçün "bəhanə" kimi istifadə edərək, Ukraynadakı müharibəni sülh yolu ilə həll etmək planından imtina etmək ərəfəsindədir.
Son iki ayda Kreml rəsmiləri ilə azı altı dəfə görüşən Ağ Ev rəsmiləri əliboş qayıtdılar və bu, onları narahat etməyə başladı. FT-nin məlumatına görə, ABŞ artıq Avropaya Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə danışıqların dalana dirənməsi barədə məlumat verib.
Məqalədə deyilir ki , Putinin barışmazlığına görə Tramp sülh prosesindən çəkilməyə və istənilən sazişi mümkün qədər tez bağlamağa çalışır, hətta, onun ilkin ambisiyalarından daha təvazökar olmadığı ortaya çıxsa belə. Dörd məmur FT-yə bildirib ki, “Tramp bu həftə vəzifəsində ilk 100 gününü qeyd etdiyi ərəfədə istənilən sıçrayışı ələ keçirməyə hazırdır, hətta bu, uzunmüddətli həllə gətirib çıxarmasa belə”.
Ağ Ev Kreml üçün sanksiyaların ləğvi, ortaq biznes layihələri və hətta Krımın tanınması da daxil olmaqla səxavətli təkliflər paketi hazırlasa da, Putin Ukraynanın “denazifikasiyası” da daxil olmaqla, maksimalist ambisiyalarında israr etməkdə davam edir. FT mənbələri bildiriblər ki, Putin ABŞ-ın razılığına baxmayaraq, Ukraynanın bacarıqlı ordu saxlamasına razılıq verməkdən imtina edib.
Altı raunddan sonra danışıqlar pozulmaq ərəfəsindədir, bundan sonra hadisələr hansı istiqamətdə inkişaf edə bilər - nə baş verəcək?
Baki-xeber.com saytının sualını cavablandıran politoloq Zərdüşt Əlizadə bildirdi ki, bundan sonra hadisələrin iki ssenarî üzrə inkişafı mümkündür: "Ssenarilərdən biri odur ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp münaqişənin tənzimlənməsidən əl çəkir, Ukraynaya silah tədarükünu və kəşfiyyat məlumatlarının ötrülməsini dayandırır. Bu ssenari o qədər ağlabatan olmasa da amma hər halda Amerka bu iki yola yrıcında seçim qarşısında qalacaq. Bu ssenari Ukraynanın Rusiyaya "hədiyyə" edilməsi deməkdir. Amma Ukrayna tamhüquqlu dövlətdir, cəmiyyəti çox qətiyyətlidir, ona görə kimsə istəsə də belə Ukraynanı kiməsə hədiyyə edə bilməz. Bəziləri belə düşünür ki, Zelenski çox sərt mövqe sərgiləyir, halbuki o, yalnız cəmiyyətin mövqeini ifadə edir.
Amerika və Avropa əlini çəksə belə Ukrayna xalqı mübarizəni davam etdirəcək. Bu ssenari həm də o deməkdir ki, dünya düzənində ABŞ və onun prezidenti Donald Tramp heç bir təsirə malik deyil. Ona görə də inandırıcı deyil ki, Tramp buna razılaşsın.
İkinci və daha real ssenari isə ondan ibarətdir ki, Tramp Rusiya ilə danışıqları dayandırır, yenidən Avropanın yanında yer alaraq, Ukraynaya ən müasir silahlar və hərbi kəşfiyyat məlumatlarının ötrülməsi ilə daha intensiv yardım etməyə başlayacaq. Bu Rusiyanın sonunu gətirə bilən ssenari olardı. Bəlkə də Rusiya daha böyük güzəst əldə etmək üçün dirəşir və müəyyən mərhələdə razılığa gələcək. Çunki ABŞ-nin yenidən Avropanın yanına qayıtması Rusiya üçün çox pis perespektiv vəd edir.
Ukrayna vətəndaşları cəbhədə çox ruh yüksəkliyi ilə döyüşür, üç ildən çoxdur ki, Rusiya kimi dünya sərvətlərinin 40%-nə sahib olan ölkənin ordusunu dayandırıb, demək olar ki, bərabər gücə malik tərəf kimi balanslı və düşünülmüş döyüş əməliyyatları aparır. Amerikanın daha müasir silahlar verməsi tezliklə cəbhədə Ukraynanın əlini gücləndirə bilər. Bundan sonra Rusiyanın daha qara günləri başlaya bilər. Bu gün Rusiya yalnız böyük şəhərləri olan Moskva və Sankt-Peterburqda normal həyatı təmin edə bilsə də, digər ərazilərdə bunu bacarmır. ABŞ Avropanın yanına dönsə Rusiya böyük şəhərlərində belə normak həyatı təmin etməyi bacarmayacaq.
Düşünürəm ki, bütün bunları nəzərə alaraq Putin Amerikanın ona əl uzatmasını dəyərləndirilməlidir. Çünki sonra çox gec olacaq".
Akif NƏSİRLİ
