Məlumdur ki, Fransa başda olmaqla, regionda maraqları olan subyektlər bu gün Bakı ilə İrəvan arasında sülhə özlərinin Cənubi Qafqazdakı mənafelərinin sonu kimi baxırlar. Bu durumda erməni cəmiyyətində revanş əhvali-ruhiyyəsi Qərbdəki müəyyən qüvvələrin niyyətləri ilə üst-üstə düşür.
Lakin Azərbaycanın hərbi-siyasi gücü Fransa və eyni çirkab niyyəti bölüşən digərlərinə Qafqazda rahat hərəkət imkanı vermir. Bu mənada həmin məkrli qüvvələr çıxış yolunu İrəvanı yenidən münaqişəni başlatmağa təşviq etməkdə görür.
Ermənistanın silahlandırlması qeyd edilənlər fonunda təsadüfi xarakter daşımır. Məsələyə prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən "Yeni dünya nizamına doğru" mövzusunda beynəlxalq forumda çıxışı zamanı toxunub. Dövlət başçısı bildirib ki, Ermənistanın yeni dostları onu yeni, ölümcül silahlarla təmin edirlər. Bu isə regionda heç də sülhə və sabitliyə xidmət etmir. Bunun yalnız yeni gərginlik ocaqlarının yaranmasına xidmət edəcəyini vurğulayan prezident diqqətə çatdırıb ki, bu gün Ermənistanda olduqca güclü revanşist qruplar mövcuddur: “Müharibədən sonrakı vəziyyət necə inkişaf edəcək? Bu, əsasən Ermənistandan asılıdır. Biz ərazi bütövlüyümüzü və suverenliyimizi bərpa etdik, separatçılığın kökünü kəsdik və sərhədlərimizin toxunulmazlığını təmin etdik. Bizim üçün bu məsələ bitmişdir. Ancaq bu o demək deyil ki, biz potensial təhlükələri nəzərə almayacağıq”. Dövlət başçısı əlavə edib ki, biz özümüzü müdafiə etməyə və Ermənistanı belə bir fikrə gəldikdə, onu dərhal cəzalandırmağa hər an hazır olmalıyıq. Ekspertlər qeyd edir ki, silahlandırma faydasız olmaqla bərabər, Ermənistan üçün əslində özünü məhvdən başqa bir şey deyil. Çünki 30 il ərzində silahlanmaqla İrəvan Azərbaycanın qarşısında cəmi 44 gün davam gətirdi, bunun ardınca Hindistandan, Fransadan və digər dövlətlərdən daşınan silahlar da Ermənistanın karına gəlmədi, separatçılar və Qarabağdakı erməni hərbi birləşmələri cəmi 23 saat duruş gətirə bildi. Belə olan halda, Ermənistanı silahlandıranlar, əslində, bu ölkəni fəlakətə sürükləyirlər. Bu səbəbdən də hər kəsdən öncə bu reallığı ermənilər özləri anlamalıdırlar. O da şübhəsizdir ki, bu cür təşəbbüslərin başında ilk növbədə Fransa və onun ətrafında formalaşan lokal blok dayanır. Təsadüfi deyil ki, Avropa İttifaqının qondarma “monitorinq missiyası”nın Ermənistan-Azərbaycan sərhədinə göndərilməsinin də ideya vericisi və təşəbbüskarı Fransa idi. Daha sonra Fransa Ermənistana hücum silahları satmağa başladı və Fransa tərəfindən Ermənistan “Bastion” çoxməqsədli zirehli avtomobilləri və “Sezar” özüyeriyən artilleriya qurğuları göndərildi. Prose hələ də davam edir. Rəsmi Bakı ən yüksək səviyyədə bildirib ki, bizim təhlükəsizliyimiz ciddi şəkildə təhdid edilərsə, dərhal buna cavab veriləcək.
Sülh üçün də Azərbaycanın yanaşması bəllidir. İlk növbədə, Ermənistan ölkəmizə qarşı ərazi iddialarına son qoymalıdır. Çünki bu ölkənin konstitusiyasında və digər hüquqi sənədlərdə ölkəmizə qarşı ərazi iddiaları hələ də qüvvədə qalır. Doğrudur, Ermənistanın hakimiyyət orqanları bu faktın guya Azərbaycana qarşı ərazi iddiası anlamına gəlmədiyini deyir. Lakin təkcə bir fakt – 1998-ci ildə Robert Köçəryanın Ermənistanın prezidenti seçilməsi üçün bu ölkənin parlamentinin “Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsi” haqqında qəbul etdiyi sənədə istinad edilməsi rəsmi İrəvanın “əsaslandırmalarını” ifşa edir. Yəni, belə sənədlərin qüvvədə qalması gələcəkdə Azərbaycana qarşı ərazi iddiası üçün istifadə oluna bilər. Rəsmi İrəvan konstitusiyanın dəyişməsi məsələsini də uzatmaqla konstitusion əsası olmayan bir sazişin bağlanmasına səy göstərir. Rəsmi İrəvan ziddiyyətli açıqlama ilə çıxış edir. Azərbaycana qarşı ərazi iddiası olan konstitusiyanı dəyişmədən sülh sazişi imzalamaq istəyir. Belə hal mümkün hesab olunmur. Bununla yanaşı, erməni tərəfinin ATƏT-in Minsk qrupunun ləğvi ilə bağlı ortya qoyduğu yanaşma da suallar doğurur. Faktiki olaraq 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra belə bir təsisat fəaliyyət göstərmir. ATƏT-in Minsk qrupu üzərinə düşən vəzifəni yerinə yetirə bilmədi. Minsk qrupu ona verilmiş mandat əsasında münaqişənin həllinə nail olmadı. Minsk qrupu həmsədr ölklərinin liderləri münaqişənin hərbi həlli olmadığını iddia etsə də, Azərbaycan bunu hərbi-siyasi vasitələrlə etdi. İndi Minsk qrupunun ləğvi reallaşmalıdır. Bunların əksinə olaraq Ermənistanın silahlandırılması regionda hərbi gərginliyin yaradılmasına xidmət edir. Hərbiləşmə siyasətini davam etdirməsi Ermənistanın Azərbaycana qarşı gizli gündəminin mövcud olduğunu nümayiş etdirir. Bütün bunların fonunda rəsmi İrəvanın həqiqətən sülh istəməsi inandırıcı görünmür. Azərbaycan, əlbəttə, yeni qarşıdurma istəmir. Amma Ermənistan bu gün xeyli dərəcədə üçüncü güclərin, o cümlədən Fransanın təsiri altındadır. Rəsmi Paris isə İrəvan vasitəsilə bölgədə yeni gərginlik yaratmaq üçün bütün imkanlardan istifadə edir. Sözsüz ki, Ermənistanın belə yanaşmasına və təxribatlarına qarşı Azərbaycan sonadək dözümlü yanaşmayacaq. O səbəbdən prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən tədbirdə dediyi kimi top erməni tərəfindədir: “Ermənistan ilə Azərbaycan arasında saziş imzalanarsa, əlbəttə ki, bu, əməkdaşlığın başlanmasından xəbər verə bilər. Düşünürəm ki, biz vaxtı itirməli deyilik. Çünki sülh sazişinə gəldikdə, top ermənilərin tərəfindədir və mən bunu dəfələrlə söyləmişəm”.
Samirə SƏFƏROVA
