Bu günlərdə Ermənistan parlamenti “Ermənistan Respublikasının Avropa İttifaqına üzvlük prosesinin başlanması haqqında” qanun layihəsini ikinci və sonuncu oxunuşda qəbul edib. Qanun layihəsinin qəbul edilməsinin lehinə 64, əleyhinə 7 deputat səs verib.
Hakim “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının nümayəndələri qanunun qəbul edilməsinin lehinə, “Şərəfim var” müxalifət fraksiyasının deputatları əleyhinə səs veriblər, “Hayastan” müxalifət fraksiyasının nümayəndələri isə səsvermədə iştirak etməyiblər. Xatırladaq ki, bu il yanvarın 9-da Ermənistan hökuməti respublikanın Avropa İttifaqına daxil olması haqqında qanun layihəsini təsdiqləyib. Bunlar fonunda Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk qeyd edib ki, Ermənistan Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) və Avropa İttifaqı (Aİ) arasında seçim etməli olacaq, iki stulda oturmaq mümkün olmayacaq: “Mən Ermənistanda qəbul edilən qanunun mətni ilə tanış oldum. Burada tamamilə ümumi sözlər öz əksini tapıb. Amma bu, Ermənistanın daxili işidir. Bununla belə Ermənistan seçim etməli olacaq. Çünki iki stulda oturmaq mümkün olmayacaq, bu, tamamilə aydındır”. Baş verənlər fonunda “armenianreport” portal yazır: “Rusiya niyə açıq şəkildə bu qədər isterikdir, mahiyyət etibarı ilə ölkəmizi siyasi şantaj cəhdinə əl atır? Ermənistan Rusiyaya iqtisadi münasibətlərini kiminlə və necə qurmalı olduğunu demir. Bu arada, Rusiya Federasiyasında Ukraynanın genişmiqyaslı işğalından sonra şişmiş hərbi iqtisadiyyatın köpüyü sürətlə yox olur. “Rosstat”ın məlumatına görə, fevralda Rusiyada sənaye artımı illik müqayisədə cəmi 0,2% təşkil edib ki, bu da yanvar ayı ilə müqayisədə (2,2%) 11 dəfə, 2024-cü ilin dördüncü rübü ilə müqayisədə isə 29 dəfə azdır. Rusiyalı ekspertlər qeyd edirlər ki, ölkə sənayesi artıq faktiki olaraq durğunluğa doğru gedir: hərbi istehsalın artımı qeyri-hərbi sektorlardakı azalmanı kompensasiya etmək iqtidarında deyil. Rusiyada sənaye artımının yavaşlaması həm də Mərkəzi Bankın yüksək faiz dərəcəsi və sanksiyaların gücləndirilməsi ilə izah olunur ki, bu da investisiya planlarının azalmasına, kredit sıxlığının başlamasına və bəzi sənaye sahələrində borc yükünün artmasına səbəb olub. Bu vəziyyət yaxın aylarda iflas dalğasına səbəb ola bilər. Müvafiq olaraq, hazırda Kremlin Amerika tərəfi ilə danışıqlarda müzakirə etdiyi Ukraynada nəzərdə tutulan atəşkəs Rusiya iqtisadiyyatı üçün yeni problemlərə səbəb ola bilər. Axı Rusiya üçün hərbi xərclərin azaldılmasına uyğunlaşmaq çətin olacaq, çünki o, artıq hərbi sektora nəhəng büdcə yeridilməsinə öyrəşib.
Bütövlükdə Rusiya texnoloji cəhətdən geridə qalmış və yüksək texnologiyalı idxaldan asılı olaraq qalır və sanksiyalar SSRİ-dəki vəziyyətə bənzər böhran üçün şərait yaradır. Və bunu təkcə amerikalı və ya avropalı deyil, həm də rusiyalı analitiklər etiraf edirlər.
Və burada əlavə etmək vacibdir ki, Ukraynanın Rusiya qazının Ukrayna ərazisindən keçməklə Avropaya yolunu bağlamaq qərarı Rusiya Federasiyasında “mavi yanacağın” istehsalını iflasa uğratdı. Fevral ayı məlumatlarına görə, hasilat həcmi ötən ilin eyni ayı ilə müqayisədə 11,3% azalaraq 57,2 milyard kubmetr təşkil edib. Azalma yanvar ayı ilə müqayisədə daha əhəmiyyətli olub, o zaman azalma illik 3% təşkil edib. “Kommersant” yazır ki, bu ilin ilk iki ayında Rusiyada ümumilikdə 131 milyard kubmetr qaz hasil edilib ki, bu da bir il əvvəlkindən 7,3% azdır. Ən böyük itkini “Qazprom” verib, hasilat fevralda 13,2% azalaraq 38,2 milyard kubmetrə, yanvar və fevralda isə 8% azalaraq 81,5 milyard kubmetrə düşüb. Müstəqil istehsalçılar da istehsalın azaldığını görürlər. Üstəlik, Rusiya kömür sənayesi də Rusiya iqtisadiyyatı üçün fəlakətə çevrilən sistemli böhran yaşayır. Sənayenin demək olar ki, üçdə biri hücuma məruz qalır və hakimiyyət artıq təcili antiböhran tədbirləri hazırlayır - Rusiya özünün ən mühüm xammal sektorunun iflası ilə üz-üzədir. Rusiyanın əsas kömür hasilatı regionları olan Kemerovo vilayətində və Xakasiyada vəziyyət xüsusilə ağırdır. Kuzbassda şirkətlərin yarıdan çoxu zərərli oldu və müəssisələrin gəlirləri üç dəfə azaldı. Xakasiyada vəziyyət daha dramatikdir: gəlirlər 12 dəfə azalıb. Bir çox şirkətlər hasilatı və mothball minalarını azaltmağa məcbur olurlar.
Bunlar Rusiyanın reallıqlarıdır. Baxanda, Aleksey Overçukun ölkəmizi şantaj etmək cəhdinin həqiqətən nə qədər gülünc olduğunu başa düşürsən”. Elə bu fonda Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan bəyan edib ki, ölkəsi KTMT ilə münasibətlərinə yenidən baxmağı planlaşdırmır, həmçinin Moskvanı Azərbaycanla kommunikasiyaların qarşılıqlı şəkildə açılmasına cəlb etmək niyyətində deyil. Eyni zamanda o qeyd edib ki, Ermənistan Rusiya ilə münasibətlərdə gərginlik istəmir. Ermənistan Demokratik Partiyasının lideri Aram Sarkisyan bildirib ki, Ermənistanın cari hakimiyyətinin siyasəti Rusiyanın maraqlarına ziddir və Avropa İttifaqına yaxınlaşmağa yönəlib: “Təbii ki, İrəvan Rusiya ilə münasibətləri bərpa etməyi və xüsusilə də KTMT xətti üzrə yaxşılaşdırmağı planlaşdırmır. Belə bir fərziyyə yalnız o halda yarana bilərdi ki, Ermənistanın Aİ-yə inteqrasiyası layihəsi dondurulsun. Hələlik Moskva və İrəvan arasında münasibətlər soyuqdur. Bu münasibətlər ayrı-ayrı sahələrdə davam edir. Məsələn, Avrasiya İqtisadi ittifaqı çərçivəsində iqtisadi maraqlar üstünlük təşkil edir. Mən rəsmi şəxslərin, o cümlədən Ermənistan parlamentinin sədrinin açıqlamalarına tənqidi yanaşıram. Ermənistan-Rusiya münasibətlərində irəliləmə üçün əsas görmürəm”.
Nahid SALAYEV
