Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan respublika parlamentində çıxışı zamanı Azərbaycanla sülhün bağlanması və Ermənistan dövlətçiliyinin gələcəyinin təmin edilməsi üçün Qarabağ hərəkatına son qoyulmasının vacibliyini bəyan edib. Müxalifət hesab edir ki, hökumət başçısı bir-birinin ardınca Bakıya güzəştə gedir.
Paşinyan isə məsələ ilə bağlı bildirib: “Ermənistan, Ermənistan xalqı Qarabağ hərəkatını davam etdirmək istəyir, ya yox? Ermənistan dövlətçiliyinin formalaşması yolunda Qarabağ hərəkatından necə istifadə olunub? Mən birmənalı şəkildə bildirmək istəyirəm: hesab edirəm ki, biz Qarabağ hərəkatını davam etdirməməliyik. Və demək istəyirəm ki, bizim tutduğumuz dinc yol məhbus probleminin də həlli üçün ən təsirli yoldur”. Bununla da hökumət başçısı müxalifətin Azərbaycanla sülh müqaviləsinin mətninin təsdiqlənməsi ilə əlaqədar respublikanın milli maraqlarını təslim etmək ittihamlarına cavab verib. Öz növbəsində “Hayastan” blokundan olan deputat Artur Xaçatryan bəyan edib ki, baş nazirin Qarabağ hərəkatının sona çatmasından danışmağa haqqı yoxdur: “Qarabağ erməniləri öz hüquqlarını Paşinyana ötürməyiblər. Başqa bir şey odur ki, 2022-ci ildə Praqada Bakının tələblərinə tabe olmaqla Azərbaycanın Qarabağa münasibətdə nüfuzunu tanıdınız. Burada parlamentdə Qarabağ siyasətçisi deyirsiniz”. Bununla belə, Paşinyan öz mövqeyində qalmaqda davam edib. Onun sözlərinə görə, xalq bu yanaşmanın milli maraqlara zidd olduğuna qərar verərsə, o, dərhal istefa verəcək və o vaxta qədər Qarabağ hərəkatının sonu İrəvanın rəsmi mövqeyi olaraq qalacaq. Ekspertlər hesab edir ki, Paşinyan düzgün qərar verib. Müxalifətdən fərqli olaraq, o, başa düşür ki, Qarabağ hərəkatının davam etdirilməsi Azərbaycanla sülhə əsas maneələrdən biridir. Bu, sülh müqaviləsi ilə bir araya sığmır. Əks halda sülh sənədinin ratifikasiyasından sonra hərəkatın davam etdirilməsi heç nəyin dəyişmədiyini göstərəcək. Rusiya-Ermənistan Universitetinin dosenti Anton Evstratov hesab edir ki, Paşinyanın bu və digər oxşar bəyanatlarının səbəbi onun Bakı ilə nəyin bahasına olursa-olsun barışmaq istəyidir: “Əgər sülh gündəmi sazişin imzalanması ilə bitməzsə, hətta Paşinyanın tərəfdarları belə qərar verəcəklər ki, o, hökumət başçısı kimi tamamilə iflasa uğrayıb. Belə çıxır ki, bütün güzəştlər, itkilər, son illərin qeyri-populyar qərarları əbəs olub və ölkənin vəziyyətini yalnız çətinləşdirib. Bütün bunlar yalnız İrəvan və Bakının sülh bağlayacağı təqdirdə məna kəsb edəcək”. Onun fikrincə, Paşinyanın siyasətini neçə nəfərin dəstəklədiyini söyləmək çətindir. Amma daha çox Qarabağ uğrunda mübarizəni davam etdirmək istəyənlər Qarabağdan gələn ermənilərdir. Anton Evstratov bu xüsusda bildirir: “Hər halda, Paşinyanın komandasının ölkəyə rəhbərliyinin əvvəlində aldığı dəstək artıq yoxdur və çox güman ki, olmayacaq”. Eyni zamanda, Evstratov yaxın gələcəkdə Azərbaycanın Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalamağa razı olacağına inanmır. Birincisi, Bakı razılaşmanın olmamasından heç bir şəkildə zərər görmür. İkincisi, Azərbaycan hakimiyyəti Paşinyanın güzəştə getmək istəyini öz mövqelərini daha da gücləndirmək üçün fürsət kimi görür.
Politoloq Mikael Zolyan isə əksinə, əmindir ki, ermənilərin əksəriyyəti Qarabağ uğrunda mübarizəni davam etdirmək istəmir: “Bu ifadənin özü bir qədər qəribədir, çünki Qarabağ hərəkatı çoxdan başa çatıb. Yəqin ki, Paşinyan bu yolla Türkiyə və Azərbaycana siqnal göndərib ki, İrəvan “DQR”in dirçəlişi üçün mübarizə aparmayacaq. Mən hesab edirəm ki, Ermənistan sakinlərinin əksəriyyəti bununla razılaşır, baxmayaraq ki, onlar bu barədə açıq danışmağa hazır deyillər. Amma vətənpərvərlik prinsipi çərçivəsində hələ ki, bunu istəmirik. Ola bilsin ki, indi Ermənistanın qələbəsi üçün ən azı bir az və ya çox real ssenari olsaydı, əhval-ruhiyyə başqa cür olardı”. Belə vəziyyətdə o da bəlli olub ki, Ermənistan hökuməti Qarabağdan olan ermənilərə qısamüddətli yardım proqramlarını davam etdirməyi planlaşdırmır. O, müxalifətin “Hayastan” fraksiyasının deputatı Tadevos Avetisyanın müvafiq sualına belə cavab verib: "Aprelin 1-dən əmək qabiliyyətli vətəndaşlar 40+10 min dram qısamüddətli yardım proqramı çərçivəsində müavinət almayacaqlar. Onları yalnız uşaqlar, pensiyaçılar, əlil vətəndaşlar, ailə başçısını itirmiş ailələr alacaqlar. Lakin onlar üçün dəstək ayda 40 min dram, iyuldan dekabr ayına qədər isə 30 minə qədər azalacaq". Nazir qeyd edib ki, hökumət eyni vaxtda müavinətlər ayıra və uzunmüddətli proqramlar həyata keçirə bilməz: “Nazirlər Kabinetinin əsas məqsədi onların iş tapmasını təmin etməkdir”. İndi baş verənlər sübut edir ki, Ermənistanda iqtidar-müxalifət qarşıdurması yeni fazaya qədəm qoyub və bu dəfə də müxaliflər Qarabağ erməniləri kartından istifadə etmək niyyətindədir. Çünki onlar anlayır ki, hadisələrin gedişatı heç də müxaliflər üçün yaxşı gələcək vəd etmir. Azərbaycanla imzalanacaq sülh müqaviləsi bəzi müxaliflərin Azərbaycan ədaləti qarşısında törətdiyi cinayətlərə görə cavab verməsi ilə nəticələnə bilər. Bu səbəbdən də hər vəchlə prosesi baltalamağa çalışırlar.
Ramil QULİYEV
