Ermənilərə xas xüsusiyyətlərdən biri köçüb məskunlaşdıqları yerləri sonradan özlərinin qədim torpaqları adlandırmasıdır. Bu hal Qafqazda da yaşanıb və Azərbaycan bundan bilavasitə zərər görən ölkələrdən biridir. Amma ermənilərin bu gün Türkiyə, Gürcüstan, Rusiya, hətta Avropada torpaq iddiaları olması da heç kimə sirr deyil.
Məlumdur ki, ermənilər Rusiyanın bəzi vilayətlərinin “qədim erməni diyarı” olduğunu sübuta yetirməyə çalışırlar. Bir müddət əvvəl erməni ekspert Qalust Qriqoryan belə bir iddia ilə çıxış etmişdi ki, Rusiyada bir çox şəhərləri məhz ermənilər salıb: “Ermənilər Krasnodar vilayətinin şərqində 200 minlik böyük şəhər olan Armaviri “unutmamalıdırlar”. Armaviri 1839-cu ildə Rusiya ilə vuruşan çərkəzlərin arasındakı “Çərkəz erməniləri” salıb. Şəhər Böyük Ermənistanın qədim paytaxtının adını daşıyırdı. Həmçinin digər böyük erməni şəhəri indiki Rostov-Donun ən böyük rayonlarından biri olan Naxçıvan-na-Donudur. 1928-ci ilə qədər Nor-Naxçıvan ayrıca erməni yaşayış məntəqəsi idi. Müasir Rusiya ərazisində erməni şəhərlərini çox sadalamaq olar. Ancaq onları xatırlamaq deyil, həm də doğma limana qayıtmağa hazır olmaq daha vacibdir. İndiki halda hər birimiz bu haqda düşünməliyik”. Bundan başqa, Gürcüstanın Samtsxe Cavaxeti bölgəsinə də ermənilərin iddiası heç kimə sirr deyil. Gürcü siyasətçilər isə Ermənistanın bu addımını qonşulara xəyanət kimi qiymətləndirir və belə addımların bölgədə yeni gərginlik ocağı yaratmağa yönəlmiş addım olduğunu bildirirlər. Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan isə etiraf edir ki, orta məktəblərdə Türkiyənin Ağrı dağının “Ermənistanın ən böyük dağı” olaraq öyrədilməsi davam edir. Paşinyan bunun Ermənistanın Türkiyəyə ərazi iddiası kimi anlaşıldığını söyləyib: “Şagirdlərlə görüşəndə soruşdum ki, uşaqlar, Ermənistanın ən hündür dağı hansıdır? Yarısı, yarıdan çoxu dedi ki, Ararat (Ağrı). İndi gəlin buna digər tərəfdən baxaq. Ararat Türkiyənin beynəlxalq səviyyədə tanınan ərazisindədir. Bəs Ermənistandakı uşaqlar bu məlumatı haradan alırlar? Məktəblərdə dərslərdə öyrənirlər. Yəni hökumətin həyata keçirdiyi təhsil siyasəti nəticəsində. Bu uşaq desə ki, Ermənistanda ən yüksək dağ Araqat yox, Araratdır, bu, Ermənistanın Türkiyəyə qarşı ərazi iddialarının olması demək olmayacaqmı?”. Ermənistan Türkiyənin Şərqi Anadolu bölgəsinə, eləcə də bu ərazilərdə yerləşən Ağrı vilayətinə separatçı iddialar irəli sürür. Avropada da ermənilər ərazi iddialarından əl çəkmir. Xüsusən də Ermənistanın “böyük bacısı” olan Fransaya ermənilərin ərazi iddiaları vaxtaşırı gündəmə gəlir. Məsələn, ermənilər Fransanın ən böyük şəhərlərindən biri olan Marselə torpaq iddiasındadırlar və hətta bildirirlər ki, Marselin adı qədim erməni sözü olan Marsaxdır.
Qeyd edək ki, Marseldə ermənilərin sayı 100 min nəfərdən çoxdur. Bu gün Marseldə 12 erməni kilsəsi, ticarət palatası fəaliyyət göstərir. Son onilliklərdə Azərbaycan və Gürcüstandan Marselə köçənlər hesabına ermənilərin sayı şəhərdə artıb. Maraqlıdır ki, ermənilər iddia edirlər şəhər eramızdan əvvəl 523-cü ildə qədim erməni tayfaları tərəfindən salınıb. Marsax adlanıb. Bu əraziyə sonradan gələn yunanlar, fokiyalılar və kiçik asiyalılar erməniləri sıxışdırıblar və öz ata yurdlarından qovublar. İndi erməni tarixçilər tarixi ədaləti bərpa edib, Marselin qədim Marsax olduğunu sübut etməyə çalışırlar. Daha sonra nə olacağını Qarabağ savaşının səbəbini bilənlər asanlıqla proqnozlaşdıra bilərlər. Bqu fonda rusiyalı hərbi ekspert, “Milli müdafiə” jurnalının baş redaktori İqor Korotçenko da maraqlı bir açıalma ilə çıxış edib. O, ironiya ilə qeyd edib: “Marsel qədim erməni şəhəridir. Buna görə də Fransa prezidenti Emmanuel Makron elə bir şərait yaratmalıdır ki, dünyanın hər yerindən ermənilər sərbəst şəkildə gəlib orda məskunlaşsınlar. Fransa büdcəsi hesabına köçən hər bir erməniyə 20 min avro da ödəniş edilməlidir. Marselə yeni gələn ermənilərin hər biri sadələşdirilmiş prosedur əsasında Avropa İttifaqı vətəndaşlığını alacaq. Marsel ətrafı ilə birlikdə xüsusi statusa malik, öz parlamenti və adı olan, özünü idarə edən muxtar ərazi vahidi statusunu almalıdır – Marsax Respublikası. İdeoloq Sərkis Çaturyanın çoxdan gözlədiyi dənizə çıxış da olacaq. Paris hər il Marsaxa 500 milyon avro məbləğində subsidiya verməlidir. Əgər Makron inadkar olarsa və Marsax əhalisinin öz müqəddəratını təyinetmə ilə bağlı ədalətli tələbinə mane olarsa, soyqırım siyasətinə görə Fransaya qarşı beynəlxalq sanksiyalar tətbiq edilməlidir”. Bundan əvvəl də ermənilər üçün canfəşanlıq edən Fransaya prezident İlham Əliyev tövsiyələr vermişdi: “Fransa əgər erməniləri bu qədər çox düşünürsə, onlara dövlət qurmaq istəyirsə onda elə Marsel şəhərini ermənilərə versin. Marsel şəhərində çoxlu sayda erməni yaşayır. Qoy elə Marsel şəhərində onlar özlərinə Dağlıq Qarabağ respublikası qursunlar”. Bundan başqa, prezident İlham Əliyev Çinin “China Media Group” media korporasiyasına müsahibəsində bildirib ki, hazırda biz Fransa hökumətinin, əgər belə demək olarsa, çox əsassız hücumları ilə üzləşirik: “Təsəvvür edirsinizmi, Fransa Ermənistanın ən böyük vəkilinə çevrilib. Yaxşı, bu, onların işidir, lakin onlar Avropada ən iri anti-Azərbaycan mənbəyinə çevriliblər. Onlar bizə hər istiqamətdə hücum çəkirlər. Onların xarici siyasi bəyanatları və rəsmilərin bəyanatları hər cür siyasi etikadan kənara çıxır. Onlar müharibə zamanı bizi elə məsələlərdə ittiham etdilər ki, biz bunları heç vaxt etməmişik və bununla bağlı, üzr belə istəmədilər. İndi isə onlar bizi öz ərazimizdə gördüyümüz işlərə görə ittiham edirlər. Baxın hələ bunu kim edir? O ölkə ki, Korsika dilinə qadağa qoyur, Korsikada öz müqəddəratını təyin etmək hərəkatını qəddarcasına boğur. Onlar Qarabağda ermənilərin “öz müqəddəratını təyin etmələrini” təşviq edirlər. Bu, necə ola bilər? Müharibə zamanı siyasi təcavüz bütün sərhədləri aşanda, dedim ki, əgər onlar “Dağlıq Qarabağ respublikasını” haradasa qurmaq istəsələr, qoy öz ərazisində qursunlar. Məsələn, çoxlu erməninin yaşadığı Marsel şəhərinin ətrafında qurub, “Dağlıq Qarabağ respublikasını” orada elan etsinlər, biz də tanıyaq”.
Bu gedişlə Marselə erməni iddialarının daha da artacağı şübhə doğurmur.
Nahid SALAYEV
