Ermənistan və Rusiya arasında münasibətlərin təsəvvür edildiyindən də gərgin olması artıq İrəvanda rəsmi səviyyədə etiraf olunur. Bu xüsusda danışan Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan “Novaya qazeta”ya müsahibəsində bildirir ki, Kreml İrəvana münasibətdə özünü mütəffiq kimi aparmır. Onun sözlərinə görə, iş o yerə çatıb ki, Ermənistan Rusiyadan sifariş verib pulunu ödədiyi silahları ala bilmir.
Jurnalistin Ermənistanın daim öz siyasi kursunu dəyişməsi ilə bağlı iradına Armen Qriqoryan “son illər dünyada və xüsusən də regionumuzda təhlükəsizlik arxitekturasında kəskin dəyişikliklər baş verib” - deyə cavab verib: “Müqavilə öhdəlikləri yerinə yetirilmir. Bütün təhlükəsizlik konsepsiyamız bunun üzərində qurulub, lakin hələ yenisi də yoxdur. Bu böhrandır ki, var”. Belə olanda nə etməli sualına, Armen Qriqoryanın cavabı belə olub: “Yeni mexanizmlər və silah təchizatı axtarılmalıdır, çünki obyektiv olaraq biz Rusiyaya sifariş verdiyimizi və ödədiyimizi almırıq”. Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi bir neçə belə müqavilənin olduğunu vurğulayıb. O, həmçinin xatırladıb ki, keçən ilin sentyabrında Azərbaycanla Ermənistan arasındakı sərhəd toqquşması zamanı Ermənistanda Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatından (KTMT ) addım atacağı gözləntiləri olub. “Bu alınmadı”. Təhlükəsizlik Şurasının katibi etiraf edib ki, Ermənistanda KTMT-dən çıxmaqla bağlı müzakirələr gedir: “Ermənistan indi Rusiyadan sifariş edilən silahları almır, bununla yanaşı, respublikanın KTMT-dən çıxması məsələsi qaldırılıb. Bu təbii reaksiyadır”. Armen Qriqoryan qeyd edir ki, Azərbaycanla münasibətlərin müzakirəsində Rusiya ilə yanaşı, Qərbin də iştirakı normaldır. O, Rusiyanın bunu təbii qəbul etməli olduğunu bildirir. Elə erməni mediası da yazır ki, əslində, Rusiyanın Qərb vasitəçiliyindən narazılığı artsa da bunu qəbul etməlidiir. Bu xüsusda “armenianreport” portalı yazır: “Səbəbini bilmirik, amma Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Mariya Zaxarova həmişə bir müəllimi xatırladır. Yox, əsl müəllim deyil, ruhunu uşaqlara verən müəllimi xatırlatmır. Həyatdan incimiş, nizamsız şəxsi həyatı ilə, MDB ölkələrinə uyğun masala çalışan bir müəllimi. Və bütün komplekslərini uşaqların üzərində sındıran, onların ağlını qarışdıran, onlara rişxənd edən, öz həyat psevdo-nəzəriyyələrini onların başına qoyan, özünü səfeh insanların üzərində bir növ “hökmdar” kimi hiss ediən müəllimi xatırladır. Bu günlərdə Mariya Vladimirovna yenə də ağlını, yeri gəlmişkən, “müəllimliy”ini nümayiş etdirmək qərarına gəldi. O, Aİ-nin Balkanlarda, eyni zamanda bizim regionda fəaliyyətini qiymətləndirmək qərarına gəlib. Zaxarova Aİ-nin iştirak etdiyi hər hansı danışıqlarda kömək edə bilmədiyini bəyan edərək, Avropanın hərəkətlərini “uğursuzluq” kimi qiymətləndirib. Onun şərhləri Brüsseldə Serbiya prezidenti Aleksandr Vuçiç ilə Kosovonun baş naziri Albin Kurti arasında aparılan danışıqlara aid olub, lakin yol boyu Smolenskaya meydanından olan “natiq” də bölgəmizə səfər edib: “Avropa İttifaqının “mülki” missiyası ilə bağlı vəziyyət eynidir. Ermənistana 2023-cü ilin fevralında bu missiya yerləşdirilib. O, hələ də Transqafqazda münasibətlərin normallaşmasına kömək edə bilməyib”. Onun verdiyi qiymət elə bu cür də olmalı idi. Rusiya bizim strateji tərəfdaşımız olmaqla, üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirmir. Üçtərəfli saziş imzalanandan sonra bir neçə dəfə Azərbaycanla Ermənistan arasında toqquşma olub. Belə toqquşmaların ən ciddisi ötən ilin sentyabrında olub. Parlamentin spikeri Alen Simonyanın və Ermənistan XİN-in məlumatına görə, 150 kvadratkilometr ərazi Azərbaycanın nəzarətinə keçib. Aprelin 11-də Dığ kəndi yaxınlığında atışma baş verən hadisələrə gəlincə, Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan bəyan edib ki, Ermənistan sərhədlərində vəziyyəti izləyən Avropa İttifaqının monitorinq missiyası apreldə baş vermiş insidenti qeydə ala bilməyib. Çünki atışma zamanı o, respublikanın Zəngəzur rayonunun Dığ kəndi yaxınlığında deyildi. Bəs Laçın dəhlizi? Rusiyanın Qafqazdakı ən böyük uğursuzluğu heç də Pyatiqorskda deyil, Laçın yaxınlığındadır. Azərbaycan orada sərhəd məntəqəsi qurub. Bu, Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı siyasətinin səmərəsizliyinin sübutu deyilmi? Və ya bəlkə də eyni səmərəlilik, yalnız Moskvanın maraqlarına uyğundur, çünki Rusiya və Azərbaycanın bir çox ortaq maraqları var, məsələn, Rusiya Zəngəzur dəhlizinin tikintisi üçün Ermənistan kifayət qədər əsaslı şəkildə bildirir ki, bu dəhliz Rusiya qazının Türkiyəyə nəqlinə imkan verəcək.
Aydındır ki, Türkiyə, Azərbaycan və Rusiya arasında kifayət qədər uğurlu işgüzar əlaqələr inkişaf edir və yalnız biz onların yolundayıq. Zaxarova kollektiv Qərbi təhqir edəndə onu hələ də başa düşmək olar, birincisi, bu onun işidir, ikincisi, Rusiyanın “kollektiv şüursuzluğunun” ifadəsi. Ancaq axmaq insanlar olmayan soydaşlarımız belə bir nöqteyi-nəzərdən əməl etməyə başlayanda təəccüblənmək lazım gəlir. Məsələn, politoloq Beniamin Matevosyan əmindir ki, Vaşinqton və Brüssel formatları 10 noyabr üçtərəfli bəyanatını ləğv etmək üçün yaradılıb. Bildirir ki, Paşinyanın prosesi Qərb formatına keçirmək qərarı bu səbəbdən Rusiyada xoş qarşılanmır. Gəlin ondan başlayaq ki, hazırda heç nə Paşinyanın hakimiyyətini təhdid etmir. Bu, qismən onun siyasətinin deyil, ənənəvi müxalifətin ətalət və səmərəsizliyinin nəticəsidir. İkincisi, nədir Qarabağın çox hissəsini Azərbaycana verdiyimiz üçtərəfli bəyanat Ermənistan üçün bu qədər faydalı idi? Amma o da ləğv olundu. Biz tərəfdən yox, Azərbaycan tərəfdən - yada salaq ki, Laçın dəhlizi ilə bağlı əhvalatdan əvvəl Fərrux kəndi yaxınlığında insident baş vermişdi, Bu səbəbdən üçtərəfli bəyanat faktiki olaraq çoxdan ləğv edilib və Azərbaycanın Rusiya sülhməramlılarının fəaliyyətini uzadacağına ümidlər puçdur. Elə isə obyektiv səbəblərdən Azərbaycandan zəif olan Ermənistan niyə qarşı tərəfi çəkindirmək üçün yeni formatlar axtarmasın? Yeri gəlmişkən, N.Paşinyan, Ş.Mişel və İ.Əliyevin dünənki üçtərəfli görüşü o qədər də nəticəsiz olmadı. Moskva da buna nail ola bildimi? Yox. Qərb formatının nə qədər faydalı olmasını Rusiya qəbul etməlidir. O Rusiya ki, Ermənistanı itirir”.
Tahir TAĞIYEV
