Məlum olduğu kimi, mayın 14-də Brüsseldə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişel və Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanla görüşü olub.
Məlum danışıqlarla Brüssel formatı bərpa olundu. 2022-ci ilin avqustunda Brüsseldə keçirilmiş sonuncu üçtərəfli görüşdən sonra bu formatda danışıqlar aparılmayıb. 2022-ci ilin avqustunda keçirilmiş danışıqlar Fransanın günahından sonuncu olub. Lakin Fransanın aktiv müdaxiləsinə və Ermənistanın Parisin prosesə qoşulmasını tələb etməsinə baxmayaraq, Azərbaycan qəti şəkildə buna imkan vermədi, 14 may danışıqları ilə Paşinyan əvvəlki üçtərəfli formata qayıtmalı oldu. Yeri gəlmişkən, ötən ilin oktyabrında Praqada keçirilən görüş dördtərəfli olub. Görüşdə Makron da iştirak edib.
Ümumilikdə, Brüssel formatının əsası 2021-ci ildə qoyulub. İlk üçtərəfli görüş Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişelin vasitəçiliyi ilə 2021-ci il dekabrın 14-də keçirilib. Proseslərin davamı və inkişafı olaraq tərəflər arasında intensiv təmaslar aparılıb, telefon danışıqları keçirilib. İkinci Brüssel görüşü 2022-ci ilin aprel 6-da baş tutub. Bu görüşün nəticəsi olaraq Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi üzrə danışıqların başlanması və bununla bağlı işçi qrupun yaradılması qərara alınıb. Üçüncü üçtərəfli Brüssel görüşü 22 may 2022-ci ildə keçirilib. 2022-ci ilin avqustunda Mişelin təşəbbüsü ilə Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında Brüssel formatı çərçivəsində növbəti 4-cü görüş keçirilib. Görünən odur ki, hələlik Brüssel görüşlərinin tam yekun nəticəsi olmasa da, formatın özünün formalaşma prosesi gedir. Bu baxımdan ekspertlər Brüssel formatının formalaması prosesini və bunun əhəmiyyətini necə dəyərləndirir?
“Müxtəlif vaxtlarda Fransa qərəzli mövqe sərgiləyərək bu formatı tormozlamağa cəhd edib”
Məsələyə münasibət bildirən Yeni Yol Partiyasının sədri Ramil Hüseynov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında danışıqların Brüssel formatı çərçivəsində aparılmasının Azərbaycanın maraqlarına uyğun olduğunu qeyd etdi: “Ona görə ki, Şarl Mişel vasitəçilik etdiyi zaman tərəfkeşlik etmir. Bu formatda keçirilən danışıqlarda əsas istiqaməti Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması, sərhədlərin delimitasiyası, sülh müqaviləsinə doğru növbəti addımların atılması, kommunikasiyaların açılması, humanitar məsələlər, o cümlədən Azərbaycana qarşı mina terroru, itkin düşənlərin taleyi və digər məsələlər təşkil edir. 2021-ci ilin dekabrında ilk Brüssel görüşündən üzübəri sözügedən prinsiplər danışıqların əsas məzmunudur. Azərbaycan Brüssel formatından da, Aİ ilə münasibətlərin vəziyyətindən də razıdır. Ümumiyyətlə, Azərbaycan özünü Brüssel formatında, üçtərəfli formatda keçirilən görüşlərdə tam rahat hiss edir. Çünki faktiki olaraq hər hansı qərəzli münasibət görmür. Bütövlükdə Aİ ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlər normal xarakter daşıyır. Sadəcə, müxtəlif vaxtlarda Fransa qərəzli mövqe sərgiləyərək bu formatı tormozlamağa cəhd edib. Ancaq öz istəklərinə nail ola bilməyib. Problem ondadır ki, 44 günlük Vətən müharibəsinə qədər Fransa gizli şəkildə Ermənistanı dəstəkləyirdisə, müharibədən sonra bu dəstək açıq müstəviyə keçdi. Ancaq nəzərə alsaq ki, son dövrlər Avroittifaq daxilində Fransanın nüfuzu əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşüb, o zaman narahatlığa elə bir əsas yoxdur. Məsələ ondadır ki, Makronun Fransada həyata keçirmək istədiyi islahatlar ölkədə ciddi narazılıqla qarşılanır. Eyni zamanda Fransanın Afrikada və dünyanın müxtəlif ölkələrində həyata keçirdiyi uğursuz siyasət rəsmi Parisin təsir imkanlarını məhdudlaşdırır. Bu baxımdan danışıqların Brüssel formatı çərçivəsində davam etdirilməsi Azərbaycanın maraqlarına uyğundur”.
Vidadi ORDAHALLI
