Dünyanın digər sürətlə inkişaf edən ölkələri kimi Azərbaycanın seçdiyi tərəqqi yolunun strateji istiqamətlərindən biri də dünya birliyinə inteqrasiyadır.
Azərbaycan dünyanın ən inkişaf etmiş ölkələrinin klubunda bərabərhüquqlu dövlətlər arasında öz layiqli yerini tutmağa xüsusi önəm verir. Bu zaman öz dövlət maraqlarının qorunmasını da xüsusi diqqət mərkəzində saxlayır. Bu məqsədə effektiv şəkildə nail olmaq üçün zəruri addımlar atır.
İnteqrasiyada Azərbaycanın yaratdığı model…
Azərbaycan özünün sosial-mədəni, dini ənənələrinə, intellektual, siyasi mədəniyyətinin səviyyəsinə, siyasi hakimiyyətin formalaşmış əsaslarına və xarici siyasət əlaqələrinə əsaslanaraq dünya birliyinə əlverişli yaxınlaşma yolları və üsullarına mühüm önəm verir. Bu proses mürəkkəbdir, çünki inteqrasiya prosesində iqtisadi, siyasi, mənəvi həyatının milli və ümumi xüsusiyyətləri ciddi təsir göstərir.
Qeyd edilənlərlə yanaşı, Azərbaycan inteqrasiya zamanı regionda öz maraqlarını güdən müxtəlif güc mərkəzləri, o cümlədən Rusiya, İran, ABŞ, Avropa, Çin, bir sıra Yaxın Şərq ölkələri arasında son dərəcə çətin tarazlıq nöqtəsini də uğurla tapır. Buna paralel olaraq ölkəmizdə genişmiqyaslı modernləşmə dəyişiklikləri dövrün fundamental tarixi çağırışlarına adekvat xarakter daşıyır və bu da inteqrasiya prosesinin intensiv, eyni zamanda milli maraqlar əsasında reallaşmasına imkan verir. Ancaq etiraf edilməlidir ki, burada lider amili də mühüm rol oynayır. Faktdır ki, prezident İlham Əliyev Azərbaycanın çoxmillətli əhalisinin yüksək etimadına və böyük dəstəyinə malikdir. Çünki o, ilk növbədə ölkəsinin milli maraqlarından çıxış edir, cəmiyyəti konsolidasiya etməyə və onu etibarlı tərəfdaşa və ölkədə aparılan islahatların iştirakçısına çevirməyə qadir olan öz siyasi proqramına malikdir. O, ölkənin inkişafının sürətləndirilməsi üçün hər cür səy göstərir. Bunlar fonunda Azərbaycan öz tarixi inkişafının mühüm mərhələsini yaşayır. Siyasi, iqtisadi sistemdə ciddi islahatlar gedir, xarici siyasət prioritetləri dəqiq müəyyən edilir, praqmatizmə və ölkənin milli maraqları naminə müasir reallıqlardan ən çevik istifadəyə əsaslanan mahiyyətcə yeni xarici iqtisadi əlaqələr qurulur. Azərbaycan öz milli prioritetlərini nəzərə alaraq, xarici tcari əlaqələrini fəal şəkildə şaxələndirərək iqtisadi təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün konkret strategiya həyata keçirir. Bu fonda beynəlxalq ictimaiyyətlə azad və qarşılıqlı faydalı qarşılıqlı fəaliyyət xüsusi diqqət mərkəzində yer alır.
Eyni zamanda, ticarət sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın digər mövcud formatlarının, o cümlədən azad ticarət zonası haqqında sazişlərin perspektivləri diqqətlə öyrənilir. Burada prioritet strateji vəzifələrdən biri Azərbaycanın dünya bazarlarına maneəsiz çıxışını genişləndirməkdir. MDB ölkələrinin, eləcə də qeyri-MDB ölkələrinin, ilk növbədə Avropanın, Cənubi Asiya və Yaxın Şərqin bazarlarına mal və xidmətlərin göndərilməsidir. Bununla bağlı olaraq Azərbaycanın ixrac potensialının artırılması məqsədilə biznes mühitinin yaxşılaşdırılması və xarici investisiyalar üçün əlverişli şəraitin yaradılması, ixracyönümlü iqtisadiyyatın inkişafı istiqamətində misilsiz tədbirlər həyata keçirilir. İnteqrasiyada Azərbaycanın yaratdığı model qlobal vəziyyətdən, siyasi durumdan və ticarət tərəfdaşları arasında dəyişikliklərdən asılı deyil. Əksinə, burada daim Azərbaycanın istək və mövqeləri nəzərə alınır. Bunu Avropa İttifaqı-Azərbaycan əlaqələrinin nümunəsində görmək olar.
Balanslı və çoxvektorlu xarici siyasətin qazandırdığı dividendlər
Bu gün Azərbaycan Rusiya ilə yüksəksəviyyəli münasibətlərə malikdir. Amma bu hal Avropa İttifaqının ölkəmizlə iqtisadi, xüsusən də enerji münasibətlərinin dərinləşdirməsinə hansısa əngəl yaratmır. Yaxud da Azərbaycanın Qərblə əlaqələri Rusiyanı qətiyyən narahat etmir.
İtaliyanın “İl Sole 24 Ore” qəzetinə müsahibəsində prezident İlham Əliyev bu məqama toxunaraq mühüm açıqlamalar verib: “Bunun səbəbi odur ki, bizim regiondakı münasibətlərimiz çox yaxşı balanslaşdırılmışdır, onların öz dinamikası var. Bizim hər bir qonşu ilə xüsusi ikitərəfli əməkdaşlıq gündəliyimiz var və bu gündəlik bütün qonşularla fərqlidir. Biz hər bir qonşumuzla ədalətli və səmimi davranırıq, heç vaxt vədimizi pozmuruq. Əgər nəyisə deyiriksə, qonşularımız əmin olurlar ki, biz onu edəcəyik. Bizim sözümüzün imzamız qədər qüvvəsi var. Ona görə də bu çətin vəziyyətdə biz nə Rusiyadan, nə də İrandan mövqeyimizlə bağlı hər hansı mesaj almamışıq. Bizim mövqeyimiz çox sadədir. Biz hər bir dövlətin ərazi bütövlüyünü daim dəstəkləyirik və bu, fundamental mövqedir. Bəli, bu, bizim öz problemimizə əsaslanırdı. Çünki bizim ərazi bütövlüyümüz pozulmuşdu və biz indi ərazi bütövlüyümüzü bərpa etdikdən sonra da bu mövqedəyik. Çünki ölkənin ərazi bütövlüyü zor tətbiq edilərək pozula bilməz, bu, beynəlxalq hüququn pozulmasıdır. Bu mövqe kiminsə xoşuna gələ bilər, kiminsə yox, ancaq onlar bunu nəzərə almalıdırlar. Qısa olaraq demək istəyirəm ki, bizim regional inkişafla bağlı narahatçılıq yaradan heç bir məqamımız yoxdur. Siz Türkiyənin bizim müttəfiqimiz olduğunu dediniz. Türkiyə qlobal səviyyədə güclü dövlətdir və əlbəttə ki, bizim keçən il Türkiyə ilə imzaladığımız müttəfiqlik haqqında Bəyannamə regional sabitlik üçün çox əhəmiyyətli amildir. Türkiyənin Azərbaycana həm siyasi, həm də mənəvi dəstək göstərdiyi İkinci Qarabağ müharibəsi bitəndən sonra bizim münasibətlərimiz daha da gücləndi. Beləliklə, bu, çox mühüm amildir. Türkiyə və Azərbaycan regionda bir çox məsələlərlə bağlı demək olar ki, vahid komanda kimi hərəkət edir. Bu da hamı tərəfindən nəzərə alınmalıdır”. Beləliklə, bu açıqlamadan göründüyü kimi Azərbaycan regionda həm də güc mərkəzinə çevrilib. Bu da inteqrasiya prosesində Azərbaycanın mövqeyinin dünyada daha çox nəzərə alınması ilə nəticələnir. Azərbaycanın balanslı və çoxvektorlu xarici siyasəti bu şəraitdə ölkəmizə daha böyük uğurlar qazandırır. Burada nəzərə alınmalıdır ki, Azərbaycan regional və dünya dövlətlərilə münasibətlərini inkişaf etdirməyi və tərəfdaşları ilə qarşılıqlı münasibətlərdə düzgün tarazlığı təmin etməyi prioritet edən praqmatik xarici siyasət xəttinə sadiqdir. Ölkəmizə yanaşmada bu faktın daim nəzərə alınması Azərbaycana çoxsaylı uğurlar qazandırır.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
