Məlum olduğu kimi, bu günlərdə erməni əslilli rusiyalı milyarder Ruben Vardanyan Azərbaycanın Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarətində olan ərazisinə köç edib. Bununla bağlı yaydığı videomüraciətdə Vardanyan Rusiya vətəndaşlığını qurban verdiyini, Qarabağa köçdüyünü, oradakı ermənilərin “xilası” üçün fond yaratdığını açıqlayıb. Amma proseslərin gedişi göstərir ki, Ruben Vardanyanın Rusiya vətəndaşlığından imtina edərək Qarabağa köçmək qərarı verməsi heç də xeyriyyəçilik məqsədi daşımır.
“Çirkli pulların yuyulması”nda, qanunsuz silah alverində və narkotik alverində iştirak edən bu şəxs ilk növbədə Ermənistanda hakimiyyəti devirib baş nazir postunu tutmaq niyyətindədir. Bunu onun özü də açıq etiraf edir. Eyni zamanda belə görünür ki, Vardanyan geosiyasi proseslərə də baş qoşub, hətta milyardlarını qazandığı Rusiyaya qarşı da üsyan etmək istəyir. Qeyd edək ki, Vardanyan Xankəndidə bir sıra səs-küylü bəyanatlar verib. O bildirib ki, Ermənistanda Qarabağa və Qarabağ xalqına qarşı nifrət var və o bunu aradan qaldırmaq üçün hər şeyi edəcək: “Ermənistanda Qarabağa və Qarabağ xalqına qarşı nifrət var və biz hər şeyi edəcəyik ki, Ermənistanda yaşayan ermənilər Qarabağa gəlib oranı görsünlər”. Vardanyan əmindir ki, onun varlığı Qarabağ sakinlərini onların tək olmadığına inandıracaq. O ciddi olduğunu və qarabağlıları atmayacağını bildirib. Həmçinin deyib ki, Rusiya vətəndaşlığından imtina Qərbin sanksiyaları təhlükəsilə əlaqədar deyil, çünki ona qarşı sanksiyalar tətbiq edilməyib. O, jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən Ermənistanda, baş nazir postu da daxil olmaqla, dövlət postu tuta biləcəyini istisna etməyib. Lakin elə rus politoloqlar məsələyə fərqli prizmadan yanaşır. Rusiya Siyasi Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru Sergey Markov bildirir ki, Vardanyan Rusiyada milyardlar qazanıb və Avropa və ABŞ-a çoxlu pullar çıxarıb: “İndi Rusiyaya qarşı sanksiyalar Vardanyanı bu pullardan və daşınmaz əmlakdan məhrum edə bilər. Ona görə də, o, anti-Rusiya sanksiyalarından yayınmaq üçün Rusiya vətəndaşlığından imtina edir. Elə göstərir ki, guya özünü qarabağlılara qurban verir. Əslində isə məsələ başqadır. O elə görüntü yaradır ki, guya qarabağlılara özünü qurban verib Qarabağa köçür. Eyni zamanda özü də Rusiya vətəndaşlığından imtina edərək əslində anti-Rusiya sanksiyalarından yayınır. ABŞ və Avropa İttifaqının ona qarşı sanksiyalar tətbiq etməməsini təmin etmək üçün o, Ermənistan və Azərbaycan arasındakı münaqişə ilə bağlı ABŞ və Fransanı fəal şəkildə tərifləməyə başlayır. Bu qədər elastik mənəviyyat prinsipləri! Vardanyana hər şeyi verən Rusiyadan qaçmaq qəhrəman addım kimi təqdim olunur”. Markov Rusiyada olan bir sıra digər erməni milyarderlərin də eyni addımı atmasının istisna olmadığını bildirib. Rusiyalı hərbi ekspert İqor Korotçenko da Vardanyanın Rusiya vətəndaşlığından imtina edərək Qarabağa köçməsinə münasibət bildirib:
“Əslində, söhbət separatçı anklavda kənar nəzarətin tətbiqindən gedir. Vardanyan yəqin ki, məhz belə “kənar menecer” kimi fəaliyyət göstərəcək. Bu, həm də de-fakto “qara ləkə” vurulmuş Paşinyanın mövqelərinin və təsirinin kəskin şəkildə zəifləməsini nəzərdə tutur. Qeyd edək ki, Vardanyan təkcə uğurlu biznesmen, dollar milyarderi, ağıllı və bacarıqlı menecer deyil, həm də geniş beynəlxalq əlaqələri olan, lazım gələrsə, həm Yelisey sarayına, həm də Ağ Evə sərbəst girişi təmin edə bilən şəxsdir. Vardanyanın Rusiyanın ən yüksək siyasi elitasının bəzi nümayəndələrinə də birbaşa çıxışı var. Ruben Vardanyan ciddi oyunçudur, indi özünü siyasətdə sınamaq və ictimai siyasi xadim olmaq qərarına gəlib. Vardanyanın həm şəxsi, həm də diasporun onun üçün toplaya bildiyi böyük maliyyə resursu var. Hadisələr sürətlə inkişaf edir. Oyunda “stavka” çox yüksəkdir. Vardanyanın və onun arxasında duran qüvvələrin təşəbbüsü Moskvanın Cənubi Qafqaz regionunda uzunmüddətli maraqlarına cavab vermir. Amma Parisin və Vaşinqtonun maraqlarına xidmət edir və uyğun gəlir”.
Rusiyanın məşhur ictimai-siyasi nəşri oaln “Svobodnaya pressa”da dərc edilən “Rubik kubu” adlı məqalədə də Vardanyanın Rusiyaya qarşı qüvvələr üçün alət olduğu bildirilir. Nəşr Vardanyanın Qarabağa köçməsini bir növ “zəlzələ” kimi qiymətləndirib. “Svobodnaya pressa” ümumi qəbul olunmuş versiyanı diqqətə çatdırır: Vardanyan Ermənistanın baş naziri kürsüsünə gəlişini Qarabağdan başlamağı planlaşdırır: “Ermənistanda tamamilə anti-Rusiya mövqeyində olan Paşinyan hakimiyyətə gələndə Vardanyan Ermənistan və Rusiyanın siyasi meydanında görünmür və eşidilmirdi. Və o, Marqarita Simonyan, Karen Şahnazarov, Semyon Baqdasarov və erməni diasporunun digər tanınmış simalarından fərqli olaraq, Paşinyanın anti-Rusiya siyasətinə münasibət bildirməyib. Vardanyan böyük siyasətdə iştirak üçün ilk real müraciətini Qarabağ müharibəsi zamanı edib. Orada vəziyyət çıxılmaz idi. Azərbaycan ordusu bütün cəbhələrdə Qarabağa qalib gəldi. Daha sonra Ruben Karlenoviç Putinə açıq məktubla müraciət edərək, Ermənistanın maraqlarını qorumaq üçün Rusiya ordusunun göndərilməsini istəyib. Üstəlik, o bu mövqeyi dəstəkləmək üçün bir dənə də olsun sağlam arqument gətirməyib. Ruben Vardanyan o vaxt Qarabağ haqda düşünmürdü. Əks halda, o daha təsirli bir məktub yazardı – “ümumbəşəri dəyərlər” haqqında sadələşdirilmiş ifadələrlə yox. Məsələn, çox “əzabkeş xalqını” xilas etməyi xahiş edərdi və ya buna bənzər bir şey. Bu gözlənilməz jest onun bir çox həmkarını şoka salıb. Xarakterik olan odur ki, Rusiyada yaşayan erməni diasporunun nümayəndələrinin heç biri Vardanyanın əməlində qınaq obyekti görməyib. Görünür, kiçik vətən sevgisi ümumi geosiyasi dünyagörüşünə kölgə salır, strateji proqnozlar verməyi mümkünsüz edir. Qanın səsi sağlam düşüncədən güclüdür. Bəs minnətdarlıq? Kimə? Rusiyaya? Yox, eşitməmişik… Vardanyana hər şeyi verən Rusiyadan qaçış qəhrəmanlıq kimi təqdim olunur. Əminəm ki, indi çoxları Vardanyanın yolu ilə gedəcək. Növbə kimindir? Başqa kim Rusiyadan hiyləgərcəsinə qaçıb eyni vaxtda xaricdəki aktivlərini saxlaya bilər? Bütün sevgi budur. Vətənə də, pula da. Üstəlik, rus əsgərləri Qarabağ ermənilərini qorumaqda davam edir. Ruben Karlenoviç özü də videomüraciətində onlara minnətdarlığını ifadə edir. Bu isə onun Fransada Ermənistan-Azərbaycan danışıqlarına başlamasına heç də mane olmur, lakin Rusiyanın Zaqafqaziyada maraqlarına obyektiv zərər vurur. Bu arada fransızlar bankirin can atdığı sülhməramlıları gündəmə gətirsə və öz hərbi kontingentini Qarabağa göndərsə, iş istər-istəməz Kabildəki amerikalılarla eyni olacaq”. Beləliklə, rus ekspertlərin açıqlamaları göstərir ki, Vardanyan Rusiya üçün də ciddi təhdid mənbəyidir. Xatırladaq ki, Vardanyan öz fəaliyyətinin bir qismini vaxtilə işğal altında olmuş Azərbaycan torpalarında gerçəkləşdirib. Qarabağın təbii resurslarının talanıb daşınmasında rol alıb. Onun Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən tutulub istintaqa cəlb edilməsi üçün hər cür əsas var. Bu prosesdə Rusiya sülhməramlı qüvvələri də aktiv iştirak etməlidir. Axı, Vardanyan indi Rusiyanın da regional maraqlarına qarşı çıxıb və bölgədə faktiki, Qərb agenti kimi çıxış edir.
Samirə SƏFƏROVA
