Ermənistan hökumətinin Müdafiə Nazirliyi tərəfindən hazırlanmış və məcburi hərbi xidmətin əvəzinin pulla ödənilməsi imkanını təklif edən yeni qanun layihəsini təsdiqləməsi bu ölkədə növbəti qarşıdurmaya rəvac verib. Müxalif qüvvələr hesab edir ki, bu, sosial ədalətsizlikdən ordu üçün dağıdıcı nəticələrə qədər gətib çıxaracaq bir layihədir.
Layihə büdcəyə 24 milyon dram (təxminən 60 min dollar) ödənilməsi halında hərbi xidmətdən vaxtından əvvəl azad olunma imkanı verir. Parlament müxalifətinin “Hayastan” fraksiyasının deputatı Qeqam Manukyan bildirib ki, bunun dağılan ordu üçün məhvedici nəticələri yüksək olacaq: “Bu qanun layihəsi ilə indiki hökumət müəyyən edir ki, yalnız sosial səbəblərdən on minlərlə dollar ödəyə bilməyən şəxslər Ermənistan Respublikasında iki illik məcburi hərbi xidmət keçməlidir. Hazırda dövriyyədə olan bu qanun layihəsi Ermənistan Respublikasının bütün vətəndaşları arasında bərabərsizliyi, sinfi, sosial, maliyyə və ümumiyyətlə hər cür bərabərsizliyi müəyyən edir”. O hesab edir ki, varlı insanlar pul verib ordudan azad olunduğu halda, kasıb təbəqənin təmsilçiləri hərbi xidmətlərini davam etdirmək məcburiyyətində qalacaq ki, bu da orduda mənəvi-psixoloji duruma mənfi müstəvidə ciddi təsir edəcək. Müdafiə Nazirliyinin fikrincə isə, belə yanaşma düz deyil. “Hərbi xidmət haqqında” qanuna təklif edilən dəyişikliklərin rəsmi əsaslandırılmasına əsasən, bir nəfərin 24 milyon dram müqabilində hərbi xidmətdən azad edilməsi müqavilə əsasında işləyən bir hərbi qulluqçuya 5 il ərzində ayda 400 min dram (təxminən min dollar) maaş almağa imkan verəcək. Nazirlik bildirir ki, bu, peşəkar hərbi xidmət sisteminin tətbiqinin ən vacib motivasiya komponentidir. Hakim “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının deputatı, parlamentin müdafiə məsələləri üzrə daimi komissiyasının üzvü Armen Xaçatryan isə qeyd edir ki, istənilən layihəni tənqid etmək olar, lakin layihə qəbul olunarsa, o zaman podratçıların maaşının xeyli artacağı göz qabağındadır: “Əgər sağlamlıq imkan verirsə, bütün insanlar istənilən halda Ermənistan Respublikasının ordusunda xidmət etməli, ehtiyatda olmalı və lazım gələrsə, döyüş əməliyyatlarında iştirak etməlidirlər, yəni hərbi bilet alacaqlar və əsgərlərin hərbi xidmət üçün lazım olan bacarıqlarına sahib olacaqlar. Xidmət etmək istəmilərsə, müəyyən məbləğ ödəməklə xidmətdən azad ola bilərlər. Məbləğ elə hesablanıb ki, bir neçə podratçı bu məbləğlə dolansın və çox yüksək maaş ala bilsin, nə az, nə çox 400 min dram. Bu, məncə, ordunun inkişafına şərait yaradan bir vəziyyətdir və bizdə yaxşı maaşlı müqaviləli əsgərlər olacaq, həm də insanlar ordudan qurtulmaq üçün dolayı yollar axtarmayacaqlar. İstənilən layihənin tənqidi var, elə bir layihə yoxdur ki, tənqidsiz qalsın”. İqtidaryönlü deputat müzakirəyə açıq olduqlarını və həmkarlarının təkliflərini dinləməyə hazır olduqlarını bildirib.
Qeyd edək ki, Qarabağda 44 günlük müharibədən əvvəl iqtidaryönlü deputat Hayk Sarkisyan da analoji təşəbbüslə çıxış edib. Lakin 2019-cu ildə David Tonoyanın rəhbərlik etdiyi Müdafiə Nazirliyi belə bir layihəyə mənfi rəy verib. Qarabağdakı separatçı rejimin “ordu”sunun keçmiş “mətbuat katibi” Senor Hasratyan da indiki gedişlə erməni ordusunun məhv olacağını bildirib: “Vətənin müdafiəsini sosial müdafiəsiz təbəqə üçün pullu xidmətə çevirməyə üstünlük verən ölkələr gec-tez tarix səhnəsini tərk etdilər... Bütün bunların nəticəsində nə baş verəcəyini bilməmələri deyil, mükəmməl məlumatlı olduqları üçün ölkənin müdafiəsi ilə bağlı hər şeyi dağıdıb məhv edirlər. Qədim zamanlardan hərbi xidmət həmişə şərəf məsələsi olub. Üstəlik, bəzi ölkələrdə bu, hətta ən yüksək sinifin vəzifəsi, bəzi ölkələrdə isə zadəganların monopoliyası hesab olunurdu... İndiyədək bir çox ölkələr var ki, yüksək dövlət vəzifələri qanuna görə, orduda xidmət etməyən vətəndaşlar üçün əlçatmaz qalır. Bu ənənənin gücü ilə yaşayıb-yaşayan, əsasən öz ölkələrini yaradan və gücləndirən xalqlar və Vətənin müdafiəsini sosial müdafiəsiz təbəqənin pullu xidmətinə çevirməyi üstün tutanlar gec-tez tarix səhnəsindən silinirlər. Bütün bunlardan sonra hərbi xidmətdən azad olunma haqqında qanun layihəsini təsdiqləyən, yarımçıq müharibə şəraitində yaşayan bir ölkənin hökumətinə hansı tərif verilməlidir?”. Ermənistan ordusunun keçmiş qərargah rəisi general-polkovnik Movses Akopyan “news.am” portalına açıqlamasında qeyd edib ki, bu qanun layihəsi onun üçün qəbuledilməzdir: “Mənim münasibətim mənfidir, çünki düşünürəm ki, sosial statusundan asılı olmayaraq, hər kəs Vətənə xidmət etməlidir”. General-polkovnikin sözlərinə görə, bu layihə ordunun mənəvi-psixoloji durumuna da təsir edəcək. “Bu, təkcə orduya deyil, ailələrə də təsir edəcək, çünki oğul atasına deyəcək: sən necə valideynsən ki, məni əsgərlikdən azad edə bilməmisən, o biri valideyn borc alıb, kredit götürüb oğlunu ordudan azad edib”. Layihəyə görə, bir şəxs orta hesabla dörd ay yarım olan hərbi xidmətin hazırlıq mərhələsi başa çatdıqdan sonra pul ödəyib azad ola bilər. Bununla bağlı Akopyan qeyd edib ki, dörd ay yarım müddətin müəyyən edilməsi də problemlidir: “Təlim mərhələsi 6 ay olduğu halda niyə 4,5 ay təyin etdilklərini də bilmirəm. Qanun elə qəbul edilsə ki, hamı 6 ay xidmət edib tərxis olunsa, ordu müqaviləli əsgərlərlə doldurulsa, insan resursları imkan verirsə, bu məqbul variantdır, çünki bu halda hər kəs hərbi xidmətə cəlb olunur, hərbçi peşəsinə yiyələnir. Amma bu formada qanun layihəsi mənim üçün qəbuledilməzdir”.
Nahid SALAYEV
