Qarabağda qalan ermənilərin gələcək taleyinin necə olacağı getdikcə daha dəqiq müəyyən olunur. Bu xüsusda Prezident İlham Əliyevin İsmayıllı rayonunun Basqal qəsəbəsində Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər, ölkəmizlə yanaşı, Ermənistanda əsas diqqət mərkəzində yer alır.
Qeyd edək ki, həmin müsahibəsində Prezident İlham Əliyev ictimaiyyət üçün çox ciddi bir məlumatı ilk dəfə olaraq açıqladı. Bildirdi ki, Ermənistan hakimiyyəti Qarabağda yaşayan ermənilərə öz təsir imkanlarını itirir, əksinə, Azərbaycan hakimiyyəti öz təsir imkanlarını artırır. Dövlət başçısı bunun səbəbini də açıqladı ki, Qarabağda yaşayan ermənilər Ermənistan hakimiyyətinin onların nə təhlükəsizlik, nə iqtisadi, nə maliyyə, nə başqa heç bir problemini həll etmək iqtidarında olmadığını açıq-aydın gördülər. Əksinə, gördülər ki, Azərbaycan hakimiyyəti onlara öz vətəndaşları kimi yanaşır. Bu hal həm də Ermənistanda revanşist qüvvələrin fiaskosunun göstəricisi kimi çıxış edir. Çünki revanşistlər Qarabağ kartından istifadə edib Ermənistanda hakimiyyətə gəlmək, eyni zamanda Azərbaycanla düşmənçilik münasibətini davam etdirmək istəyirdilər. Amma görünən budur ki, Qarabağ erməniləri revanşistlərin mövqeyini qəbul etmir. Onlar görür ki, Azərbaycan güclü tərəfdir və sərt şəkildə revanşist qüvvələrin cavabını vermək iqtidarındadır. Ermənistan hökumətinin də, Qarabağda yaşayan ermənilərin də çıxış yolu Azərbaycan dövləti ilə hesablaşmaqdır. Ermənistan parlamentinin müxalif deputatı Tiqran Abramyan da artıq Qarabağ kartının onlar üçün sıradan çıxdığını bildirir. O, bu xüsusda qeyd edir: “İlham Əliyevin əsas fikri ondan ibarətdir ki, ermənilər və azərbaycanlılar onsuz da bir yerdə yaşaya, vasitəçisiz, indiki halda ruslar olmadan ünsiyyət qura bilərlər. Laçın dəhlizi boyu yeni marşrutun tikinti işlərinə toxunan Azərbaycan Prezidenti qeyd edib ki, son 6-7 ayda tikinti şirkətinin nümayəndələrinin işi Rusiya sülhməramlılarının müşayiəti olmadan aparılıb. Burada azərbaycanlıların ermənilərlə ünsiyyət qurmaq imkanı var idi. Ümumi fikir ondan ibarətdir ki, həmin dövrdə ermənilərlə azərbaycanlılar arasında düşmənçilik olmayıb, normal münasibətlər yaranıb və Rusiya sülhməramlılarının olmasına ehtiyac olmayıb. Bu, siyasi mənada kifayət qədər təhlükəli ideyanın anonsudur. Sülhməramlıların yerləşdirilməsinin 5 illik müddətinin başa çatmasına 3 il qalıb, təbii olaraq başa düşmək olar ki, müddəti uzatmamaq üçün artıq yüksək qiymət tələb etmək üçün zəmin hazırlanır. Ermənilərlə azərbaycanlıların birgə məskunlaşmasına yönəlmiş istənilən addım və ya proqram özlüyündə faciədir”. O qeyd edir ki, bununla Qarabağ ermənilərinin Azərbaycanın himayəsinə keçməsi qaçılmazdır. Bunu ABŞ-ın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Metyu Brayza da xüsusi olaraq vurğulayır. Onun sözlərinə görə, yeganə humanitar yol Qarabağ ermənilərinin Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiyasıdır: “Elə prezident İlham Əliyev də dəfələrlə bildirib ki, ermənilər Azərbaycan vətəndaşı kimi Qarabağda qala, öz yurd-yuvasına qayıdan azərbaycanlılarla sülh və təhlükəsizlik şəraitində yaşaya bilərlər. İlham Əliyev mütəmadi olaraq bəyan edib ki, onların hüquqları Azərbaycan vətəndaşlarının hüquqları kimi, hər hansısa imtiyaz olmadan qorunacaq. Mən Qarabağ ermənilərinin Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiyasını nəcib vəzifə hesab edirəm və fikrimcə, bu, yeganə humanitar yoldur”. Sabiq səfirin sözlərinə görə, digər bir məsələ Qarabağda yaşayan ermənilərin buna necə yanaşmasıdır: “Mən güman edirəm ki, bəziləri bu fürsəti müsbət qarşılayacaq, bəziləri isə yox. Lakin Ermənistanda yaşayan ermənilər etnik ermənilərin Azərbaycan vətəndaşı olmasının ciddi əleyhinədirlər. Ancaq Qarabağda yaşayan ermənilərin Azərbaycan vətəndaşı kimi Azərbaycanda qalmaq, yoxsa getmək istəməsi onların qərarından asılıdır. Başa düşürəm ki, hər hansı bir ailənin vətəndaşlığını dəyişmək və ya ölkədən çıxmaq barədə qərar qəbul etməsi çox çətindir. Amma ümid edirəm ki, hər şey sülh yolu ilə olacaq və ermənilərin Qarabağda azərbaycanlılarla çiyin-çiyinə dinc yaşaması ilə bağlı məqsəd reallaşacaq”. Erməni siyasətçi Tevos Arşakyan da hesab edir ki, Qarabağda qalan ermənilərin Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiyası revanşistlərin mövqeyinə ciddi zərbə olacaq: “Ermənistandakı revanşist qüvvələr sonuncu silahlarından istifadə etmək fikrinə gəlmişdilər. Onlar Ermənistan xalqına Qarabağı yenidən işğal edərək İrəvanın nəzarətinə keçirəcəklərinə söz verirdilər. Bu, həqiqətən də revanşistlərin, xüsusən də Robert Köçəryanın sonuncu silahı idi. Revanşistlər elə düşünürdü ki, bunu söz verməklə onların ardınca gedəcək insanların sayı artacaq. Onlar hətta onu da bəyan edirdilər ki, guya Qarabağda gizlənən erməni qanunsuz hərbi biləşmələrin üzvləri artıq hücum planının üzərində işləyir. Amma Qarabağ ermənilərinin Azərbaycan cəmiyyətinə inteqrasiyası revanşistlərin mövqeyini alt-üst edir. Bəli, bəzi xüsusi hazırlıq keçmiş muzdlular pul naminə Qarabağda hücum hazırlaya bilər, amma sonradan bunun Ermənistan və tam olaraq bütün ermənilər üçün nə ilə nəticələnəcəyini düşünmək vacibdir. Birincisi, yeni müharibə üçün bizim, sadəcə, gücümüz yoxdur. Bu bir faktdır! İkincisi, buna Rusiya imkan verməyəcək. Bizə heç enerji asılılığından xilas olmağı prioritet sayan Qərb də kömək etməyəcək. Hazırda Qərb üçün də qazla zəngin Bakı ilə əməkdaşlıq daha cəlbedicidir”.
Nahid SALAYEV
