Azərbaycanın tarixi şəhəri İrəvandan türk xalqının, türk mədəniyyətinin, memarlığının kökünü kəsmək üçün aparılan mənfur siyasətin qara caynaqları indi də bizdən orada yeganə nişanə qalan Təpəbaşı məhəlləsinin qalıqlarına uzanıb. Təpəbaşı bu gün yaşamaq, tariximizi, izimizi yaşatmaq üçün mücadilə verir.
Erməni caniləri də mümkün qədər tez şəkildə son izlərimizi silməyə israrlıdır. Məsələ burasındadır ki, 1988-ci ildən üzü bu yana minlərlə, onminlərlə Azərbaycan abidəsi dağıdılıb, erməni vandalizminə məruz qalıb, Qərbi Azərbaycandakı abidələrimiz məhv edilib, amma indiyə qədər bir beynəlxalq təşkilat Ermənistandan bunun hesabını soruşmayıb.
Bu ilin iyul ayının 6-da Azərbaycanın elm və ictimaiyyət xadimləri Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərində yerləşən Təpəbaşı məhəlləsi ərazisində Azərbaycan xalqının irsinə qarşı həyata keçirilən mədəni soyqırımı ilə bağlı UNESCO-nun Baş direktoru Odre Azuleyə müraciət ünvanlayıblar.
UNESCO Azərbaycan ziyalılarının müraciətinə cavab veribmi?
Müraciət edən ziyalılardan bəziləri bizimlə söhbətlərində təəssüflə bildirdilər ki, müraciətin üstündən bir ay keçməsinə baxmayaraq, hələ də UNESCO-dan səs çıxmayıb. Yəni ermənilər müraciət etsəydi UNESCO dərhal cavab verərdi, amma Azərbaycana gəlincə, təşkilar susur. Ziyalılar deyirlər ki, 2022-ci il 4 fevral tarixində Azərbaycan, Fransa, Ermənistan liderlərinin və Avropa İttifaqı Şurasının rəhbərinin videoformatda görüşünün nəticəsi olaraq həm də UNESCO-nun Ermənistana və Azərbaycana missiyalarının həyata keçirilməsi gözlənilir, lakin hələ də bir xəbər yoxdur.
Müraciəti ünvanlayanların sözlərinə görə, UNESCO Prezident Administrasiyasına, Xarici İşlər Nazirliyinə və Mədəniyyət Nazirliyinə cavab məktubu göndərməlidir.
UNESCO-nun Mədəniyyət Nazirliyinə hər hansı bir cavab məktubu göndərib-göndərmədiyini araşdırmaq üçün quruma sorğu göndərdik. Mədəniyyət Nazirliyindən bildirdilər ki, bu barədə nazirlikdə hər hansı bir məlumat yoxdur: "Bu məsələ ilə bağlı Xarici işlər Nazirliyinə müraciət etsəniz yaxşı olar".
“Bu təşkilat Ermənistanı ifşa etməkdə qətiyyən maraqlı deyil”
AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun əməkdaşı, UNESCO-ya ünvanlanan müraciətə imza atanlardan biri olan Faiq İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, UNESCO hələ cavab verməyib, bu isə qurumun ermənipərəst mövqeyi ilə bağlıdır: “UNESCO hələ də Azərbaycan ziyalılarının, elm xadimlərinin müraciətinə cavab verməyib, əgər cavab vermiş olsaydı məlumatım olardı. Çünki mənim də nazirliklə və başqa əlaqədar təşkilatlarla əlaqələrim var. UNESCO-nun bizim müraciətimizə cavab verməməsinin səbəbi var. Qurum Azərbaycanın müraciətinə cavab verərsə, bu, Ermənistanın siyasətinə zidd olar. Ona görə cavab verilmir ki, Azərbaycan abidələri, bizim tarixi irsimiz ermənilər tərəfindən dağıdılır, vandalizmə məruz qalır. Bu təşkilat Ermənistanı ifşa etməkdə qətiyyən maraqlı deyil. UNESCO Fransada yerləşir və burada ermənilərin sayı çoxdur, təsir imkanları da böyükdür. Çox güman ki, UNESCO ordakı erməni lobbisinin təsirinə məruz qalıb. Digər tərəfdən, birinci dəfə deyil ki, UNESCO ermənipərəstlik edir. Hələ Azərbaycanın əraziləri işğalda olduğu dövrlərdə də biz bu təşkilata dəfələrlə müraciə etmişik. Mən bir ziyalı, bir QHT rəhbəri kimi dönə-dönə UNESCO-ya məktub ünvanladıq, amma bizim məktub heç vaxt cavablandırılmayıb. Yəni bu gün də ikili standart davam edir və bunu da açıq hiss edirik”.
F.İsmayılov hesab edir ki, onların Azərbaycanın 44 günlük müharibədən sonra ordumuzun Sarıbaba, Qırxqız, Buzdux yüksəkliklərini geri qaytarmasını həzm edə bilmədikləri məlumdur. Azərbaycan dövlətinin, Azərbaycan Prezidentinin heç nədən çəkinmədən reallıqları bəyan etdiyini və erməniləri yerində oturtduğunu deyən ekspert vurğuladı ki, ermənilərin özbaşnalığının onlara baha başa gələcəyi daim qeyd edilib: “Açığı, mənim bir mütəxəssis, Azərbaycan vətəndaşı kimi UNESCO-dan bir gözləntim də yoxdur. Biz onillərdir ki, beynəlxalq təşkilatlardan yalnız ikili standartlar görürük. Heç bir əsas olmadan Azərbaycanın üsünə yeriyirlər, amma əsas olduğu halda Ermənistana söz demirlər. Müharibə bitən kimi ermənilər müraciət etdilər ki, guya Azərbaycan “erməni abidələrini dağıdıb məhv edir”. Amma reallıq odur ki, Bakıdan başqa nə Qarabağda, nə də Azərbaycanın digər ərazilərində bir erməni kilsəsi yoxdur. İddia edirlərsə gəlib sübut etsinlər. Xristian dövrü abidələrinin də ermənilərə heç bir aidiyyəti yoxdur. Biz onları həm qoruyuruq, bərpa edirik, həm də Azərbaycanın mədəni irsi kimi təbliğ edirik.
Təpəbaşına gəlincə, Təpəbaşı İrəvanın mərkəzində yeganə salamat qalan məhəllədir, bura bizim tarixi irsimizdir. Təpəbaşı İrəvanın şəhər quruluşunun, indiki dildə desək, baş planının necə qurulduğunu əks etdirir. Təpəbaşı İrəvanın ermənilərə heç bir aidiyyəti olmadığını göstərən bir məhəllədir, bu da ermənilər üçün ciddi bir maneədir. Təpəbaşı ermənilərə qarşı çox kəskin bir “odlu silahdır”. Bizim Zəngəzurda, Dərələyəzdə və sairdə abidələrimiz, irsimiz az da olsa qalıb, amma onlar Təpəbaşı kimi bir paytaxt şəhərin tam mərkəzində yerləşmir. Hərçənd, orada da binaların çoxu sökülüb, baxımsızlıqdan yararsız vəziyyətə düşüb. UNESCO Təpəbaşı harayına cavab verərdisə, bu, Ermənistanın siyasətinə ağır artilleriya silahından açılmış bir atəş olardı... Amma bu təşkilatın Təpəbaşına reaksiya verəcəyinə inanmıram. Biz beynəlxalq qurumlarla daim əlaqə saxalayıb bu məsələni daim gündəmə saxlamalıyıq. Bilmək olmaz, bəlkə onlara təsir edə bildik”.
İradə SARIYEVA
