Məlum olduğu kimi, Rusiya Federasiyası sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisindəki qanunsuz erməni silahlı dəstələrinin üzvləri 10 noyabr 2020-ci il tarixli Bəyanatın müddəalarını kobud surətdə pozaraq avqustun 3-də Azərbaycan Ordusunun bölmələrinə qarşı terror-təxribat əməli törədib. Terror-təxribat nəticəsində hərbi qulluqçumuz əsgər Kazımov Anar Rüstəm oğlu şəhid olub. Buna cavab olaraq Azərbaycan Ordusu bölmələri “Qisas” əməliyyatı keçirib.
Müdafiə Nazirliyinin bununla bağlı yaydığı rəsmi məlumatda belə bir məqam var: “Azərbaycan Ordusu bölmələrinin keçirdiyi “Qisas” cavab əməliyyatı nəticəsində Qırxqız yüksəkliyi, həmçinin Kiçik Qafqaz dağ silsiləsinin Qarabağ silsiləsi boyu Sarıbaba və bir sıra digər əhəmiyyətli hakim yüksəkliklər nəzarətə götürüb. Hazırda bölmələrimiz tərəfindən əlverişli hədlərdə yeni mövqelərin qurulması və təminat yollarının çəkilməsi üzrə mühəndis işləri görülür”.
Burada diqqəti çəkən məqam odur ki, Qırxqız yüksəkliyi Xocalı, Sarıbaba Şuşa rayonlarının ərazisində yerləşir. Hər iki yüksəklik keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti inzibati vahidliyinə daxildir. Sarıbaba yüksəkliyinin əldə edilməsi ilə Azərbaycan ordusu Laçın şəhərinə, ətraf kəndlərə və ən əsası, Xankəndidən gəlib Böyük və Kiçik Qaladərəsinə gedən yola da, Laçına gələn yola da, Laçın dəhlizinə çəkilmiş alternativ - Laçın dairəvi yolunun başlanğıcına da nəzarət edə biləcək. Sarıbaba yüksəkliyi Laçın dəhlizinin üzərində yerləşir. Qırxqız yüksəkliyi də Qarabağdakı ən vacib yüksəkliklərdən biridir. Həmin yüksəkliyə nəzarəti ələ keçirməklə Azərbaycan ordusu Xankəndiyə olan nəzarəti əhəmiyyətli dərəcədə artırmış olur. Düzdür, Xankəndi onsuz da Şuşadan vizual müşahidə altındadır. Ancaq Qırxqız yüksəkliyi və ətraf yüksəkliklərin Azərbaycanın nəzarətinə keçməsilə Xankəndi ətrafındakı halqa bir qədər də daralmış olur.
Bu ilin martında ordumuz Fərrux yüksəkliyini götürdü. Fərrux yüksəkliyi Xocalı rayonu ərazisində yerləşir. Fərruxdan sonra adıçəkilən yüksəkliklərin də azad edilməsi Qarabağa nəzarət baxımından, separatçıların nəzarətində olan ərazilərin bir az da azalması baxımından nə deməkdir?
“Qarabağa böyük miqyasda vizual nəzarət baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir”
Məsələyə münasibət bildirən hərbi ekspert Ramil Məmmədlinin fikrincə, bütün mənalarda sözügedən yüksəkliklərin azad olunması mühüm əhəmiyyət kəsb edir: “Əvvəla, 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra ərazilərimizin əhəmiyyətli hissəsi işğaldan azad edildi. 10 min kvadrat kilometr ərazi azad edildi. Bunun 5 min kvadrat kilometri döyüş yolu ilə, yerdə qalan 5 min kvadrat kilometr isə döyüşsüz azad edildi. Daha dəqiq desək, Şuşanın azad edilməsindən sonra Ermənistan Ağdam, Kəlbəcər və Laçını düyüşsüz verməyə məcbur oldu. Əks təqdirdə Xankəndinin azad olunması qaçılmaz idi. Nəinki Xankəndi, 20 minlik Ermənistan ordusu mühasirəyə düşəcəkdi. O səbəbdən Ermənistan kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur oldu. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, Laçının 3 kəndi, Kəlbəcərin Murov yüksəklikləri döyüş yolu ilə azad edilib. Rusiya sülhməramlıların və separatçıların nəzarətində qalan ərazilər 3 min kvadrat kilometrə yaxındır. Bəli, Fərrux, Sarıbaba və Qırxqız yüksəklikləri azad olunandan sonra ermənilərin nəzarətində olan ərazilər bir qədər də azaldı. Bu yüksəkliklərin azad olunmasının başlıca olaraq strateji əhəmiyyəti var. Çünki hər iki yüksəklik və o cümlədən mart ayında azad edilən Farrux dağı Qarabağa böyük miqyasda vizual nəzarət baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Həmin yüksəkliklərin ermənilərdə olması düşmənin xeyrinə idi. Artıq onlar bu üstünlüyü itiriblər. Digər tərəfdən, bu əməliyyata müəyyən mənada Fərrux dağı əməliyyatının davamı kimi də yanaşmaq olar. Çünki həmin yüksəkliklər Fərrux qədər önəmli strateji əhəmiyyətə malikdir”.
Hərbi ekspert hesab edir ki, bütün bunların nəticəsində separatçıların ətrafında dairə bir az da daraldı.
Vidadi ORDAHALLI
