Rusiya prezidenti Vladimir Putin yeni dəniz doktrinasını təsdiqləyib. Bununla da Rusiya prezidenti tərəfindən 17 iyun 2015-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş Dəniz Doktrinası etibarsız sayılır.
Putin Sankt-Peterburqda dəniz paradında çıxışı zamanı deyib ki, Rusiya üçün əsas təhlükələr ABŞ-ın okeanlarda hökmranlıq kursu və NATO-nun fəaliyyətinin artmasıdır: “Rusiya öz dəniz sərhədlərini hər vasitə ilə möhkəm qoruyacaq. Donanma ölkənin suverenliyinə qəsd edən hər kəsə ildırım sürəti ilə cavab verməyə hazırdır”.
Yeni doktrinaya görə, Rusiyanın NATO ilə münasibətlərində müəyyənedici amil Alyansın infrastrukturunun ölkə sərhədlərinə doğru hərəkətinin qəbuledilməzliyidir. Doktrina Rusiyanın, ilk növbədə Arktika, Qara, Oxot və Berinq dənizlərində milli maraqların sərhədi və zonalarını müəyyən edir. Bundan əlavə, Qara dəniz donanmasının qruplaşmalarının gücləndirilməsi, Rusiya bayrağı altında üzən gəmilərin payının artırılması və Baltik dənizində yeni liman komplekslərinin tikilməsi nəzərdə tutulur.
Rusiya dokrtrina çərçivəsində İran, İraq və Səudiyyə Ərəbistanı ilə əməkdaşlığı, Hindistanla dəniz əlaqələrini genişləndirməyi planlaşdırır.
Maraqlıdır, belə bir doktrinanın qəbul olunmasının Xəzərdə Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə hansısa təsiri gözlənilirmi?
“Moskva Xəzərin dibi ilə qaz kəmərinin çəkilməsinə qarşıdır”
Məsələyə münasibət bildirən hərbi ekspert Ramil Məmmədli yeni doktrinanın Azərbaycan-Rusiya manasibətlərinə hansısa ciddi təsirini güman etmir. O bunu belə əsaslandırır: “Əvvəla, Xəzər qapalı hövzədir. Dünya okeanına birbaşa çıxışı yoxdur. Beş Xəzəryanı ölkədən onsuz da yalnız Rusiya güclü hərbi dəniz donanmasına malikdir. Xəzərin statusu ilə bağlı 2018-ci ildə sahilyanı ölkələr arasında razılaşma əldə olunub. Həmin razılaşmaya görə, xarici dövlətlərin hərbi baxımdan Xəzərdə iştirakı qadağandır. Bu baxımdan Rusiyanın Xəzərdəki maraqları üçün hansısa xarici təhdid yoxdur. Üstəlik, İran da xarici qüvvələrin hərbi baxımdan Xəzərdə iştirakına qarşıdır. Bu baxımdan hesab edirəm ki, Rusiyanın yeni dəniz doktrinası daha çox NATO-ya qarşı yönəlib. Çünki Finlandiya və İsveçin NATO-ya üzv olması Alyansla Rusiya sərhədlərini xeyli uzadıb. Üstəlik, bunun nəticəsində Baltik dənizi NATO ölkələri ilə əhatələnib. Bunu Rusiya özü üçün ciddi təhdid hesab edir. Rusiyanın daha çox Baltik dənizində hərbi varlığını artıracağını düşünürəm. Bunun bir səbəbi də NATO sərhədlərinin Sankt-Peterburqa yaxınlaşması ilə bağlıdır. Ən nəhayət, Moskva Xəzərin dibi ilə qaz kəmərinin çəkilməsinə qarşıdır. Ancaq hesab edirəm ki, bunun üçün xüsusi olaraq Xəzərdə hərbi donanmanı artırmağa ehtiyac yoxdur”.
Bu baxımdan hərbi ekspert hesab edir ki, hansısa narahatlığa elə bir əsas yoxdur.
Vidadi ORDAHALLI
