Rusiya və Ukraynanın yenidən gərginləşən münasibətləri postsovet məkanında növbəti dəhşətli savaşın başlanması ilə müşayiət edilə bilər. Məsələyə kənar təsirlər də kifayət qədər çoxdur. Məhz belə bir vaxtda ABŞ Konqresinin üzvləri Bayden hökumətinə tövsiyə ediblər ki, Ukraynaya hava və raket hücumundan müdafiə sistemləri verilsin və ya satılsın.
Qanunvericilər bu məqsədlə 2022-ci il hərbi büdcəsi barədə qanun layihəsinə müvafiq düzəliş daxil etməyə çalışırlar.
ABŞ müdafiə naziri Lloyd Ostin bildirib ki, Ukrayna Rusiya aqressiyası ilə mübarizədə ABŞ-ın dəstəyinə ümid edə bilər. Ukraynanın müdafiə naziri Andrey Taran isə hava hücumundan müdafiə sistemlərinə ciddi ehtiyac duyduqlarını ABŞ hərbi rəhbərliyinin nəzərinə çatdırıb. Ukrayna rəhbərliyi öz ordusunu həm də pilotsuz aviasiya ilə gücləndirmək niyyətindədir. Bu məqsədlə Türkiyədən məşhur “Bayraktar” zərbə dronlarının daha 4 kompleksinin alınması planlaşdırılıb. Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Komandanı, general-mayor Valeri Zalujnıy bildirib ki, hazırda Ukrayna ordusunda 2 “Bayraktar” kompleksi – 12 ədəd dron var. Əlavə 4 kompleks 24 ədəd “Bayraktar” deməkdir. Alış-veriş uğurla yekunlaşsa, 2022-ci ilin sonuna Ukraynanın sərəncamında 36 ədəd “Bayraktar” dronu olacaq. O bildirib ki, təkcə alış kifayət deyil, bu silahlarla effektiv davranmağı öyrənmək lazımdır. Ukraynalı general Azərbaycanın bu sahədə təcrübəsini yüksək qiymətləndirib: “Biz hazırda bu aparatlardan istifadənin metodikasını öyrənirik. Azərbaycanın təcrübəsi bizdə olsaydı, işimiz daha da asanlaşardı. Etiraf edirəm ki, bizim bu sahədə, təəssüf ki, çox az təcrübəmiz var”. Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Andrey Rudenko isə qeyd edir ki, Rusiya Kiyevin hərbi planlarından xəbərdardır və Ukrayna ilə birbaşa müharibəni istisna etmir: “Rusiya Ukraynaya hansı xarici tərəfdaşların, o cümlədən ABŞ-ın maliyyə və hərbi-texniki dəstək göstərməsindən yaxşı xəbərdardır”. Andrey Rudenko qeyd edib ki, bu gün Rusiya-Ukrayna münasibətlərinin gələcəyini proqnozlaşdırmaq mürəkkəbdir və hətta hərbi ssenarini belə istisna etmək olmaq: “Biz ümid edirik ki, Kiyevdə hər halda ağıl üstün gələcək və iş hərbi ssenariyə qədər gedib çıxmayacaq, o cümlədən Donbasla bağlı”. Diplomat əlavə edib ki, Rusiyanın hərbi büdcəsində müvafiq, yəni Ukrayna ilə hərbi toqquşma ehtimalına qarşı xərclər bəndi var. Xatırladaq ki, bu ilin martında Rusiya ilə Ukrayna arasında birbaşa və irimiqyaslı hərbi toqquşmalar risqi yaranmışdı. Rusiya Ukraynanın Donbas üzərində nəzarəti hərbi yolla geri qaytarmaq planlarını bəhanə edərək bu ölkənin sərhədlərinə təxminən 120 minlik qoşun qruplaşması cəmləşdirmişdi. Və Ukraynanın bəzi vilayətlərini zəbt etmək planları haqda xəbərlər yayılırdı. Daha sonra ABŞ və Rusiya prezidentləri arasında telefon danışıqlarının nəticəsi olaraq gərginlik qismən yumşaldı, Rusiya öz qoşunlarının bir hissəsini sərhəddən geri çəkdi. Amma Rusiyanın Ukraynaya birbaşa hərbi müdaxiləsi təhlükəsi qalmaqdadır. ABŞ-ın Ukraynadakı keçmiş səfiri Con Herbst qeyd edir ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin Donbasdan rus qoşunlarını qələbə qazanmayacağını anlayanda çıxaracaq. Onun sözlərinə görə, bu gün müharibəni dayandıracaq danışıqlar formatı yoxdur: “Hazırda danışıqlara imkan yaradan format görmürəm. Ona görə ki, Donbasda müharibə haqqında məsələ kifayət qədər sadədir. Putin hələ də Donbasda qalib gəlməyəcəyini anlamır, lakin Moskvada bunu başa düşənlər var. Putin və ya digər həlledici fiqurlar bunu anlayanda danışıqlar üçün imkan tapacaqlar və qoşunlarını Donbasdan çıxaracaqlar”. Ukraynalı ekspert Dmitri Qordon isə fərqli düşünür: “Ukraynanın güclü ordusu yoxdur”. O, Rusiyanın Ukraynaya üç istiqamətdə hücum edəcəyini, bunlardan birinin də Belarus olacağını bildirib: “Mümkün hadisələrin bir neçə versiyası mövcuddur. Mənim çox hörmət etdiyim adamlar deyirlər ki, Rusiya üç istiqamətdə hücum edə bilər. Bunlardan biri Qomel-Çerniqov, yəni Belarus istiqamətidir. Bu, Kiyevə ən qısa yoldur. Digər istiqamətlər Donbas və Krımdır. Rusiya onların üçündən eyni anda da hücum edə bilər”. Lakin burada Rusiya üçün də zəif cəhətlər var. Rus ekspert Pavel Felgenhauer bu xüsusda bildirir: “Rusiyanın hər yerdə düşmənləri var, sovet dövründə olduğu kimi. Bizi düşmənçilik üzük kimi əhatəyə alıb. O cümlədən daxili düşmənçilik, bizdə hətta “Sadovoye koltso”da düşmənçilik dairəsi var - xarici agentlər və digər pis adamlar. Ukrayna var, Gürcüstan var. Və xarici düşmənlərin əhatəsindəyik”. Ekspert Əfqanıstanda “Taliban”ın hakimiyyətə gəlişindən sonra Orta Asiyada destabilizasiya təhdidlərinin artdığını deyir. Onun fikrincə, cihadçı hərəkat Mərkəzi Asiya respublikalarına keçə bilər: “Daha bir ocaq Cənubi Qafqazda, Ermənistanla Azərbaycan arasındadır. Ora Rusiya cəlb oluna bilər. Donbas və ümumən Ukrayna ilə problem var. Getdikcə qeyri-stabil xarakter alan Lukaşenko rejiminin idarə etdiyi Belarus var, hansı ki, çox böyük problemlərlə üzləşib. Və onun öz daxilində ciddi problemlər var. Ən başlıcası, sanksiyalar tətbiq edirlər və ölkə daha əvvəlki kimi mövcud ola bilməz. Deməli, orada da böyük problem ortaya çıxa bilər. Belə çıxır ki, hər yerdə pazdır. Və Frans-İosif arxipelaqından tutmuş Çukotkaya, Kuril adalarına qədər hər yerdə diviziyalar, ordu korpusları saxlamaq lazımdır. Qüvvə isə çatışmır - Sovet İttifaqında olduğu kimi. Nəhəng ordusu vardı, amma hər yerə dartıb aparmışdılar deyə, qüvvə çatışmırdı”.
Samirə SƏFƏROVA
