Qonşumuz İranın Ermənistana birmənalı dəstəyi davam edir. Ən maraqlısı budur ki, İran bu dəstəyi qanunsuz üsullarla verir. Azərbaycanın ərazisindən keçərək, Ermənistan vasitəsilə yenidən Azərbaycanın Qarabağ adlanan başqa bir ərazisinə keçib, ora qanunsuz yüklər daşıyır.
İyul-avqust aylarında İrandan Qarabağa 35 yük maşını 70 dəfə girib-çıxmışdısa, 10 avqustda İran səfirliyinə xəbərdarlıqdan sonra Qarabağa yük daşıyan maşınların sayı bir ayda 58-ə qalxıb. Onlardan 10 sentyabr tarixinə qədər 55-nin geri qayıtdığı bildirilir, 3-ü isə Qarabağda qalıb. Görünən odur ki, İran Qarabağda separatizmə dəstək siyasətindən bir an da olsun əl çəkməyib.
İran 30 il boyunca Ermənistanın bir nömrəli iqtisadi dəstəkçisi olub. İşğal dönəmində Azərbaycan Ermənistanı bütün transmilli layihələrdən kənarlaşdırmış, faktiki olaraq blokadaya almışdı və yeganə müttəfiqi olan Rusiya ilə quru sərhədlərinin olmaması Ermənistana fəlakət yaşadırdı. Yeganə Lars yolu isə dağlardan keçdiyi üçün çox əhəmiyyətsizdir, üstəlik, Rusiya ilə “soyuq müharibədə” olan Gürcüstan Moskvanın maraqlarına zərbə vurmaq üçün istənilən variantdan bəhrələnirdi. Ermənistanı iqtisadi baxımdan bu 30 ildə ayaqda saxlayan İran oldu. İşğaldakı torpaqlarımızda evlərin dağıdılması, tikinti materiallarının daşınmasından tutmuş, İran şirkətlərinin burada qanunsuz fəaliyyətinə qədər, hər vəchlə İran erməni işğalının ömrünü uzatmağa çalışdı.
Ermənistanın kapitulyasiyasından sonra da İranın siyasi ritorikası dayanmadı: gah hansısa SEPAH-çı çıxıb, Qarabağda bir ovuc erməniyə “status” verilməsinin vacibliyini bildirdi, gah da Bakıda keçirilən Zəfər paradında Rəcəb Tayyib Ərdoğanın “Arazı ayırdılar...” məşhur bayatısını səsləndirməsini özlərinə qarşı siyasi mesaj kimi qəbul etdilər. İranın bu addımları nə yaxın qonşuluğa, nə də müsəlmanlığa uyğun gəlir. Qonşu ölkə öz ərazisində yaşayan 30 milyonluq azərbaycan türkü amilini də nəzərə almadan bu addımları atır. Bəllidir ki, bütün bunları ermənilərə olan sevgisindən deyil, bizə təzyiq amili olaraq edir. Belə olan təqdirdə, Azərbaycan İrana qarşı hansı təzyiq elementlərindən istifadə edə bilər?
Politoloq Qabil Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İranın Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarəti altında olan Azərbaycan ərazilərinə qaçaqmalçılıq yolu ilə naməlum yüklərin daşınmasını davam etdirməsi qəbuledilməzdir: “İran İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəlki dövrdə də Azərbaycan ərazilərini işğal etmiş Ermənistana və Qarabağın dağlıq hissəsindəki separatçı qüvvələrə hərtərəfli yardım göstərib. İslam birliyindən, müsəlman həmrəyliyindən danışan İran Azərbaycan ərazilərindəki erməni separatçılarının tör-töküntülərinə yardım siyasəti yürüdür. Biz işğalçı Ermənistana qarşı təcrid siyasəti həyata keçirdiyimiz dövrdə İranın bu təcavüzkar dövlət üçün nəfəslik rolu oynadığını görmüşük”.
Politoloq hesab edir ki, Azərbaycanın İrana qarşı əks-cavab tədbirləri görmək imkanları kifayət qədər yüksəkdir: “İran ətrafında ABŞ-ın başında olduğu qüvvələr, o cümlədən İsrail tərəfindən mühasirə halqasının daraldıldığı, İrana qarşı müxtəlif cəza tədbirlərinin gündəmdə olduğu bir vaxtda Tehranın Azərbaycana qarşı bəd əməllərini davam etdirməsi pis niyyətlərdən xəbər verir. Biz İrana qarşı müəyyən addımlar ata bilərik, bunun üçün hər cür imkan var. Amma biz bütün bunların hamısını yaxın qonşuluq münasibətlərinə uyğun olaraq həyata keçirmirik. Biz İranın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyirik və İrandan da Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünü dəstəkləməsini tələb edirik. İran tərəfinin bizə qarşı hərəkətlərinə cavab olaraq əlimizdə geniş spektrli əks-təsir vasitələri var. Bu təsir vasitələri İran üçün sonu bilinməyən nəticələrə gətirib çıxara bilər. Hələlik biz bu imkanlardan istifadə etmirik. Hesab edirik ki, İslam həmrəyliyi fonunda İran Ermənistana və Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarəti altında olan Azərbaycan ərazilərindəki tör-töküntülərə bu cür yardımları davam etdirəcəksə, bundan sonda özü peşman olacaq. Hələlik güman edirik ki, İran səhvlərindən nəticə çıxarıb, haqq yoluna gələcək. Əks halda sonda özü peşman olacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
