Bir dövlət kimi Fransanın nüfuzuna ciddi zərbə vuran Emmanuel Makron hökuməti bu dəfə Qafqazda Parisin imicini ayaqlar altına atır. Hər halda Fransanın Azərbaycana münasibətdə qərəzli yanaşmaları, Ermənistanı qızışdırmağa çalışması da bunu təsdiq edir. Qeyd edilən xüsusda Fransanın Ermənistandakı səfiri Conatan Lakotun son günlər ərzində verdiyi açıqlamlara nəzər salmaq kifayətdir.
Səfir qeyd edir ki, Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki hadisələr Fransada narahatlıqla qarşılanır: “Fransa Ermənistan və Azərbaycan arasında siyasi proseslərin yenilənməsinə çağırış edir. Fransa və Rusiya arasında situasiyanın stabilləşməsi üçün kontaktlar mövcuddur. Hazırda əsas qayğımız Ermənistanın sərhədləridir”. Lakin səfir nədənsə sərhəd gərginliyinin Ermənistan üzündən yarandığını və ermənilərin Azərbaycan torpaqlarını atəş tutmasını unudur. Bu günlərdə isə Lakot Qarabağın statusunun həll olunmadığını söyləyib: “Reallıq var: Dağlıq Qarabağın statusu ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində həll olunmalıdır. Bu status müəyyən edilmədən nə Fransanın Bakıdakı, nə də İrəvandakı səfirləri Qarabağa səfər edə bilməz. Və bu mövqe hər üç həmsədr ölkə tərəfindən qəbul olunur”. Ölkəsinin regional nəqliyyat dəhlizlərinin açılmasında maraqlı olduğunu əlavə edən səfir bununla belə, Azərbaycanın qərbi ilə Naxçıvanı birləşdirəcək Zəngəzur dəhlizini məhz dəhliz adlandırılmasına qarşı çıxıb: “Dəhliz” terminindən imtina olunmalıdır. “Dəhlizlər” diplomatiya tarixində çox pis izlər qoyub. Məsələn, Dansinq dəhlizi kimi. 2021-ci il 11 yanvarda Moskvada Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan arasında verilən və region ölkələri ilə qonşuları arasında əlaqə kanallarının bərpasını nəzərdə tutan üçtərəfli razılaşma əsasında çalışmaq lazımdır”. Belə mövqe sərgiləmklə Fransa beynəlxalq hüquqa zidd gedərək Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü şübhə altəna alır. Eyni zamanda Zəngəzur dəhlizinin üçtərəfli razılaşmanın nəticəsi olaraq açılmalı olduğunu unudur.
Bütün bunlardan sonra Conatan Lakot növbəti dəfə Ermənistanda revanşizm tərəfdarlarını həyəcanlandıra, regionda yaranmış yeni reallıqlara və sülh prosesinə xələl gətirə biləcək açıqlama verib. O, ölkəsinin Ermənistanın müdafiə sahəsində müraciətlərinə baxmağa hazır olduğunu bildirib, dolayısı ilə növbəti dəfə təcavüzkar ölkəyə hərbi yardım təklif edib. Sosial şəbəkənin erməni seqmentində geniş müzakirə mövzusuna çevrilən açıqlama erməniləri o qədər həyəcanlandırıb ki, onlar artıq ölkə rəhbərliyindən Fransanın yardım təklifini qəbul etməyi tələb ediblər. Hətta Lakotun iki ölkənin eyni hərbi alyansda olmaması barədə xatırlatması da, revanşizm tərəfdarlarını sakitləşdirə bilməyib. Onlar Ermənistanın Fransa ilə eyni alyansa meyl etməli olduğunu bildiriblər. İrəvandakı “Modus Vivendi” analitik mərkəzinin rəhbəri Ara Papyan bu halda Ermənistanı Qərblə hərbi əməkdaşlığı genişləndirməyə çağırıb. Onun fikrincə, Azərbaycan-Ermənistan sərhədində yaranmış mövcud vəziyyətə və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı ölkələrinin, ilk növbədə də Rusiyanın “hərəkətsizliyinə” görə, Qərb ölkələri ilə hərbi əməkdaşlıq genişləndirilməlidir: “Bu, yeganə çıxış yoludur, ona görə də bunu həyata keçirmək üçün bütün imkanlara əl atmalıyıq. Aydındır ki, Rusiyanın maraqları indi Türkiyə və Azərbaycanın maraqları ilə üst-üstə düşür. Onlar bunu bir neçə dəfə, müxtəlif səviyyələrdə də deyiblər. Nəticə olaraq, ortaq maraqlar, ortaq müttəfiq münasibətləri yoxdursa, münasibətlər formal xarakter daşıyır. Məsələn, biz Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzv dövlətik. Hansı ki, təşkilatın nizamnaməsinin birinci maddəsində müttəfiq ölkəyə zərər verə biləcək hər hansı hərəkət qadağan edilir. Amma Rusiya daim silah sataraq Azərbaycana kömək edirdi. Ona görə də hesab edirəm ki, biz NATO üzvü olmayan müttəfiq kimi mütləq ABŞ və Fransa ilə hərbi əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə çalışmalıyıq və əgər Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzvlük buna mane olsa, onda biz bu təşkilatdan çıxmalıyıq”.
Xatırladaq ki, Ermənistanda nəşr olunan “Qraparak” qəzeti bu günlərdə Nikol Paşinyanın xarici siyasət kursunu dəyişdiyini, hökumətdə aparıcı vəzifələrə Qərbə bağlı adamları təyin etdiyini yazmışdı.Bildirilirdi ki, Rusiya dairələri də Paşinyanın planlarından xəbərdardır və narazıdır. Ermənistandakı Rusiya hərbçiləri isə deyirlər ki, hökumət Azərbaycanla sərhəddə təhlükəsizliyin təmin edilməsində rusiyalı hərbçilərin bacarıqsız olduğunu cəmiyyətə yeritmək üçün əlindən gələni edir. Bu günlərdə “Moskovskiy komsomolets” qəzeti də qeyd olunan xüsusda maraqlı bir yazı dərc etmişdi: “Bəzi məlumatlara görə Fransa və Ermənistan diplomatları Dağlıq Qarabağda ölümcül döyüşlərə son qoyan 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli Bəyanatı hüquqi qüvvədən salmaq üçün İrəvan, Paris və BMT-nin qərargahının yerləşdiyi Nyu-Yorkda intensiv görüşlər keçirirlər. Bildiyiniz kimi, bu sənədi Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev, Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan imzalayıblar. Bu bəyanat bölgədəki müharibəni dayandırıb. Lakin bu sənədi imzalayan üç tərəfdən birinin bu gün başqa maraqları ola bilər. Diplomatik mühitə yaxın mənbədən verilən məlumata görə, Fransa prezidenti Emmanuel Makron və Ermənistanın baş naziri vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyan Dağlıq Qarabağdakı vəziyyətlə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasının əvvəlki qətnaməsinə yenidən baxılması təklifi ilə yeni planın qəbul edilməsi imkanlarını nəzərdən keçirirlər. Dürüst olaq, əgər bu məlumat təsdiqlənərsə, gələcəkdə belə addımın atılması bütün dünya siyasəti üçün ağır nəticələrə səbəb ola bilər. Bəlkə də rəsmi Paris, BMT Təhlükəsizlik Şurasının yeni qətnaməsini qəbul edərək, “əsas skripka” rolunu oynayacağı status-kvo yaratmaq istəyir. Bundan əlavə, bu layihəyə görə, Fransız qoşunlarının yalnız Cənubi Qafqaza daxil olması və onların Ermənistan-Azərbaycan sərhədi boyunca yerləşdirilməsi deyil, həm də Qarabağa girməsi ehtimalı nəzərdən keçirilə bilər. Bundan sonra nə olacağını təxmin etmək çətin deyil. Bundan sonra Avropa İttifaqının digər dövlətləri orada, Napoleon əsgərlərinin nəsillərini izləmək istəməzmi? Yeri gəlmişkən, Ermənistana xarici müdaxilə fikrini ilk səsləndirən Nikol Paşinyan idi və 17 iyul 2021-ci ildə Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişellə görüşü zamanı da bu fikri yenidən təkrarladı. Qeyd etmək lazımdır ki, Mişel - Makron - Nikol Paşinyan sanki “populistlər ittifaqını” təmsil edir. Fransanın bu yolla Ermənistanı Zaqafqaziya bölgəsində şəxsi geosiyasi forpostuna çevirmək istəməsi mümkündür. Fransanın ambisiyaları başa düşüləndir. Göründüyü kimi, Qarabağ müharibəsinin noyabr ayındakı nəticəsi və əsasən Vladimir Putinin səyləri sayəsində bağlanan üçtərəfli razılaşma, Emmanuel Makronun istəklərini təmin etmədi. İndi baş verənlər yalnız bölgəyə qayıtmaq və orada möhkəmlənmək cəhdləridir. Aydın məsələdir ki, Rusiya diplomatiyası əsnəməməlidir. Rusiya, BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olaraq, xüsusən də öz mənafelərini bu və ya digər şəkildə təsir edə biləcək qətnamələrə veto qoymaq hüququna malikdir. Aydındır ki, bu oyunda Ermənistan baş naziri yalnız böyük siyasətin piyadası rolunu oynaya bilər. Böyük oyunçuların sonda bu cür piyadalarla necə davrandıqlarını da yaxşı bilirik”.
Ramil QULİYEV
