Bu gün Azərbaycan üçün iqtisadi müstəvidə xüsusi diqqət mərkəzində yer alan məsələ ölkədə sahibkarlıq, biznes subyektlərinin sayının davamlı artımı, onların fəaliyyətinin şəffaf əsasda həyata keçirilməsidir. Qeyd edilən istiqamətdə atılan addımlar ölkədə sahibkarlıq subyektlərinin və onların iqtisadi dövriyyələrinin sürətlə artması ilə müşahidə olunur. Elə bu da ölkə iqtisadiyyatının inkişafında özəl sektorun xüsusi çəkisini artırır. Real vəziyyətin təhlili qarşıdakı müddət ərzində bu istiqamətdə Azərbaycanın nailiyyətlərinin miqyasının daha da genişlənəcəyini göstərir. Bunun ümdə səbəblərindən biri dövlətin bundan sonra da sahibkarlığın inkişafına lazımı dəstək, o cümlədən maliyyə köməkliyi göstərmək siyasətini davam etdirəcəyi ilə bağlı məlumatlardır.
Cari ilin ilk beş ayının statistikasının təhlili göstərir ki, dövlət tərəfindən sahibkarlıq subyektləri üçün tətbiq edilən zəmanət subsidiya mexanizmi iş adamlarının əlverişli şərtlərlə maliyyə ehtiyaclarının qarşılanmasında mühüm rol oynayır. Sözügedən mexanizm çərçivəsində Sahibkarlığın İnkişafı Fondu tərəfindən cari ilin ilk beş ayı ərzində Elektron Kredit Platforması üzərindən kredit tələbatı 224,1 milyon manat olan 847 müraciət üzrə yeni biznes kreditlərinə 129,7 milyon manat məbləğində dövlət zəmanəti verilib. Hesabat dövründə Sahibkarlığın İnkişafı Fondunun xətti ilə verilən güzəştli kreditlərin 79 faizi regionlarda, 21 faizi isə Bakı şəhəri və ətraf qəsəbələrdə fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinin payına düşüb. Araşdırmalar göstərir ki, kreditlərin 37,6 faizi sənaye məhsullarının istehsalı və emalı, 53,7 faizi kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı, 8,7 faizi isə digər sahələrin inkişafına yönəldilib. Daha bir maraqlı statistika da ondan ibarətdir ki, Sahibkarlığın İnkişafı Fondundan ayrılan güzəştli kreditlərin 95,7 faizi mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin payına düşür. Bundan başqa, 2021-ci ilin yanvar-may ayları ərzində 339 investisiya layihəsinin maliyyələşdirilməsinə 24,9 milyon manat güzəştli kredit verilib. Bu kreditlər hesabına 770-dək yeni iş yerinin yaradılması nəzərdə tutulur. Qeyd edilən rəqəmlərin təhlili bəzi parametrlər baxımından ortaya maraqlı mənzərə çıxarır.
Əvvəla məlum olur ki, sahibkarların maliyyə ehtiyaclarının əlverişli şərtlər daxilində qarşılanmasında dövlət tərəfindən mühüm addımlar atılır. Bunun nəticəsində özəl sektorun inkişafı daha çevik hala gəlir. Digər tərəfdən, bu hal qeyri-neft sektorunun inkişafına əlavə təkan verir. Çünki maliyyə ehtiyacı dövlət tərəfindən qarşılanan sahibkarlar məhz qeyri-neft sektorunda fəaliyyət göstərir. Daha bir vacib məqam odur ki, dövlət daha çox mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin inkişafına diqqət ayırır. Bu da iqtisadi tərəqqidə daha çox sayda subyektin iştirakı üçün olduqca vacibdir.
Xatırladaq ki, Azərbaycanda sahibkarlığın inkişafı sahəsində həyata keçirilən sistemli tədbirlərin davamı kimi Prezident İlham Əliyevin 2017-ci il 28 dekabr tarixli Fərmanı ilə Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi yaradılıb. Qurum yaradılarkən qarşıya qoyulmuş başlıca məqsəd ölkədə mikro, kiçik və orta biznesin inkişafına dəstək olmaq, iqtisadiyyatın inkişafında onların rolunu artırmaq olub. Hazırda qeyd edilən kateqoriyadan olan sahibkarların problemlərinin həlli və ehtiyaclarının ödənilməsində Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi mühüm rol oynayır. Bundan başqa, məlumdur ki, ölkə Prezidentinin 29 may 2019-cu il tarixli fərmanı ilə “Mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin rəqabətqabiliyyətli istehsalının stimullaşdırılması məqsədilə daxili bazar araşdırmalarına dövlət dəstəyi göstərilməsi Qaydası” təsdiq edilib. Buna uyğun olaraq, müvafiq dəstək mexanizmindən mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri yararlanır. Dəstək mexanizmi çərçivəsində sahibkarların müraciəti əsasında müvafiq sahə üzrə bazar araşdırmasının aparılması üçün onlara informasiya və maliyyə dəstəyi göstərilir. Ekspertlər indiki halda bunu çox vacib hesab edir. İlk növbədə o baxımdan ki, məhz bununla sahibkar öz fəaliyyətini hansı istiqamətdə necə quracağını dəqiq müəyyən edə bilir. Təbii ki, belə vəziyyətdə mikro, kiçik və orta sahibkarlar üçün daxili bazar araşdırmalarının aparılması məsələsi səmərəli şəkildə həllini tapır. Əldə edilən məlumatlar, informasiya dəstəyi sahibkara rəqabətqabiliyyətli istehsal təşkil etmək, yeni məhsul hazırlamaq, xidmətlər göstərmək, müvafiq müəssisə və obyektlər yaratmaq imkanları qazandırır. Xatırladaq ki, hər bir ölkədə iqtisadiyyatın dayanıqlılığı kiçik və orta biznesin inkişaf səviyyəsi ilə bağlıdır. İnkişaf etmiş ölkələrdə kiçik və orta sahibkarlığın ümumi daxili məhsulda payı 50%, məşğulluqda isə 60%-dən çoxdur. Azərbaycanda da bu fonda sahibkarlara dəstək verilir, onların iqtisadiyyatda rolu artırılır.
Bütün bunlar bir daha göstərir ki, dövlət sahibkarların mühüm dəstəkçisi və himayədarıdır. Məhz bundan irəli gəlir ki, ölkədə sahibkarlıq subyektlərinin sayı sürətlə artır. Özü də təkcə mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri yox, iri sahibkarların da sayında davamlı artım qeydə alınır. Təbii ki, bu da, öz növbəsində, Azərbaycanda iqtisadi inkişafı daha çevik hala gətirir.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
