“1982-ci ildə azərbaycanlılar Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində əhalinin 25 faizini təşkil edirdi”.
Bunu Prezident İlham Əliyev Şuşada hərbçilərlə görüşü zamanı deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, əgər o vaxt Heydər Əliyev Azərbaycanda qalsaydı, erməni separatizmi baş qaldıra bilməzdi: “Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti yaradılanda Şuşanı bu vilayətin tərkibinə salmaqla güdülən məqsəd də aydın idi ki, yavaş-yavaş, tədricən burada Azərbaycan izi silinsin, bu ərazi erməniləşdirilsin və azərbaycanlılar öz respublikasının bu ərazisində azlıq təşkil etsinlər. Məqsəd bu idi. Ulu öndər Heydər Əliyevin dövründə - 1969-1982-ci illərdə onun səyləri nəticəsində, siyasəti nəticəsində, o cümlədən Yevlaxdan, Ağdamdan Xankəndiyə dəmir yolunun çəkilişi, Dağlıq Qarabağda müəssisələrin yaradılması və bu müəssisələrə Azərbaycanın müxtəlif yerlərindən mütəxəssislərin gəlməsi burada milli tərkibi Azərbaycan xalqının xeyrinə xeyli dəyişmişdi və 1982-ci ildə azərbaycanlılar Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində əhalinin 25 faizini təşkil edirdi. Əgər o vaxt Heydər Əliyev Azərbaycanda qalsaydı, növbəti 10 il ərzində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində azərbaycanlılar əksəriyyət təşkil edəcəkdi və beləliklə, heç vaxt burada hər hansı bir münaqişə, yaxud da ki, separatizm meydana çıxa bilməzdi, separatizm baş qaldıra bilməzdi”.
O zaman Heydər Əliyevin Moskvaya getməsi erməni separatçılarının bir növ əl-qolunu açdı. Onlar öz mənfur planlarını həyata keçirmək üçün hazırlaşmağa başladılar.
“Ölkəyə rəhbərlik edən Kamran Bağırovun səriştəsizliyi üzündən yaradılan imkanlar əldən çıxmağa başladı”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyevin sözlərinə görə, prezidentin söylədiyi fikirlər tarixi faktlara əsaslanır: “Mən özüm o dövrdə Qarabağda yaşamışam. Sonradan da tarixçi kimi işə başlayandan yazdığım 120-dən artıq elmi məqalə, 5 monoqrafiya və 4 kitabın hamısı Qarabağa, erməni məsələsinə həsr olunub. Ulu öndərin ermənilərin hələ sövet dönəmində ərazi iddiaları ilə bağlı çıxışları məlumdur. Dəfələrlə ermənilər yuxarı təşkilatlara Dağlıq Qarabağı Ermənistana verməklə bağlı müraciət ediblər. Bu iddialardan onlar əl çəkmirdilər. Bir sıra təxribatlara əl atırdılar. O vaxt ermənilərin mənfur planlarının həyata keçməsinin qarşısını Heydər Əliyev alırdı. Bununla yanaşı, Heydər Əliyev Xankəndiyə dəmir yolu çəkməklə, Şuşada və Xankəndidə bizim ali məktəblərin filiallarını açmaqla onların planlarını pozdu. Məqsəd o idi ki, orada azərbaycanlıların sayı artsın. Beləliklə, Dağlıq Qarabağda məskunlaşan azərbaycanlıların sayı artmağa başladı. Hətta Qarabağın ucqar kəndlərində belə, azərbaycanlıların məskunlaşmasına şərait yaradıldı. Təəssüflər olsun ki, 1982-ci ilin sonlarında Heydər Əliyev Moskvaya gedəndən sonra bu işlər yarımçıq qaldı. Ölkəyə rəhbərlik edən Kamran Bağırovun səriştəsizliyi üzündən yaradılan imkanlar əldən çıxmağa başladı. Ermənistandan yoxsul ermənilər, ustalar və digər peşə sahibləri Qarabağa gətirildi. Bu minvalla süni şəkildə ermənilərin sayını artırdılar. Son nəticədə məlum hadisələr baş verdi. Heydər Əliyevin ölkəyə rəhbərlik etməsi davam etsəydi, ermənilər məlum hadisələri törədə bilməzdilər. Məhz Heydər Əliyevin Azərbaycanda olmamasından istifadə edərək erməni separatçıları öz planlarını reallaşdıra bildilər”.
Profssor hesab edir ki, biz bütün bu tarixi proseslərdən ciddi nəticə çıxarmalıyıq.
Vidadi ORDAHALLI
