Ermənistan və onun nəzarətində olan Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejim təmsilçilərinin açıqlamaları regionda yeni savaşı tətikləməkdədir. Belə görünür ki, erməni tərəfi Qarabağ məsələsinin dinc müstəvidə həllindən sürətlə uzaqlaşır. Təbii ki, bu durumda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü güc yolu ilə bərpa etməkdən başqa çıxış yolu da qalmır.
İrəvanı yenə güc yolu ilə başa salmaq lazım gələcək...
Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın bir neçə gün əvvəl Dağlıq Qarabağa gəlişi və burada verdiyi açıqlamalar, separatçı rejimlə hərbi əməkdaşlıqdan dəm vurması növbəti dəfə erməni tərəfinin əsl simasını ortaya qoydu. Bununla İrəvan, faktiki olaraq, sülh yolundan uzaq olduğunu meydana qpydu. Eləcə də Nikol Paşinyanın həyat yoldaşı Anna Akopyanın Qarabağdakı hərbi təlimlərə qatılması, əlində avtomatla şəkillər çəkdirməsi ucuz populizm olmaqla yanaşı, həm də sülhə vurulan daha bir zərbədir. Çünki daim sülh”çağırışı edən Ermənistanın birinci xanımının əlində avtomatla Qarabağda “jest” etməsi sülhə deyil, təcavüzkarlığa, işğalçılığa işarədir.
Bütün bunlar fonunda qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikasının prezidenti” Araik Arutyunyanın danışıqların müzakirəsi əvəzinə müharibəyə hazırlaşmaq lazım olduğunu bildirməsi də təsadüfi deyil: “Gəlin, realist olaq və müharibəyə hazırlaşaq, danışıqlar mövzusunu müzakirə etməyək. Danışıqlar olmayacaq, mən bunu görmürəm”. Onun sözlərinə görə, qondarma respublika üçün Ermənistan və Azərbaycan arasında olan məlum paket və müqavilələrdən heç biri qəbuledilən deyil. Belə olan halda Bakının İrəvanla nə barədə razılığa gəlməsi tamamilə anlaşılmazdır. Bunu Ermənistan-Azərbaycan Vətəndaş Sülh Platformasının həmsədri, Qarabağ Erməniləri Hərəkatının rəhbəri Artur Ağacanov da təsdiq edir. O bu xüsusda bildirir: “Qondarma separatçı “DQR”in “prezidenti” Araik Arutyunyan bu yaxınlarda təxribatçı bəyanatla çıxış edərək açıq şəkildə Azərbaycanla müharibəyə hazırlaşmağa çağırıb. Əziz Qarabağ erməniləri, siz azərbaycanlılarla ermənilər arasında müharibəyə hazırlaşmağa təhrik edən Arutyunyana və onun kimilərinə qulaq asmayın”. Qarabağ Erməniləri Hərəkatının rəhbəri, əksinə, Qarabağ ermənilərini sülhə hazırlaşmağa çağırır: “Razılığa gəlmək, kompromis qərar tapmaq olar və bu lazımdır. Gəlin, realist olaq və sülhə hazırlaşaq, Azərbaycanla tam şəkildə danışıqlar prosesinə başlamaq lazımdır. Nə Arutyunyan, nə onun kimiləri, nə də yaxınları döyüşəcək. Onlar ruhən, mentalitet baxımından bizə yaxın olan azərbaycanlılara qarşı vuruşmaq üçün Qarabağ ermənilərini qabağa verəcəklər. Mən Qarabağdakı qohumlarım və dostlarımla ünsiyyətdə oluram. Onlar yeni müharibə, yeni itkilər və məhrumiyyətlər istəmirlər. Onları üçüncü tərəfin maraqları naminə Azərbaycan xalqı ilə döyüşməyə məcbur edirlər. Münaqişənin bütün tərəflərinə müraciət edirəm - təxribatlara uymayın”. O, həmçinin, münaqişənin həlli üçün Dağlıq Qarabağın erməni və azərbaycanlı icmaları arasında daha sıx təmas qurulmasına çağırıb: “Sülh istəyən bütün ermənilərdən (belələrinin sayının kifayət qədər çox olduğuna şübhə etmirəm) Ermənistan-Azərbaycan Vətəndaş Sülh Platformasına cəsarətlə qoşulmağı xahiş edirəm. Sülhün alternativi yoxdur!”. Bu açıqlamadan da göründüyü kimi, əslində, bir sıra ermənilər də separatçı rejimin, ona nəzarət edən İrəvanın savaş yolunda atdığı addımlardan narahatdır. Çünki belələri, Azərbaycan gücə əl atacağı təqdirdə, erməniləri hansı aqibətin gözlədiyini yaxşı bilir. 2016-cı il aprel döyüşlərindən, 2018-ci il Günnüt əməliyyatından, nəhayət, 2020-ci ildə Tovuz təxribatından sonra Ermənistana vurulan zərbələrdən onlar xəbərdardır. Azərbaycan bu zərbələri istənilən vaxt təkrar edə bilər.
Erməni sərsəmləmələri davam edir...
Belə görünür ki, erməni tərəfi Azərbaycandan növbəti sərt hərbi zərbəni almayana qədər sərsəmləmələrinə son qoymayacaq. Məsələ burasındadır ki, separatçı rejimdə məntiqdən uzaq müzakirələr gedir. Düşmən Goranboyu işğal etmək niyyətinə düşüb. Düzdür, “DQR”in “təhlükəsizlik şurası”nın “katibi” Samvel Babayan Azərbaycan ərazilərinin növbəti işğal planı çərçivəsində Goranboyu ələ keçirməyin “sərfəli olmadığını” deyib: “Sabah müharibə başlasa və uğur qazansaq, biz Goranboy rayonunu işğal etməyəcəyik. Çünki nefti olmayan bir bölgədən ötrü qan tökmək mənasızdır. Mən onun yerinə Gəncəni işğal edərdim”. Digər erməni “qəhrəmanı”, erməni silahlı birləşmələrinin veteranı Kamo Arutyunyan isə Babayanla razılaşmayıb. Onun sözlərinə görə, ermənilər Goranboyu işğal etməyə borcludur: “ Xəzər dənizinə çatmaq istəyirsinizsə, Goranboy rayonu kimi bölgələrdən keçməli olduğunuzu bildirməliyəm. Sözügedən bölgənin iqtisadiyyatı barədə danışsaq, ora elə də zəngin deyil. Qızıl, mədən və neftə gəldikdə, orada dəfələrlə geoloji işlər aparılıb və məlum olub ki, rayonun yeraltı sərvəti yox dərəcəsindədir. Amma Goranboy yeganə bölgədir ki, buranı ələ keçirməklə Azərbaycanın əsas düzənlik mərkəzlərinə nəzarəti ələ ala bilərik. Bu ərazilərin sırasına Gəncə və Mingəçəvir kimi şəhərlər də daxildir”. Bununla Ermənistan və onun rəhbərliyi beynəlxalq hüququn bütün normalarına tüpürərək, Azərbaycan ərazilərini işğal etdiyini və bu işğalı davam etdirmək niyyətini açıqcasına ortaya qoyur. Son günlər ciddi şəkildə müharibəyə hazırlaşan terrorçu Ermənistanda və separatçı rejimdə bu müzakirələr isə müharibədən başqa alternativ qoymur.
Belə vəziyyətdə o da aydındır ki, müharibəyə görə də bütün məsuliyyət Ermənistan rəhbərliyinin üzərinə düşəcək. Çünki Ermənistan rəsmilərinin populist xarici siyasəti erməni xalqını daha böyük ərazi iddialarına və qonşu ölkələrə qarşı təcavüzə təşviq edir, regiondakı bütün xalqlar üçün sülh deyil, ağır fəsadları olan hərbi əməliyyatların bərpasını vəd edir. Bunu dünya ictimaiyyəti də yaxşı görür. Təbii ki, belə vəziyyətdə Ermənistana qarşı əməli addımlar atılmasa, güc faktorundan istifadə qaçılmaz olacaq. Çünki erməni sərsəmələmələrinə başqa yolla son qoymaq mümkün olmayacaq.
Təhlükəni düşmən ölkədə də görürlər
Yaranmış durumda erməni mediası da etiraf edir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin güc müstəvisində həlli ehtimalı yüksəlir. “İravnuk” qəzeti bu xüsusda yazır ki, Ermənistan və Azərbaycanın dinc yolla razılığa gəlməsinə inam hər keçən gün azalır:“Hətta payızda müharibənin yenidən alovlanacağına dair proqnoz verənlərin sayı artıb. Elə son açıqlamalar da sülhə yer qalmadığını göstərir”.
Qəzet Azərbaycanın hərbi cəhətdən xeyli güclənməsi, Türkiyənin bu ölkənin yanında yer almasının İrəvan tərəfdən mütləq nəzərə alınmasının vacibliyini də xüsusi qabardır. “168.am” nəşri də yazır ki, Qarabağdakı qurumun “rəsmiləri” bir sıra açıqlamalar verir, bu da hər bir ermənidə fikri uyğunsuzluğa səbəb olmaqla yanaşı, müharibəni yaxınlaşdırır: “Araik Arutyunyan bu mübahisəli vəziyyətə dair hər biri ayrı bir təhlil mövzusu olan bir-birindən anlaşılmaz düşüncələr dilə gətirdi. Arutyunyanın ciddi bir ifadə ilə dediyi sözlərdən aydın oldu ki, müharibəyə hazırlaşmaq lazımdır. Onda nədən Ermənistan Azərbaycanla sülh danışıqları aparır və bu hal Minsk Qrupunun fəaliyyətinin də üzərindən xətt çəkilməsi deməkdir. Arutyunyanın bu cür qarışıq fikirlər söyləyərkən həqiqətdə nə demək istədiyini söyləmək çətindir. Bütün bunlar nə deməkdir? Müxtəlif hallarda Paşinyanın dəstəyini görən bu şəxs belə açıqlamanın nə demək olduğunu başa düşürmü? O, müharibə barədə imitasiya yaratmağa, ictimaiyyətin diqqətini Ermənistandakı daxili siyasi hadisələrdən yayındırmağa çalışır. Indiki halda bu, daha çox Paşinyan üçün sərfəli durum sayılır”. Nəşr qeyd edir ki, koronavirus pandemiyası fonunda Ermənistanda iqtisadi və siyasi vəziyyətin pisləşməsi hakimiyyət orqanlarını daxili problemlərdən diqqəti yayındırmaq üçün hücum xarakterli, daha kəskin xarici siyasət aparmağa məcbur edir. Amma problem həm də ondadır ki, bu hal müharibəni qaçılmaz edir və müharibənin nəticəsinin necə olacağı məlum deyil. Məhz bu səbəbdən müharibəni başlayacaq addımlara getmək ciddi yanlışlıq hesab edilir: “Bununla belə, Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqlar prosesi dalana dirənib, bu da müharibə ehtimalını yüksəldir”.
Məsələyə münasibət bildirən erməni politoloq Riçard Kirakosyan da bədbindir. O qeyd edib ki, Azərbaycanı bundan sonra heç bir qüvvə saxlaya bilməyəcək: “Bu gün Qarabağ münaqişəsi ətrafında diplomatiya dalana dirəndi və çox təhlükəli vəziyyət yaranıb. Bu, yaxın günlərdə yeni müharibənin başlanmasına işarədir. Güman ki, yeni müharibə apreldə başlaya bilər. Yeni müharibə olarsa, Azərbaycan daha çox ərazi əldə edəcək. Bunu Ermənistan rəhbərliyi də görməlidir. Erməni xalqı aprel döyüşlərini unutmayıb və daha istəmirlər ki, hakimiyyət öz sərvətini qorumaq üçün onları yenidən ölümə göndərsin. Digər tərəfdən xalq görür ki, Ermənistan rəhbərliyi əhalinin diqqətini daxili problemlərdən uzaqlaşdırıb, ölkə xaricinə çəkmək istəyir. Çünki illərdir orada maddi problemlər var və bu, koronavirusla daha çox üzə çıxıb. Bu baxımdan Ermənistan Qarabağda savaşı başladıb, daxildəki problemləri Azərbaycana yönəldib, ölkədəki vəziyyəti ört-basdır etməyə çalışır. Amma nəticə ermənı xalqı üçün ağır olacaq”.
Hər halda, qeyd edilənlər bir daha təsdiq edir ki, baş verənlərə görə məsuliyyət bitmənalı şəkildə erməni tərəfinin üzərinə düşəcək.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
