İşğalçı Ermənistan daxilində son durum bu ölkənin sosial-iqtisadi fəlakət astanasında olduğunu göstərir. Bu da, təbii olaraq, Nikol Paşinyan iqtidarından daha ciddi narazılıq yaradır. Ermənistanın mövcud xilas yolu yalnız Azərbaycan və Türkiyə ilə əməkdaşlıqdan keçir. Bunun üçün də, təbii ki, adıçəkilən ölkə Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoymalıdır.
Əslində, Bakı və Ankara da işğala son qoyulması halında Ermənistanın regional əməkdaşlıqdan faydalana biləcəyini bəyan edib. Elə Prezidentin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Türkiyənin nüfuzlu “Haber Global” telekanalında çıxışı zamanı da yenidən bu məqama toxunub. O bildirib ki, Azərbaycan və Türkiyə regionda çox gözəl inkişaf modeli yaradıblar ki, bundan başqa dövlətlər də faydalana bilər: “Regionda sülhün bərqərar olması isə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal edilmiş torpaqlarından çıxarılmasından asılıdır”. Amma görünən budur ki, Ermənistanda hələ də bu reallığı dərk edə bilmirlər. Əksinə, Paşinyan iqtidarı ölkə daxilində yaranan ağır vəziyyətdən diqqəti yayındırmaq üçün cəbhə təxribatlarına daha çox üstünlük verir. Bu xüsusda Rusiyanın “lenta.ru” portalı yazır ki, hərb müstəvisində Azərbaycandan zəif olan Ermənistanın belə addımlar atması təbii olaraq anlaşılmazdır: “Bu gün erməni hərbi qulluqçularının hazırlıq keyfiyyəti xeyli sual ortaya çıxarır. Ən azından, götürək elə sonuncu hadisəni – kəşfiyyat-təxribat qrupu komandirinin əsir götürülməsini. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin məlumatına görə, avqustun 23-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin təxribat-kəşfiyyat qrupu Goranboy rayonu istiqamətində təxribata cəhd göstərib. Azərbaycan ordusu ilə döyüş qarşıdurması nəticəsində erməni hərbçiləri geri çəkilməyə məcbur olub, qrupun komandiri, baş leytenant Qurgen Alaverdyan isə əsir götürülüb. Hətta Ermənistanın keçmiş prezidenti Serj Sarkisyan da erməni kəşfiyyatının zəif olmasını etiraf edir. Belə ki, müharibənin başlanmasına həsr edilmiş mətbuat konfransında o bəyan etmişdi ki, İrəvan Azərbaycan silahlı qüvvələrinin 2016-cı ilin aprelində hücuma hazırlaşması barədə bilmirdi. Öz növbəsində, ekspertlər Ermənistan rəhbərliyinin aqressiv davranışını ölkənin daxili problemləri ilə əlaqələndirir. Xüsusilə də bunu koronavirus pandemiyasının fəsadları və baş nazirin reytinqinin aşağı düşməsi ilə bağlayırlar. Döyüşkən ritorikanın əsas məqsədini isə respublika sakinlərini daxili siyasi və iqtisadi vəziyyətdən yayındırmaq niyyəti adlandırırlar.
Vəziyyət isə çox acınacaqlıdır. Məsələn, bugünlərdə Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryan Ermənistanın hakimiyyət orqanlarını koronavirusun fəsadlarının aradan qaldırılması üzrə planın olmamasında günahlandırıb. Burada qeyd etmək lazımdır ki, 2020-ci il martın 16-da koronavirusun yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə Ermənistanda fövqəladə vəziyyət rejimi elan edilib. Müddəti beş dəfə uzadılan rejim hələ də qüvvədədir və sentyabrın 11-də başa çatmalıdır. Sözsüz ki, bu, ölkə iqtisadiyyatına öz təsirini göstərməyə bilməz. Məsələn, Ermənistanın 2020-ci il üçün büdcəsi iqtisadiyyatın illik 5,3 faiz artımını nəzərdə tutur. Mart ayında birinci rüb üçün hesabatda Mərkəzi Bank bu göstəriciyə yenidən baxaraq onu 0,7 faiz aşağı salıb. İkinci rübün yekunlarına görə Mərkəzi Bank ehtimal edilən iqtisadi artım əvəzinə ÜDM-in 4 faiz azalmasını proqnozlaşdırıb.
Bununla yanaşı, respublikanın özündə heç də hamı, o cümlədən parlamentarilər rəsmi məlumatlara inanmır, onları saxtalaşdırılmış hesab edirlər. “Ermənistan Statistika Komitəsinin dərc etdiyi 2020-ci ilin birinci yarımilliyinin sosial-iqtisadi vəziyyəti barədə ümumi məlumata əsasən, iqtisadi azalma 4,7 faiz təşkil edib, sənaye istehsalının həcmi 1,5 faiz artıb, kənd təsərrüfatı məhsullarının ümumi həcmi 1,7 faiz artıb, tikinti sahəsində azalma 23,4 faiz təşkil edib, əmtəə dövriyyəsi 11,1 faiz azalıb, xidmət həcmi (ticarət istisna olmaqla) 6,4 faiz aşağı düşüb, ixracat 6,5 faiz azalıb, idxal isə 12,9 faiz aşağı düşüb. Bu, dərc edilmiş rəsmi göstəricilərdir. Qısa izah etsək, mən bu rəqəmlərə inanmıram. Çünki ölkə dərin iqtisadi böhran vəziyyətindədir və biz görürük ki, böhranın fəsadları bu rəqəmlərdə öz əksini tapmayıb”, - deyə parlamentin “Maarifləndirilən Ermənistan” fraksiyasının rəhbəri Edmon Marukyan özünün “Facebook” səhifəsində yazıb. Münaqişəyə şərait yaradan ikinci səbəb Nikol Paşinyanın siyasi problemləridir. Məsələn, onun ölkənin Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin sabiq başçısı Artur Vanetsyan kimi güclü siyasi rəqibləri əmələ gəlməyə başlayıb. “Vətən” partiyasının rəhbəri hələ bu ilin yanvarında öz sıralarından yeni baş nazirin seçilməsi təklifi ilə çıxış edib. Sentyabrda isə bəyan edib ki, Ermənistanı “siyasi mənada qızmar payız gözləyir” və “Nikol Paşinyanın hakimiyyətdə olduğu və hökumətə rəhbərlik etdiyi hər yeni gün Ermənistan Respublikası üçün öldürücüdür”.
Paşinyan Rusiyanın da dəstəyinə ümid edə bilməz. Bu ifadəni təsdiqləmək üçün kiçik bir illüstrasiya kifayətdir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin telefonla Paşinyanın avqustun 31-də 66 yaşı tamam olan qatı siyasi rəqibi, keçmiş Ermənistan prezidenti Robert Köçəryanı ad günü münasibətilə təbrik edib. Kremlin saytında Putinin Köçəryanı müasir Ermənistanın inkişafı üçün çox işlər görmüş görkəmli dövlət xadimi adlandırdığı təbrik teleqramı dərc edilib. Rusiya lideri tərəfindən heç vaxt Paşinyan haqqında bu qədər xoş sözlər səsləndirilməyib və Putinin Paşinyana təbrik teleqramı ümumiyyətlə Kremlin saytında dərc olunmayıb. Təəccüblü deyil ki, indiki erməni administrasiyasına Rusiyanın münasibətini Azərbaycanda da görürlər. Paşinyan özü də bunu dolayı yolla BBC-nin “HARDtalk” verilişində ritorikası ilə təsdiqləyir. Jurnalist Stiven Sakurun Ermənistanın Qərblə, yoxsa Rusiya ilə bir olması barədə sualını cavablandıran Ermənistanın baş naziri dərhal İrəvanın Qərbə sadiqliyini nümayiş etdirərək, Rusiyanın Ermənistan üçün “təhlükəsizlik sahəsində strateji tərəfdaş olduğunu” qeyd edib. Erməni siyasəti indiki kimi davam edərsə, iki ölkə arasındakı məsafə yalnız genişlənəcək, bu isə o deməkdir ki, Ermənistan xarici problemlərini təkbaşına həll etməli olacaq”.
Bütün bunlar bir daha ağır durumda olan Paşinyanın artan narazılığı cəbhə təxribatları ilə dayandırmaq niyyətinin səbəblərini açıq nümayiş etdirir.
Samirə SƏFƏROVA
