Məlum olduğu kimi, Livanın Beyrut şəhərində baş vermiş dəhşətli partlayışdan sonra bu ölkədəki vəziyyətdən öz mənfur məqsədləri üçün istifadə etmək istəyən Ermənistan burada olan etnik ermənilərin qanunsuz olaraq Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində məskunlaşdırılması siyasətinə başlayıb. Bu istiqamətdə artıq müəyyən addımlar atılıb.
Məlumata görə, artıq 900-ə yaxın Livan ermənisi Ermənistana gətirilib. Onlardan bir neçəsi isə zəbt edilmiş Azərbaycan ərazilərində məskunlaşdırılıb. Lakin Livar ermənilərinin nə Azərbaycan ərazilərində, nə də Ermənistanda uzun müddət qala biləcəyi inandırıcı sayılmır. Çünki ortada Suriya erməniləri təcrübəsi var. Məsələ burasındadır ki, Ermənistanda gözəl yaşayış şərtləri vədlərinə aldanan suriyalı ermənilər buraya gəldikdən sonra fərqli mənzərə ilə rastlaşıblar. Yüksək kirayə pulu, aşağı səviyyəli gəlir və yerli ermənilərin yalançı simaları onların üzləşdiyi real mənzərədir. Erməni hüquq müdafiəçisi Avetik İşxanyan bu fonda Suriya ermənilərinin atrıq başqa ölkələrə üz tutduğunu bildirir. Onun sözlərinə görə, taksidə səfəri zamanı sürücü ilə həmsöhbət olub. Daha sonra isə sürücünün Suriya ermənisi olduğu məlum olub. Ermənistandaki yaşayışlarından şikayət edən taksi sürücüsü tezliklə Ermənistanı tərk etmək istədiyini bildirib. İşxanyan qeyd edib: “Artıq neçənci dəfədir ki, Suriya erməniləri ilə söhbət zamanı şikayət etdiklərinə şahid oluram. Şikayətlər əsasən işsizliklə, az əmək haqqı və dövlət dəstəyinin olmaması ilə bağlıdır. Məgər hökumət, qısa müddətlik də olsa, onların yaşayış şəraitini yaxşılaşdıra bilməzmi?! Suriya ermənilərinin tezliklə ölkədən gedəcəklərini düşünürəm. Artıq bəziləri gedib. Həm Ermənistandan, həm də Qarabağdan”. İşğal altında olan Qarabağdakı qondarma qurumun “nümayəndəsi” Rudik Hyusnunts da eyni mövqedədir: “Suriya və İraq ermənilərinin Ermənistana geri qayıtması demək olar uğursuz olub. Biz hər şey etməliyik ki, Livan ermənilərimiz həm Qarabağda, həm də Ermənistanda uyğun yer tapsınlar. Livan ermənilərinin vətənə qayıtmasında Suriya, İraq erməniləri halında olduğu kimi uğursuz olmamalıyıq. Əks halda Livan ermənilərini nə Ermənistanda, nə də Qarabağda görəcəyik”.
Ermənistan xaricdən gələn bütün erməniləri aldadaraq böyük nəvazişlə qarşılasa da, onlar, xüsusən də suriyalı ermənilər artıq aldandıqlarını başa düşürlər. Əhalisinin üçdə biri yoxsulluq həddində yaşayan bir ölkədə onların həyatı ağır sınağa çevrilib. Suriya ermənilərinə baxan Livan ermənilərinin də Ermənistanı, Qarabağı tərk etməsi qaçılmaz sayılır. Hətta iş o yerə çatıb ki, ermənilər artıq Suriyadan belə Ermənistana gəlməkdən imtina edir. Ermənistan hökumətinin məlumatına görə, müharibədən qabaq Suriyada 80 minə yaxın erməni yaşayıb. Bu gün Suriyada qalan 40-45 minə yaxın erməninin yarısı Hələbdə yaşayır. Ölkəni tərk edənlərin isə münaqişə başlayandan bəri 15-20 mini müxtəlf Yaxın Şərq ölkələrinə, təxminən 13 mini Avropa ölkələri və ABŞ-a köçüb. Suriya ermənilərinin Ermənistana gəlməsinə rəvac vermək üçün İrəvan onların vətəndaşlıq almaq prosesini asanlaşdırıb. Ermənistan vətəndaşlığı olmayanlar dərhal sərhəd-keçid məntəqələrində Ermənistan vizasını ala bilir və ölkədə müvəqqəti yaşamaq icazəsi üçün rüsumlardan azad olunurlar. Lakin buna baxmayaraq, bəzən bir çox köçkünlər Ermənistanda iş tapmaq üçün peşəsini dəyişməyə və ya yeni ixtisas almağa məcbur olur. Bəziləri əlavə dəyər vergisi və dövriyyədən tutulan vergilərin böyük olması səbəbindən və iqtisadi perspektivlər olmadığından Ermənistanda bizneslə məşğul olmağın çətinliyini qeyd edirlər. Bu səbəbdən onlar Ermənistanı tərk edir və bunu Ermənistana gələn Livan erməniləri də görür.
İndilikdə isə Ermənistan beynəlxalq təşkilatların sənədlərini, xüsusilə Cenevrə konvensiyasının tələblərini kobudcasına pozaraq Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin demoqrafik tərkibini dəyişmək istiqamətində siyasətindən əl çəkmir, Yaxın Şərqdən, o cümlədən Livandan məcburi şəkildə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində məskunlaşma aparır. Lakin ağır iqtisadi durum bu məsələdə Ermənistan üçün ciddi problemə çevrilib. Artıq Ermənistan tərəfi özü də etiraf edir ki, ölkədəki acınacaqlı siyasi, iqtisadi və maliyyə vəziyyəti ilə əlaqədar olaraq ifrat yoxsulluq şəraiti hökm sürür. Elə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində də sosial-iqtisadi baxımdan kifayət qədər gərgin vəziyyət mövcuddur. Belə bir vəziyyətdə orada insanların yaşaması qeyri-mümkün sayılır. İndi nəinki Suriya və Livandan gətirilmiş ermənilər, hətta Dağlıq Qarabağ işğaldan əvvəl, Azərbaycanın tərkibində olduğu vaxtdan orada yaşayan ermənilərin özləri belə kütləvi şəkildə o əraziləri tərk edir. Digər tərəfdən, Ermənistan erməniləri özləri belə ölkəni tərk edir, demoqrafik axın prosesi gedir. Bunu Ermənistanın özünün ictimai-siyasi dairələrində demoqrafik fəlakət adlandırırlar. Bununla bərabər, Ermənistan yenə də müxtəlif beynəlxaq hüquqa zidd əməllərdən istifadə edərək işğal olunmuş ərazilərdə məskunlaşma siyasətini aparmaq üçün müxtəlif addımlara əl atır. Lakin ağır iqtisadi şərait bunu əngəlləyir.
Nahid SALAYEV
