“Rostov vilayətini azad etmiş 416-cı Taqanroq atıcı diviziyasının döyüşçülərinin 90 faizindən çoxu əslən Azərbaycandan idi. 416-cı Taqanroq diviziyası təkcə Rostovu deyil, bütün Rostov vilayətini, o cümlədən, Taqanroq şəhərini azad edib, bundan sonra diviziyaya Taqanroq adı verilib”. Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Rusiyanın Rostov vilayətində “Sambek yüksəklikləri” - Böyük Vətən Müharibəsinin yeni hərbi-tarixi muzey kompleksinin açılışı ilə bağlı “Rossiya-24” və “Rossiya-1” telekanallarının reportajlarında yayımlanan müsahibəsində deyib.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Melitopol, Kişineu, Odessa şəhərlərini də 416-cı diviziya azad edib. Bu diviziya uğurla həyata keçirilmiş Mozdok əməliyyatında xüsusilə fərqlənib. Əslində, bu əməliyyat Bakı şəhərinin faşistlər tərəfindən tutulmasının qarşısını alıb. Əks halda, Böyük Vətən Müharibəsinin nəticələri fəlakətli olardı. O dövrdə cəbhə üçün yanacağın 80 faizini və sürtgü yağlarının 90 faizini Azərbaycan təchiz edirdi. Əgər Azərbaycan və onun mədənləri faşistlərin əlinə keçsəydi, müharibənin nəticəsi tamam başqa olardı.
Faşizm üzərində qələbədən 75 il keçir və bu illər ərzində qələbədə böyük payı olan xalqların, respublikaların adları xüsusi fəxrlə çəkilir. Amma ermənilər kimi digər xalqların nümayəndələri isə qələbəyə deyil, faşizmə xidmət edib. Tarixin sirli qatları açıldıqca, ermənilərin xəyanətləri də bir-bir üzə çıxır. Ermənistan o vaxt da faşizmə qulluq edib, bu gün də faşizmi dəstəkləyir, onu yayan faşist əlaltılarına heykəl qoyur, onların adlarını əbədiləşdirir.
Faşizm üzərində qələbənin qazanılmasında Azərbaycan xalqı hansı xidmətlərə malikdir, ermənilər burada hansı işlər görüblər?
Çağdaş dünyaya faşizm toxumu səpməkdə və bu zərərli təbliğatı davam etdirməkdə olan ermənilər, Ermənistan hökuməti ümumi qələbəmizə kölgə salmaqla məşğuldur. Azərbaycan övladları İkinci Dünya Müharibəsində, sözün həqiqi mənasında, tarix yazıblar. Əfsanəvi 416-cı Taqanroq diviziyasının şücaəti hələ də dillərdə dastandır. Erməni generalları, əsgərləri isə qələbəyə deyil, faşizmə xidmət ediblər, bu gün də bu zərərli ənənəyə sadiqdirlər.
Faşizm töküntülərinə “qəhrəman” kimi yanaşan Ermənistana isə Rusiya bu gün yaxından dəstək olur, düşmən ölkəni, işğalçını silahlandırmaqda davam edir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 416-cı Taqanroq diviziyasının qəhrəmanlığından fəxrlə danışır, qəhrəman Vətən övladlarının yazdığı qələbə dastanını qürurla qeyd edir, Paşinyan və onun hökuməti isə faşist tör-töküntülərinin müdafiəsinə qalxır, onları “qəhrəmanlaşdırır”. Ermənilərin həqiqi qəhrəmanı olmadığı və onların yalnız satqınçılıqla məşğul olduğu məlum olduğu üçün, Paşinyan hökuməti onları “qəhrəman” kimi təqdim edir.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, həqiqətən də keçmiş SSRİ xalqlarından biri kimi İkinci Dünya Müharibəsi Azərbaycan xalqının tarixində də böyük itkilərilə, məhrumiyyətlərilə, faciələrilə dərin izlər buraxıb. “Bu müharibədə keçmiş SSRİ-nin və dünya ölkələrinin bir çox xalqı kimi, azərbaycanlılar da iştirak ediblər. Bu müharibənin tarixində ən maraqlı və diqqətçəkən dövr 416-cı Taqanroq diviziyasının yaranmasıdır. Taqanroq diviziyası 1942-ci ilin fevral ayından başlayaraq yaradılıb, onun yaranma tarixi mart ayı kimi qeyd olunur. Azərbaycanın ayrı-ayrı yerlərində hərbi dəstələr hazırlanırdı və onlar şimala doğru, yəni Ukrayna, Rusiya, Belarus cəbhələrində gedən döyüşlərə göndərilirdilər. Bu diviziyanın əsas tərkibini, böyük hissəsini azərbaycanlılar təşkil edirdilər. Taqanroq diviziyasının tərkibində 11 mindən artıq azərbaycanlı döyüşürdü. Eyni zamanda, Taqanroq diviziyasının tərkibində azərbaycanlılardan başqa ruslar, tatarlar, gürcülər, ermənilər də vardı. Ermənilərin sayı təxminən 200 nəfər idi. Başqa cəbhələrdə olduğu kimi, ermənilər Taqanroq diviziyasında da satqınlıq edib, mənfi işlər görüb, faşistlərin gizli əlaltıları olublar. Çünki bunun belə olmaması mümkün deyildi, onlar hansı cəbhədə olurdularsa, orada faşistlərin xeyrinə satqınlıqla məşğul olurdular. Ermənilərin müxtəlif cəbhələrdə faşistlərin xeyrinə satqınlıq etməsi ilə bağlı məsələlər illərdən bəri gizlin qalsa da, bu gün həmin faktların bir qisminin üstü açılıb və bu barədə yazılır, danışılır, bəziləri isə hələ öyrənilməyib”.
Q.Hacıyev qeyd etdi ki, Azərbaycan xalqının mərd oğlu, iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-mayor Həzi Aslanovun da müəmmalı ölümündə Baqramyanın və digər ermənilərin əli olduğu haqqında çoxlu məlumat, yazılar var. Beləliklə, ermənilərin, Ermənistan hökumətinin İkinci Dünya Müharibəsində olduğu kimi, son zamanlar da faşizmin təbliğatçısına çevrilməsi faktının da onların müharibədə mənfi rol oynadığını bir daha ortaya qoyduğunu deyən Q.Hacıyevin sözlərinə görə, bu gün Ermənistanda faşizim siyasəti yürüdülür. “Sirr deyil ki, Paşinyan İkinci Dünya Müharibəsində faşistlərin xeyrinə satqınlıqla məşğul olan, Sovet ordusuna qarşı mənfi hərəkətlər edən, sovet əsgərlərinin min hiylə ilə qətlə yetirilməsində fəallıq göstərən erməni canilərinə, faşist əlaltılarına “qəhrəman” kimi yanaşır, onlara heykəl qoyur, bununla da faşizmi dövlət siyasətinə çevirir. Paşinyan hökuməti, birmənalı olaraq, faşizmin “çiçəklənməsinə” rəvac verən siyasət yürüdür. Həm bu məsələni, həm də ermənilərin İkinci Dünya Müharibəsi illərində faşistlərin buyruqqulu olması faktlarını nəzərə almadan rusların hazırda Ermənistana havadarlıq etməsi, təcavüzkar ölkəni silahlandırması faktı narahatlıq doğurur”.
Q.Hacıyevin sözlərinə görə, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev isə İkinci Dünya Müharibəsində qələbənin əldə olunmasında xüsusi əməyi olan qəhrəmanlarımızın, 416-cı Taqanroq diviziyasının azərbaycanlı döyüşçülərinin şücaətindən böyük fəxrlə danışır, onları gənc nəslə örnək olaraq göstərir. Azərbaycanlılarla ermənilərin bu məsələdə də müqayisəyəgəlməz olduğunu deyən Q.Hacıyev vurğuladı ki, Taqanroq diviziyasının yazdığı tarix bütün dövrlərin zəfər dastanına çevrilib. “Cənab Prezidentin Taqanroq diviziyası haqqında səsləndirdiyi faktlar, qeyd etdiyi fikirlər bütün mənalarda çox qiymətlidir, bu, gənc nəslin vətənpərvərlik tərbiyəsində mühüm rol oynayan amildir. İkinci Dünya Müharibəsində azərbaycanlılar qəhrəmanlıqla, şücaətlə vuruşub, qəhrəmanlıq göstərib, Berlinə qədər gedib çıxıblar. Ən çox Şimali Qafqazdan başlayaraq Ukrayna cəbhəsi boyu gedən və böyük çayları, dərələri, dağları keçən Azərbaycan döyüşçüləri Berlinə qədər gedib çıxıblar.
Mən o vaxt Moskvadan atamın döyüş yolu haqqında sənədləri almaq istəyirdim. Əvvəlcə Tiflisə getdim, onlar “bizim arxivdə bu sənəd yoxdur” dedilər və sonra Moskvaya getdim. Moskvanın hərbi arxivində bir gün axşama qədər çalışdım, orada bir sənəd çıxardılar ki, bir çox azərbaycanlı tatar döyüşçülərlə birgə atam Əhəd Hacıyev də Taqanroq diviziyası dağıldıqdan sonra da ayrı-ayrı diviziyaların tərkibində döyüşərək Berlinə qədər gedib çıxıb. Mən oradan bir neçə azərbaycanlı haqqında müfəssəl məlumat aldım. Həm başqa diviziyaların, həm də Taqanroq diviziyasının tərkibində döyüşən azərbaycanlılar yazılıb. Bütün bunların nəticəsi odur ki, ermənilərdən fərqli olaraq, SSRİ-nin müdafiəsində azərbaycanlılar əsl qəhrəmanlıqlar göstəriblər, Faşist Almaniyasının məğlub edilməsində böyük rol oynayıblar. Amma təəssüflər olsun ki, xristian həmrəyliyindən istifadə edən ermənilər hər yerdə xəyanət etsələr də, faşizm siyasəti yürütsələr də, arxadan zərbə vursalar da, yenə də Rusiyanın əziz-xələf, “ərköyün uşaqlar”ı kimi ordenlər, medallar, mükafatlar, yalançı rütbələr aldılar. Son dövrün araşdırmaları göstərir ki, ermənilərin böyük əksəriyyəti İkinci Dünya Müharibəsində xəyanətkarlıqla, satqınlıqla məşğul olub, bu gün də bu işlə məşğuldurlar. Günü bu gün də Rusiyanın Ermənistanı silahlandırmasına, hər cür dəstək göstərməsinə baxmayaraq, ermənilər hər yerdə məqam düşən kimi Rusiyanın əleyhinə danışır, təbliğat aparırlar. Bunun müqabilində isə cəzalandırılmaq əvəzinə, onlara dəstək göstərilir” - deyə qeyd edən Q.Hacıyevin sözlərinə görə, Rusiya nə zamansa bunun əziyyətini çəkəcək.
Azərbaycan xalqının isə həmişə vətənpərvər, qorxmaz, cəsur olduğunu deyən Q.Hacıyevin sözlərinə görə, bu gün də vətənpərvərlik ruhunu qoruyur və öz torpaqlarını erməni işğalından azad etmək üçün səylər göstərir. “İnanıram ki, vaxtilə İkinci Dünya Müharibəsində o dövrdə vətən hesab etdiyimiz SSRİ-nin torpaqlarının düşmən təcavüzündən müdafiəsində xüsusi xidmət göstərən Taqanroq diviziyasının və başqa Azərbaycan diviziyalarının qəhrəmanlığı ilə tanınan azərbaycanlılar öz torpaqlarını işğaldan azad edəcəklər. Yazılanlara və deyilənlərə görə, (o diviziyanın üzvlərinin bəziləri hələ sağdır), Azərbaycanın vətənpərvər oğul və qızlarının əsas tərkibini təşkil etdiyi Taqanroq diviziyasının yaranmasının əsas səbəbi ermənilərin və rusların xəyanəti, saymamazlığı, azərbaycanlılara qarşı bəslədikləri ayrıseçkiliklə bağlı olub. Həmin dövrdə də xristian həmrəyliyindən istifadə edən ermənilər və ruslar azərbaycanlıları və rus dilini bilməyən türk xalqlarını qaralamaqla, hətta onların cəbhədəki qəhrəmanlıqlarını kölgə altına salmağa cəhdlər etməklə məşğul idilər. Bu problemin aradan qaldırılması üçün ayrıca Taqanroq diviziyası yaranıb ki, azərbaycanlıların faşizmə qarşı apardığı mübarizə açıq bilinsin. Həqiqətən də İkinci Dünya Müharibəsində Taqanroq diviziyası faşistlərin üzərində qələbə qazanılmasında böyük rol oynayıb” - deyə Q.Hacıyev vurğuladı.
İradə SARIYEVA
