Məlum olduğu kimi, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri (İqor Popov, Rusiya Federasiyası, Stefan Viskonti, Fransa, Endryu Şofer, Amerika Birləşmiş Ştatları) və ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi Anjey Kasprşik bəyanat yayıblar.
Bəyanatda həmsədrlər və şəxsi nümayəndə iyulun 16-dan Azərbaycan-Ermənistan sərhədi boyunca yaranmış nisbi sabitliyi alqışlayıblar. Həmsədrlər tərəfləri münaqişənin hərtərəfli həllini tapmaqdan ötrü ciddi predmetli danışıqlara hazırlaşmaq üçün aktiv hərbi əməliyyatların hazırkı səngiməsindən istifadə etməyə çağırıblar. Həmsədrlər bir daha vurğulayırlar ki, bu mürəkkəb dövrdə təxribat xarakterli bəyanatlardan və hərəkətlərdən çəkinmək son dərəcə vacibdir.
Bununla belə, həmsədrlər qeyd edirlər ki, həmsədr ölkələrin birgə səylərini tənqid edən və ya birtərəfli qaydada yeni “şərtlər” müəyyən etməyə və ya nizamlanmanın formatının dəyişdirilməsinə yönələn bu yaxınlardakı açıq bəyanatlar konstruktiv dialoqun bərpasına imkan vermir.
Bu daha çox Paşinyana ünvanlanan mesajdır. Çünki məhz o, bir neçə gün əvvəl hökumətin keçirilən toplantısında münaqişınin həllilə bağlı, həmsədrlərin də təbirincə desək, təxribatçı “şərtlər” irəli sürüb. Onu da qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev bu günlərdə ATƏT-in Minsk Qrupunu tənqid edib: “ATƏT-in Minsk Qrupu Ermənistan Baş nazirinin “Qarabağ Ermənistandır” bəyanatına reaksiya vermir. Bu bəyanat danışıqları pozur və onları mənasız edir”. Prezidentin fikrincə, ATƏT-in Minsk Qrupu İrəvanın Azərbaycandan Dağlıq Qarabağ separatçıları ilə danışıqlara başlamağı tələb edərək danışıqlar formatını dəyişdirmək cəhdlərinə də adekvat cavab verməyib: “Bu gün, faktiki olaraq, nizamlanma üzrə danışıqlar yoxdur, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin videokonfransının heç bir mənası yoxdur. Bu, ancaq ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyətinin imitasiyasıdır. Əgər danışıqlar predmetli olmasa, biz onlarda iştirak etməyəcəyik”.
O baxımdan bütün bunları ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
“Minsk Qrupu yalnız bir məsələdə qarşı tərəfi məmnun etmir”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili, politoloq Elman Nəsirovun sözlərinə görə, Ermənistanın Tovuzda törətdiyi təxribatdan sonra həmsədrlər gərək daha konkret bəyanat verəydilər: “Bəyanatda Ermənistana yönəlik mesaj olsa da, bunu yetərli hesab etmək olmaz. Gərək qurum daha konkret mövqe ortaya qoyaydı. Ancaq təəssüf ki, bu baş vermədi. ATƏT-in Minsk Qrupu artıq 29 ildir fəaliyyət göstərir. Ancaq sözügedən qurumun fəaliyyəti praktiki olaraq heç bir nəticə ortaya qoymayıb. Çünki qurumun fəaliyyətsizliyi daha çox özünü göstərib. Minsk Qrupunun fəaliyyətində bir sıra hallarda mənfiyə doğru geriləmə var. Ötən müddət ərzində onların öyündükləri bir məsələ var. Güya qurumun fəaliyyəti olmasaydı, çoxdan münaqişə müharibəyə çevrilərdi. Artıq bu arqument də onların əlindən alınıb. Çünki qurum Aprel döyüşlərinin, 12 iyulda Ermənistanın başladığı Tovuz təxribatının qarşısını ala bilmədi. Bütün bunlar isə onu göstərir ki, istənilən an müharibə baş verə bilər. Minsk Qrupunun da əsas niyyəti odur ki, müharibə baş verməsin və status-kvonun qorunub saxlanması təmin edilsin. Halbuki, status-kvonun saxlanması qanuna ziddir. Çünki bu, torpaqlarımızın işğal altında qalmasına xidmət edir. Ancaq müharibə aparmaq hüququ bizdə var. BMT Nizamnaməsinin müvafiq maddəsinə görə, təcavüzə məruz qalan dövlətin fərdi və kollektiv müdafiə hüququ var. Bunu istənilən şəkildə, o cümlədən, müharibə formasında reallaşdıra bilər. Təəssüflər olsun ki, Qarabağ məsələsində ATƏT-in Minsk Qrupu bir sıra hallarda qeyri-prinsipiallıq göstərir və dişsiz, ünvansız bəyanatlar verir. İyulun 12-də Tovuz istiqamətində Ermənistanın hərbi təxribatı oldu. Ancaq sözügedən bəyanatda məlum təxribatla bağlı Ermənistana yönəlik bir kəlmə ifadə işlədilmədi. Onların bəyanatı, hər zaman olduğu kimi, tarazılaşdırılmış bəyanatdır. Belə çıxır ki, Ermənistan hərbi təcavüzə yol verə bilər. Sonra isə arxayındır ki, Minsk Qrupu tərəflər deyəcək. Yəni Minsk Qrupu təxribata gedənlə, təxribata məruz qalan arasında bərabərlik işarəsi qoyur. Son bəyanatda bir daha sözügedən mövqeyi ortaya qoydular. Minsk Qrupu yalnız bir məsələdə Ermənistanı məmnun etmir. Paşinyan çalışır ki, danışıqların formatına dəyişiklik edilsin. Yəni həmsədrlər təkcə Ermənistan və Azərbaycanla deyil, separatçı qurumla da danışıqlar aparsınlar. Minsk Qrupu bunu qəbul etmir. Təkcə bu məsələdə Ermənistan Minsk Qrupundan narazıdır. Bütövlükdə, Ermənistan sözügedən formatdan razıdır. Çünki bunun sayəsində Ermənistan status-kvonu qoruyub saxlaya bilib. Ancaq Prezident İlham Əliyev bəyan etdi ki, Azərbaycan xalqının, dövlətinin səbrinin bir həddi var. Bizə danışıqlar naminə danışıq lazım deyil. Bizə mahiyyəti üzrə danışıqlar lazımdır. Danışıqlar alınmayacağı təqdirdə bunun alternativi müharibə olur. Son hadisələr göstərdi ki, bu müharibə Ermənistanın məsuliyyətsiz davranışı üzündən olsa, müharibə təkcə Qarabağda olmayacaq. Bu müharibə bütün dünyanı əhatə edəcək. Çünki dünyanın əksər ölkəsində azərbaycanlılar və ermənilər yaşayır”.
Politoloqun fikrincə, ATƏT-in Minsk Qrupu gərək son bəyanatında Ermənistana yönəlik konkret mövqe ortaya qoyaydı.
Vidadi ORDAHALLI
