Hərb müstəvisində Ermənistandan kifayət qədər üstün olan Azərbaycan bu istiqamətdə fəaliyyətini daha da genişləndirməyə hazırlaşır. Əslində, bu xüsusda ilkin anonslar Nazirlər Kabinetinin 2020-ci ilin birinci yarısının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında çıxışı zamanı Prezident İlham Əliyev tərəfindən verildi.
Tovuz istiqamətində sərhəd təxribatına toxunarkən bu məsələ ilə bağlı dövlət başçısı bildirdi:“Biz həm hərbi xərclərimizə yenidən baxmalıyıq və xüsusilə gələn ilin büdcəsində orduya nəzərdə tutulan xərclər ordumuzun təminatını tam görməlidir. Bölgədə gedən prosesləri və son hadisələri nəzərə alaraq biz öz hərbi xərclərimizə də yenidən baxmalıyıq. İstisna edilmir ki, Ermənistan onlara vurulmuş böyük zərbədən və məruz qaldığı vəziyyətdən istifadə edərək, bundan bəhanə düzəldərək növbəti təxribata əl atsın. Azərbaycan ordusu vəziyyətə tam nəzarət edir və bundan sonra da nəzarət edəcək. İstisna edilmir ki, yeni təxribatlar törədilə bilər. Ona görə biz həm hərbi xərclərimizə yenidən baxmalıyıq və xüsusilə gələn ilin büdcəsində orduya nəzərdə tutulan xərclər ordumuzun təminatını tam görməlidir. Mən demişəm, ordumuzun inkişafı üçün nə qədər lazımdırsa, o qədər də vəsait ayrılacaq”. Ayrılan vəsaitlər fonunda artıq Azərbaycanın bundan sonra Qərb ölkələrindən də hərbi texnika idxalına xüsusi diqqət yetirməsi proqnozlaşdırılır. Məhz belə bir vaxtda yayılan məlumata əsasən, İtaliyanın “Leonardo” Korporasiyası tərəfindən istehsal edilən M-346FA “Fighter Attack” yüngül döyüş təyyarəsi 2021-ci ildə sifarişçiyə çatdırılacaq. Şirkətin icraçı direktoru Lucio Valerio Cioffi bu xüsusda deyib:“Artıq beynəlxalq bir müştəri tərəfindən sifariş verilmiş M-346FA “Fighter Attack” yüngül döyüş təyyarəsi geniş çeşidli əməliyyat tapşırıqları üçün yüksək effektiv imkanlarla təchiz edilib. İlk M-346FA 2021-ci ildə sifarişçiyə təhvil veriləcək”. Direktor onu da əlavə edib ki, M-346FA döyüş təyyarəsinin təkmilləşdirilməsi sifarişçiyə çatdırılana qədər davam etdiriləcək. “Leonardo” Korporasiyasından ”azeri defence” saytına verilən məlumata görə isə, M-346FA “Fighter Attack” yüngül döyüş təyyarəsinin birinci və yeganə sifarişçisi Azərbaycandır. Bu da o deməkdir ki, həmin qırıcılar gələn ildən ordumuzun sərəncamında olacaq.
Ucuz qiymət, qənaətcil mühərrik, yüksək sürət, cəld manevr, daha çox sursat asqısı və aşağı istismar xərcləri kimi vacib xüsusiyyətləri bu təyyarələri olduqca cazibədar edir. Digər tərəfdən artıq bəllidir ki, M-346FA “Fighter Attack” yüngül döyüş təyyarəsi “Grifo” radarı ilə təchiz edilib. Təyyarə xarici asmada “hava-yer”, “hava-hava” raketləri və taktiki kəşfiyyat missiyaları üçün avadanlıqlar daşıya bilir. O da qeyd olunub ki, M-346FA təyyarələrinin “Litening 5” multispektral hədəfləmə sistemləri ilə təchiz edilməsi bu döyüş təyyarəsinə yüksək avantaj qazandırır. Müasir radarın tətbiqi sayəsində isə M-346 qırıcısı aşkarlama imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirərək, eyni anda 10 hədəfi 92 kilometr məsafədə izləyə bilir və bununla da tamhəcmli döyüş vasitəsinə çevrilir. M-346 FA "hava-hava", "hava-yer" raketlərindən başqa, yerüstü hədəflərə qarşı "ağıllı" bomba və idarəedilən sursatlardan effektiv şəkildə istifadə edə bilir. Qırıcının daşıya biləcəyi sursatların arasında İsrail və Fransa şirkətlərinin istehsal etdiyi məhsullarının mövcudluğu Azərbaycan üçün M-346FA təyyarələrinin əhəmiyyətini bir qədər də artırır. Təyyarəni yerüstü hədəflərin məhv edilməsi məqsədilə ağıllı bomba və idarəolunan raketlərlə də silahlandırmaq mümkündür. Azərbaycan üçün bu təyyarənin bir özəlliyi də var. Bu, silahlanmamızda olan müasir SOM qanadlı raketinin M-346 təyyarəsinə inteqrasiya olunma imkanı ilə bağlıdır. SOM-B1 Türkiyənin Müdafiə sahəsində Tədqiqat və İnkişaf Mərkəzi olan TÜBİTAK-SAGE tərəfindən dizayn olunub. O quru, dəniz və hava platformalarından atıla bilən yüksək dəqiqlikli, yeni nəsil qanadlı raketdir. Azərbaycan artıq bu təyyarələrin təlim məqsədilə istifadə edilən versiyasını alıb. Gələn ildən isə təyyarənin döyüş versiyası ölkəmizə çatdırılacaq. Bu da Qərb ölkələri ilə Azərbaycanın hərbi əməkdaşlığının daha da dərinləşməsi anlamına gəlir.
O da məlumdur ki, İtakiya ilə yanaşı, digər Qərb ölkələri, məsələn Fransa da Azərbaycanla hərbi əməkdaşlığı genişləndirir. Hətta erməni lobbisinin bütün cəhdlərinə rəğmən, Fransa şirkətlərinin Azərbaycanla bir çox sahələrdə hərbi əməkdaşlığı genişlənir. Məsələn, bu ölkəyə məxsus “MBDA Systems” şirkətinin raket texnologiyaları, hava hücumundan müdafiə sistemləri sahəsində “CNİM” mühəndis texnikaları, “Thales” radiolokasiya sistemləri, optik cihazlar, peyklər, kəşfiyyat avadanlıqları, “Proengin” şirkətinin NBC kəşfiyyat avadanlıqları Azərbaycana təklif edilir. Dəniz sistemləri sahəsində “Naval Group” şirkəti Azərbaycana OPV-90 gəmilərini, “ECA Robotics” insansız robot vasitələrini təklif edib. “Nexter Systems” şirkəti ilə MSN arasında bəzi məhsulların birgə istehsalının yaradılması, “Airbus Defense” şirkəti ilə yeni kəşfiyyat peyklərinin hazırlanması və orbitə buraxılması ilə bağlı həmin şirkətlər ölkəmizlə əməkdaşlıqda maraqlı tərəflərdir. Çexiya, Almaniya və digərləri üçün də Azərbaycan əsas hərbi tərəfdaşa çevrilir.
Samirə SƏFƏROVA
