Məlumat verildiyi kimi, iyulun 22-də BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə zəng edib. BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş, ilk növbədə, Ermənistan-Azərbaycan sərhədində baş vermiş hərbi toqquşmalardan narahat olduğunu bildirib və insan tələfatı ilə bağlı təəssüf hissini ifadə edib.
BMT-nin Baş katibi eyni zamanda qeyd edib ki, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı danışıqlarda status-kvo həmişəlik davam edə bilməz və o, hərbi əməliyyatlara son qoyulmasına, danışıqların davam etdirilməsinə çağırıb.
Prezident İlham Əliyev telefon zənginə və sərhəddə baş vermiş hadisələrlə bağlı şəxsən diqqət göstərdiyinə görə BMT Baş katibinə minnətdarlığını bildirib. Dövlət başçısı məlumat verib ki, Ermənistan tərəfi təkcə Azərbaycan hərbçilərini deyil, Azərbaycan kəndlərini də atəşə tutub və bunun nəticəsində, hərbçilərimizlə yanaşı, 76 yaşlı mülki şəxs də həlak olub. Azərbaycan Ordusunun adekvat cavabı nəticəsində Ermənistanın hücumunun qarşısı alınıb və hazırda vəziyyət nisbətən sabitləşib. Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, toqquşmalar işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlardan uzaq məsafədə baş verib və Azərbaycanın Ermənistan ərazisində hərbi məqsədləri yoxdur. Biz, sadəcə, öz ərazilərimizi və insanlarımızı qorumalıyıq və qoruyuruq.
Prezident BMT Baş katibinin bu fikri ilə razı olduğunu bildirib ki, status-kvo həmişəlik davam edə bilməz və qeyd edib ki, Azərbaycan həmişə danışıqlar masası arxasında konstruktiv mövqedə olub. Lakin Ermənistan baş nazirinin “Dağlıq Qarabağ Ermənistandır” bəyanatı və digər tərəfdən onun “Azərbaycan Ermənistanla deyil, Dağlıq Qarabağla danışıqlar aparmalıdır” bildirməsi danışıqlar prosesini ciddi şəkildə təhlükə altına salır.
Dövlət başçısı bir daha vurğulayıb ki, Ermənistan 30 ilə yaxındır BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal olunmuş bütün ərazilərindən dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən qətnamələrinə məhəl qoymur. Prezident İlham Əliyev bir daha BMT-nin Baş katibinə telefon zənginə və sərhəddə baş vermiş hadisələrə göstərdiyi diqqətə görə minnətdarlığını bildirib.
BMT Baş katibinin açıq mətnlə status-kvonun qəbuledilməz olduğunu bəyan etməsi çox ciddi məqamdır. Çünki indiyə kimi Azərbaycan məhz bu tezisi daim qabardıb. Təəssüflər olsun ki, bizim bu tələbimizə bugünə kimi nüfuzlu təşkilatlar diplomatik tərzdə, yayındırıcı cavablar verirdi. BMT kimi nüfuzlu təşkilatın rəhbərinin status-kvonun belə saxlanmasının mümkünsüz olduğunu deməsi nədən xəbər verir?
Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, münaqişənin həlli ilə bağlı belə açıq fikrin ifadə olunması təqdirəlayiqdir:“Amma biz də özümüzə sual verməliyik: nə baş verdi, bu dəyişikliyin yaranmasına səbəb olan amillər hansılardı? Səbəbini mən izah edə bilərəm. Tovuz istiqamətində gedən döyüşlərdən sonra beynəlxalq qurumlar və ölkələr narahat olmağa başladı. Rusiyanın xarici işlər naziri hər iki tərəfin XİN rəhbərlərinə zəng edib danışdı. Eyni addımı Avropa Birliyinin rəhbərliyi də atdı. Bu təmaslara BMT-nin Baş katibi də keçib. Onun da Azərbaycanın Prezidenti və Ermənistanın baş naziri ilə danışığı olub. Bəli, Quterreş status-kvonun saxlanmasını qəbul etmədiyini bildirdi. Çox müsbət haldır. Amma başqa tərəfdən bir sual yaranır: bəs bu 30 ildə status-kvonun belə qalması ilə bağlı niyə narahatlıq ifadə olunmurdu? Bəyəm bilmirlər ki, bizim torpaqlarımız işğal altındadır? Azərbaycan ermənilərə güclü şəkildə, sərt təpki göstərən kimi onlar bu narahatlığı ifadə edirlər. Düşünürəm ki, ermənilərin pis vəziyyətə düşməsi beynəlxalq qurumları daha ciddi narahat etməyə başlayıb. Onların tələbi odur ki, nəyin bahasına olursa –olsun, müharibə baş verməsin. Status-kvonun dəyişməsilə bağlı tələb indiyə kimi daha sərt şəkildə ortaya qoyulmalıydı. Belə bəyanatlara qulaq asıb çox da arxayınlaşmamalıyıq. Azərbaycan Ermənistanın qarşısında çox güclüdür. Prezidentimiz də Ermənistan rəhbərliyinə açıq dedi ki, gəlin təkbətək döyüşək. Buradan bu nəticəyə gəlirik ki, Ermənistanın arxasında dayanan güclər, beynəlxalq təşkilatlar var. Biz daha çox əməl gözləməliyik. İstərdik ki, BMT-nin Baş katibi verdiyi bu bəyanatın dalınca real hərəkətə keçsin. Əslində olan bütün təsir mexanizmlərini işə salıb, Ermənistanı status-kvonu dəyişməyə vadar etsin. BMT-nin indiyə qədər də qəbul etdiyi qətnamələr var. Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qətnamələrin icra mexanizmi mümkündür. Başqa ölkələrlə bağlı bunu necə edirlərsə, Ermənistanla da analoji davranış ortaya qoyulmalıdır. Belə təzyiqlər olsa, Ermənistan status-kvonu dəyişməyə məcbur qalar”.
BMT-nin qərarlarının icra mexanizimi ilə bağlı problem mövcuddur və bunu daha çox biz hiss edirik. Baş katibin bu obyektiv mövqeyinin davamı olaraq, həmin qətnamalərin icrasının həyata keçirilməsi vacibdir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
