Dənizdən-dənizə “Böyük Ermənistan” yaratmaq xülyası ilə yaşayan ermənilər 200 ilə yaxındır ki, bu sərsəm ideyanı həyata keçirmək üçün ağılagəlməz məkrli planlar qurur.
“Gülüstan” və “Türkmənçay” müqaviləsindən sonra Çar Rusiyası tərəfindən Cənubi Qafqaza, xüsusən də Azərbaycan ərazilərinə köçürülən və burada məskunlaşdırılan ermənilər ayaqları yer tutan kimi bizə qarşı ərazi iddiaları qaldıraraq torpaqlarımızda “Böyük Ermənistan” kimi xam xəyallarını gerçəkləşdirmək niyyətini açıq şəkildə ortaya qoydular. Ermənilərin Azərbaycan torpaqlarında “yerli xalq olduğunu” “subut etmək” üçün onların torpaqlarımızı işğal etmələri, onu havadarlarının dəstəyi ilə ələ keçirmələri bəs etmirdi. Erməni ideoloqlarının planına əsasən ermənilər yerli Azərbaycan türklərinin folklor örnəklərini də mənimsəməli idilər. Qədim Azərbaycan torpaqları Dağlıq Qarabağa, Zəngəzura, İrəvana və s. köçürülən ermənilər Alban-xristian dəyərlərini oğurlamaqla yanaşı Qarabağ, İrəvan, Zəngəzur folklorunu da gizlincə mənimsəməkdə davam edirdilər. Çünki ermənilərin havadarları onlara bunu tövsiyə etmişdi ki, yerli xalqın dilini, folklorunu, həyat tərzini, mədəniyyətini gizli şəkildə mənimsəməlisiniz, əks halda sizin bu torpaqlara gəlmə olduğunuzun üstü açılacaq.
Azərbaycan Əqli Mülkiyyət Agentliyi erməni oğurluqlarının mərhələləri haqqında maraqlı təhlillər aparıb. Agentliyin təhlilinə görə, Azərbaycanın mədəni sərvətlərinin, irsimizin erməniləşdirilməsi meyllərinin, erməni əqli oğurluqlarının kifayət qədər qədim tarixi var. Qurumun ekspertlərinin qənaətinə görə, bunların kökündə ermənilərin Azərbaycana ərazi iddiaları durur. “...Çünki ərazi iddialarını əsaslandırmaq üçün torpağın əsil sahibinin maddi və qeyri-maddi (mənəvi) irsinə sahib çıxmaq lazımdır.
Erməniləşdirilmə xətti isə bir neçə mərhələ yolunu keçir, o cümlədən yiyələnmə (mənimsəmə), özününküləşdirmə və nəhayət erməniləşdirmə.
1.Özününküləşdirmək üçün ilk növbədə yiyələnmək, mənimsəmək lazımdır.
1.1. Bu məqsədlə Azərbaycan dilini bilən, heç də müvafiq istedaddan məhrum olmayan erməni ifaçıları, müğənniləri və s. Azərbaycan əsərlərini orijinalda qavrayıb, geniş şəkildə istifadə, ifa edirlər.
1.2. Daha sonra daha geniş erməni kütləsini (erməni əhalisini) yiyələnmə prosesinə cəlb etmək üçün Azərbaycan nümunələri erməni qrafikasında yazıya alınır.
1.3. Bundan sonra həmin nümunələr erməni dilinə tərcümə olunaraq, erməni əlamətləri qoşulur, maksimum dərəcədə erməni mühiti (obrazlar, personajlar, adlar, coğrafi məntəqələr və s.) yaradılmaqla Azərbaycan nümunələri təhrif olunur.
Beləliklə, yiyələnmə, mənimsəmə mərhələsi qarət edilmək, saxtalaşdırmaq, plagiat, təhrif olunmaqla müşayiət olunan geniş istifadə mərhələsidir, özü də bunlar yad olan əqli nəticələrin kütləvi erməni şüurunun özününkü kimi qəbul etməsinə və qavramasına yönəldilmişdir” - deyə təhlildə qeyd edilir. Təhlildə göstərilir ki, Azərbaycan folklorunu mənimsəmək, təhrif edərək erməniləşdirmək “Böyük Ermənistan” və “dahi mədəniyyət” xülyası ilə yaşayan və əsrlər boyu həyata keçirilən erməni millətçiliyinin “xaç atalarının” çirkin məqsədləri olub.
Məlum olduğu kimi “Azərbaycan folkloru nümunələrinin hüquqi qorunması haqqında” Qanuna əsasən, Azərbaycanda folklora əqli mülkiyyət kimi, millətimizə məxsus əqli mülkiyyətin yeni, qeyri-ənənəvi növü kimi baxılır. Bu isə o deməkdir ki, biz folklor nümunələrimizə münasibətdə, həm də hüquqi müstəvidən, müstəsna hüquqlar mövqeyindən çıxış edirik. Həmin müstəsna hüquqların, yəni əqli mülkiyyətin hüquq sahibi isə Azərbaycan xalqıdır. Odur ki, Azərbaycan folklor nümunələrindən hər hansı şəkildə istifadə, Qanunda təsbit olunmuş tələblərin yerinə yetirilməsi ilə həyata keçirilməlidir. Amma təəssüf ki, ermənilər folklorumuza da əl uzatmaqla beynəlxalq qanunvericiliyin bütün tələblərini pozur.
Əqli Mülkiyyət Agentliyi tərəfindən “Bir daha ənənələrimizin mənimsənilməsi – erməni ənənəsi haqqında” adlı məqalədə bununla bağlı kifayət qədər faktlar var. Yazıda qeyd olunana görə, xalqımızın qeyri-maddi mədəni irsinin, ədəbiyyat və incəsənətinin, xüsusən folklor nümunələrinin, hətta müəllif əsərlərinin ermənilər tərəfindən oğurlanması müəyyən tarixə malikdir. Qeyd edilir ki, bu saxtakar hərəkətlər “özgə ənənələrinin qarət edilməsi və mənimsənilməsi erməni ənənəsinə” çevrilib və məsələ ötən dövrdə Milli Məclisin nümayəndə heyətinin səyləri nəticəsində Avropa Şurası Parlament Assambleyasının sessiyasına “Azərbaycan mədəni irsinin qəsbi və dağıdılması” sənədində təqdim edilib, Milli Məclisin «Azərbaycan mədəni sərvətlərinin dağıdılması və mənimsənilməsi ilə əlaqədar» Bəyanatında da öz əksini tapıb.
“Həmin erməni ənənəsinin bir «mühüm» prinsipinə nəzər salaq: bir ölkənin ərazisinə iddia irəli sürmək üçün məskunlaşmış gəlmə xalq torpaq sahibinin mədəni irsini mənimsəməlidir. Bir sözlə «gəldim, gördüm,... mənimsədim».
«Böyük Ermənistan» xülyası ilə yaşayanlar tərəfindən oğurlanmış xalqımıza məxsus təzahürlər də «böyük erməni mədəniyyətinin» dəlilləri kimi göstərilir. Konkret folklor nümunələrimizin bir neçə mənimsənilmə və oğurluq «mərhələsinə» nəzər salaq.
Qədim dövrlərdən gələn Daş-balıq, Daş-qoç, Daş-at abidələrimizi özününküləşdirən, qədim Alban torpaqlarını və abidələrini «Şərqi Ermənistan» ərazisinə çevirmək istəyən saxtakarlar tariximizin xristian dövrünün kilsələrini, stella və xaçdaşları, nişan-daşları, başdaşları və bunlarda həkk olunmuş milli dekorumuzu, habelə digər maddi abidələrimizi mənimsəməklə yanaşı Musa Kalanqatlının «Alban tarixi»ni, Karakos Gəncəlinin «Tarix»ini, Muxtar Kosanın «Alban xronikasını» və «Adət hüququ»na aid Qaydaları da erməniləşdirdilər. Hətta qədim türk kökündən gələn, Gəmiqaya yazıları ilə səsləşən alban əlifbası və yazısını alban dilini bilməyən erməni Mesrop Maştosun adına bağladılar.
Azərbaycan xalqından mənimsəmə və oğurluqlar zaman–zaman elə ermənilərin öz dili ilə etiraf olunub: «Türkü lənətə gəlsin, amma onun dili Tanrı xeyir-duası görmüşdür», «Bizim dilimiz ən azı 50 faiz türk və fars sözlərindən ibarətdir», «Hər hansı bir təntənəli toplantı və ya toy olarsa, biz türkcə oxuyuruq», «Bizim dilə Azərbaycan dili o qədər daxil olub ki, nəğmələr, şerlər, atalar sözləri türk dilində səslənirdi» - (Abovyan «Ermənistan yaraları»).
Bunu hətta xaricilər də etiraf etmişlər: «Ermənilər erməni dilində yox, tatar (türk) dilində mahnı qoşurlar», «Ən məhşur erməni şairləri öz əsərlərini yaymaq üçün həmişə tatar (türk) dilində yazırlar, «bu dil ilə» Bütün Asiyanı başdan-başa dolaşmaq olar (Haksthauzen, Bestujev-Marlinski), əcnəbilər ünsiyyət, ticarət və qarşılıqlı anlaşmasına görə Azərbaycan dilini Avropada Fransız dili ilə müqayisə edirdilər” - deyə Agentliyin yaydığı məqalədə bildirilir.
Bundan başqa abovyanların və haqverdiyanların, ağayanların 19-cu əsrin ikinci yarısında «Əsli və Kərəm», «Şah İsmayıl», «Aşıq Qərib», «Koroğlu» kimi dastanlarımızı erməniləşdirməyə çalışdığı qeyd edilən məqalədə vurğulanır ki, onların mənəvi rəhbərliyi və yalan təqdimatları nəticəsində əcnəbilər fon Bodenştedt və başqaları Azərbaycan folklorunun atalar sözlərini, nağıllarını Avropaya “erməni nümunələri” kimi tanıdıblar... “...Həmin Abovyan və Ağayan ermənilərin «...mahnılarla qarışıq dastanları yoxdur, bunlar ancaq türkcədir», deyə-deyə, bizim aşıq musiqimizi erməni «aşıqların - «hüsanların» (fikir verin, uzan (ozan) sözündən gəlir!) özlərinin musiqi nümunələrinə çevirmişlər. Halbuki, bəllidir ki, 400-dən artıq erməni aşığı şerlərini Azərbaycan dilində yaradaraq, Azərbaycan dastanlarını Azərbaycan musiqisinin müşahidəsi ilə Ermənistan ərazisində yayırdılar. Uzun illər Azərbaycan xalqının iradəsindən asılı olmayaraq bu oğurluq faktlarının üstündən sükutla keçilmiş, istər Çar Rusiyası zamanında istərsə də sovet dövründə folklor nümunələrinin və müəllif əsərlərinin oxşarlığını, hətta eyniyyət təşkil etməsini yaxın coğrafi məkanda yaşamaqla, iqtisadi, sosial-siyasi münasibətlərlə izah etmişlər. XX-ci əsrin 80-cı illərində Təhməzyan, Siksiyan və başqalarının «çalışmaları» nəticəsində saxtakarlıqla dolu «böyük erməni» mədəniyyəti röyası yaradılmışdır. Nizami Gəncəvinin «Xosrov və Şirin» poemasında Şirinin milliyyətcə erməni şəhzadəsi olması, Xosrov Pərvizin saray musiqiçilərinin rəhbəri Sərkeşin Sarkis olması barədə, hətta Bertelsi təhrif etməklə «araşdırmalar» apardılar və ümumiyyətlə Ermənistanı mədəniyyət beşiyinə çevirmək üçün erməni mədəniyyətinin bütün Şərq xalqlarına təsiri barədə nağıllar uydurdular”.
Məqalədə həmçinin bizim “Kitabi Dədə Qorqud” abidəmizə də ermənilərin iddia etdiyinə dair fikirlər yer alıb. Qeyd edilənə görə, bütün dünya bir neçə il əvvəl Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1300 illiyi təntənəli şəkildə keçirilən “Dədə Qorqud» abidəsi Azərbaycan xalqının nadir abidəsi kimi tarixə düşüb. “Yunanlar Homer poemalarını yunan eposunun inciləri kimi, almanlar «Nibelunqlar haqqında mahnı»nı, fransızlar «Roland haqqında mahnı»nı, ruslar «Bilinaları»nı qoruduğu kimi, biz də «Dədə Qorqud»u xalqımızın qəhrəmanlıq abidəsi kimi əsrlərdən əsrlərə keçirib bugünki nəsillərə çatdırmışıq. Lakin ermənilər heç bir sübut və dəlil gətirmədən (bunlar ola da bilməz!) jurnallarda bu şah əsərimizin - «Dədə Qorqud»un erməni təəssuratı altında yazılması kimi fitnəkar mülahizələrini dərc etdirirlər və onun bir hissəsinə “öz müəlliflik möhürlərini” vurmaq istəyirlər.
Hələ bu azmış kimi, Eldəniz hökmdarlarının sifarişi ilə məşhur memarımız Əcəminin yaratdığı «Möminə Xatun» abidəsini də “erməniləşdirirlər”. Sən demə, Xaçaturyan adlı birisi «kəşf» edib ki, bu xatirə kompleksində «erməni memarlıq üslubu» hiss olunur. Bu, deyilənlər, yalnız bir neçə faktlardır, lakin bunların arxasında «məharətlə» işlənmiş prinsiplərə və üsullara söykənən məqsədlər durur. Əsas məqsəd isə ermənilərin ərazi iddiaları, xüsusən Azərbaycana olan ərazi iddialarıdır. Bunun üçün isə ilk növbədə bu torpaqların sahibi olan xalqın mədəniyyətinə, maddi və qeyri-maddi irsinə «sahib çıxmaq» lazımdır. Odur ki, ermənilərin saxtalaşdırma, kontafaksiya və mənimsəmə niyyətləri yalnız erməniləşdirmə xəttini güdür.
Onlar ilkin mərhələdə Azərbaycan torpaqlarında məskunlaşır, sonrakı mərhələdə bu torpaqları özününkü elan etmək üçün mədəniyyətimizə göz dikir, imkan daxilində onu öyrənir və geniş istifadə edir, daha sonrakı mərhələdə isə mənimsəyir və nəhayət, onları özünün milli mədəniyyət nümunələri elan edir” - deyə məqalədə vurğulanır.
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
