Günel Fərhadqızı: “Bu sistemlərin yaradılması ABŞ-ın maliyyə sanksiyalarının effektini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salacaq”
ABŞ-ın dollardan qlobal təhdid vasitəsi kimi istifadə etməsi dünyanın digər böyük ölkələrini alternativ variantlar üzərində düşünməyə məcbur edir. ABŞ-ın xüsusilə Çin, Rusiya və Türkiyəyə qarşı sanksiyalar tətbiq etməsinə görə sözügedən ölkələr dollara alternativ axtarmağa başlayıblar.
Qeyd edilir ki, İrana görə Avropanı da sıxışdıran ABŞ Prezidenti Donald Tramp Avropa Birliyinin də gələcəyini təhlükəyə atır. Belə ki, ABŞ İrandakı xarici şirkətlərin bu ölkəni tərk etməsini istəyir, AB isə bölgədəki şirkətlərin fəaliyyətini dayandırmasına qarşı çıxır. Bu isə tərəflər arasında iqtisadi gərginliyi daha da artırır. Almaniya isə AB ölkələrinə Avropa şirkətlərini ABŞ-ın İran sanksiyalarından qorumaq üçün müstəqil ödəmə sistemi (SWIFT) qurmağı təklif edir. Məsələ ilə bağlı açıqlama verən Almaniyanın xarici işlər naziri Heyko Maasın fikrincə, AB ABŞ-dan ayrı - müstəqil ödəmə sistemi qurmalıdır: "Bu vəziyyətdə Vaşinqtona açıq bir əməkdaşlıq istəyirik" mesajı vermək strateji önəm daşıyır. Ancaq başımızın üstündən də bizə zərər verməsinə icazə verməyəcəyik. Buna görə Avropa şirkətlərini sanksiyalardan qanuni şəkildə müdafiə etmək doğru olardı”.
Almaniyalı nazir bu məqsədlə Avropa Birliyinə Amerika Birləşmiş Ştatlarından ayrı - müstəqil ödəmə sistemi (SWIFT) qurmağı təklif edib: "Avropa sazişi xilas etmək istəyirsə, ABŞ-dan ayrı müstəqil ödəmə sistemi qurmaq məcburiyyətindədir. Bu ödəniş kanalları Avropa Valyuta Fondu və müstəqil “SWIFT” sistemidir.
İranla saziş qorunmazsa, regionu gözləyən vəziyyət yaxşı olmayacaq. Anlaşmanın qalması Yaxın Şərqi təhdid edən partlamağa hazır böhrandan daha yaxşıdır".
Almaniyanın müstəqil ödəmə sistemi olan SWIFT-i və Avropa Valyuta Fondunu qurmaq təklifi daha çox nəyə hesablanıb?
İqtisadçı Günel Fərhadqızı qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ-ın bir sıra ölkələrə tətbiq etdiyi sərt maliyyə sanksiyaları tamamilə başqa mənzərə yaratmış olub: “ABŞ-ın Rusiya və İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiya siyasətinin məqsədi həmin ölkələrə maksimum ağrı vermək üçün tədbirlərin lazımi istiqamətə yönəlməsidir. Ən maraqlısı isə budur ki, ABŞ bu siyasətinə Avropa ölkələrini də qatmaq istəyir. Avropa Birliyinin hegemon ölkəsi olan Almaniya buna qarşı çıxır və necə deyərlər, ABŞ-ın çaldığı hava ilə oynamır. Bəllidir ki, ABŞ-ın ölkələrə təzyiq rıçaqlarından biri də Beynəlxalq Valyuta Fondudur. Ölkələrə sanksiyanın tətbiqinin böyük bir qisminə məhz bu fond və ona aid olan ödəmə xidmətləri nəzarət edir. Buna alternativin yaradılması ilə bağlı təşəbbüsün məhz Almaniyadan gəlməsi də təsadüfi deyil. Çox güclü iqtisadiyyata malik olan həmin ölkənin ABŞ-ın maliyyə sanksiyası altına saldığı İran və Rusiya ilə yaxşı iqtisadi münasibətləri var. Bu səbəbdən də Almaniya öz mənfəətini ABŞ-ın ambisiyalarına qurban vermək istəmir. Ancaq Almaniya bilir ki, bunun üçün Beynəlxalq Valyuta Fondunun xidmətlərindən imtinaya məcbur qala bilər. Çünki sanksiya altında olan ölkələrlə ticarət aparan şirkətlərə həmin Fond əngəl olacaq. Avropa Valyuta Fondu və müstəqil “SWIFT” sisteminə keçid təşəbbüsü ABŞ-a qarşı olan bir alternativdir. Bu sistemlərin yaradılması ABŞ-ın maliyyə sanksiyalarının effektini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
