“Xəzərin statusunun müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı artıq 20 ilidir ki, müzakirələr gedirdi və Azərbaycan bu məsələnin həllində fəal iştirak edən ölkələrdən biridir”. Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov deyib.
Ekspert bildirib ki, Xəzərin statusunun müəyyənləşdirilməsinin təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi tərəfləri var.
Onun sözlərinə görə, ötən gün Qazaxıstanda imzalanan Konvensiya beynəlxalq yük daşımalarının həcminin artmasına, yüklərin daha çox Xəzəryanı ölkələr və Xəzər vasitəsilə daşınmasına imkan verəcək: “ Belə olan halda, Azərbaycan da Xəzəryanı ölkə olduğu üçün beynəlxalq yükdaşımalardan əldə olunan gəlirin həcminin müəyyənləşdirilməsi baxımından faydalanan ölkələrdən olacaq. Çünki, Azərbaycanda Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının qurulması məhz elə ölkəmiz üzərindən daşınan yüklərin həcminə təsir göstərəcək ki, bu da ölkəmizin beynəlxalq yük daşımalardan əldə etdiyi gəlirin həcminə müsbət təsir göstərəcək. Beləliklə, Xəzəryanı ölkələr daxil olmaqla Xəzər üzərindən daşınan yüklərin həcmində artımlar müşahidə olunacaq və bu da sözügedən ölkələrin gəlirlərinin artması baxımından vacibdir”.
V.Bayramov söyləyib ki, Xəzərin statusunun müəyyənləşdirilməsi həm də kəmərlərin inşası baxımında çox vacibdir: “Xəzəryanı ölkələr enerji resurslarına malik ölkələrdir və status müəyyənləşdikdən sonra onların fərqli bazarlara çıxış əldə etmək imkanı açılır. Bu da təbii ki, Xəzəryanı ölkələrin öz enerji resurslarından daha çox gəlir əldə etmək şansı yaradır”.
Ekspert vurğulayıb ki, Xəzərin statusunun müəyyənləşdirilməsinin ən böyük iqtisadi xeyirlərindən biri mübadilə yataqlarının istifadəsi imkanlarının yaranmasıdır: “Anlaşmaya əsasən, ölkələr ikitərəfli razılıq əsasında yataqlardan istifadə edəcəklər. Azərbaycan artıq Rusiya və Qazaxıstanla belə bir anlaşma da imzalayıb. Oxşar anlaşma İran prezidentinin Azərbaycana səfəri zamanı imzalanmışdı. Mübadilə yataqlarından birgə istifadə edilməsi Məhz Xəzəryanı ölkələrin daha çox gəlir əldə etməsinə imkan verəcək”.
Bu məsələdə Azərbaycanın kifayət qədər konstruktiv mövqeyə malik olduğunu deyən V. Bayramov qeyd edib ki, ölkəmiz uzun müddət idi ki, həm Türkmənistan, həm İrana mübadilə yataqlarının birgə işlənməsi və eyni zamanda həmin yataqlardan əldə olunacaq gəlirin bərabər bölüşdürülməsi ilə əlaqədar təkliflər irəli sürürdü: “İran tərəfindən artıq bu təkliflə bağlı ilkin anlaşma imzalanıb. Türkmənistanla danışıqlar davam edir. Nəticədə Xəzərin statusunun müəyyənləşdirilməsi bu gün istifadəsiz qalan mübadilə yataqlarından yararlanmaq imkanı əldə etməklə daha çox gəlirin əldə edilməsinə səbəb olacaq”.
Konvensiyanın imzalanmasının Xəzəryanı ölkələr üçün böyük dividentlər gətirəcəyini deyən iqtisadçı ekspert deyib ki, bundan sonra ölkələr anlaşmanın yaratdığı imkanlardan faydalanaraq daha çox gəlir etmək imkanı qazanacaqlar.
V. Bayramov əlavə edib ki, Konvensiya yeni iş yerlərinin açılmasına da böyük töhfələr verəcək: “Beynəlxalq yükdaşımaların həcminin artması, ölkələrin gəlirlərinin həcminin artması nəticə etibarı ilə yeni iş yerlərinin açılması, məşğulluğun təmin edilməsi baxımından çox vacibdir”.
