Vüqar Bayramov: “İrana qarşı sanksiyalar noyabr ayında güclənərsə...”
Tehran və Bakı İran-Azərbaycan İqtisadi İnkişaf Mərkəzini yaratmağı planlaşdırırlar. Bu barədə mətbuata açıqlamasında İranın Nəqliyyat və Logistika Federasiyasının baş katibi Məhəmməd Eyqarlu bildirib. O bununla bağlı açıqlamasında bir sıra məqamlara toxunub: “İqtisadi İnkişaf Mərkəzini qurma qərarı iki ölkə nümayəndələri arasında ötən günlərdə təşkil edilən ortaq ticarət görüşündə əldə edilib”.
Eyqarlu qeyd edib ki, İran və İraq arasında oxşar bir mərkəz yaranıb və yaxşı nəticə əldə olunub.
Tehran ilə Bakı arasında yaxşı münasibətlərin olduğunu qeyd edən baş katib bildirib ki, Azərbaycan İran mallarının digər ölkələrə keyfiyyətli nəqli nöqtəsi kimi çıxış edə bilər: “İran, həmçinin, Azərbaycandan taxıl idxal edə bilər ki, bu da çox sərfəli ola bilər”.
Bununla yanaşı, o, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin əhəmiyyətinə toxunaraq qeyd edib ki, İranın Yol və Şəhərsalma Nazirliyi bu marşrutun yaradılmasına xüsusi diqqət yetirir və onu tezliklə tamamlamaq istəyir.
Qeyd edək ki, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi Şimali Avropanı Cənub-Şərqi Asiya ilə birləşdirmək üçün nəzərdə tutulub. O cümlədən, Azərbaycan, İran və Rusiyanın dəmir yollarının birləşdirilməsini özündə ehtiva edir. Birinci mərhələdə dəhliz boyunca ildə 5 milyon ton yükün, ondan sonra isə 10 milyon tondan çox yükün daşınması nəzərdə tutulub. O da məlumdur ki, İrana qarşı ABŞ tərəfindən bir sıra sanksiyalar tətbiq olunur. Əsasən iqtisadi xarakterli olan bu sanksiyaların ilin sonuna qədər daha da sərtləşdiriləcəyi gözlənir. O baxımdan, ABŞ sanksiyaları şəraitində İran-Azərbaycan İqtisadi İnkişaf Mərkəzinin işi nə qədər səmərəli ola bilər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, ABŞ sanksiyaları bu və ya digər dərəcədə iki ölkə arasında yaradılması nəzərdə tutulan İqtisadi İnkişaf Mərkəzinin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər: “ABŞ sanksiyaları İranla əməkdaşlıq edən ölkələrin iqtisadiyyatına təsir göstərir. Azərbaycan İranla daha çox nəqliyyat sektorunda əməkdaşlığın gücləndirilməsində maraqlıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi fonunda Azərbaycanla İranın münasibətlərində inkişaf müşahidə olunur. Son 4 ildə iki ölkə arasında münasibətlərin daha çox inkişaf etməsi müşahidə olunub. Xüsusən də İrandan sərmayələrin cəlbi artır. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyaları birgə layihələrlə bağlı xeyli çətinlik yaradır. Hələlik sanksiyalar nəqliyyat dəhlizi ilə bağlı aparılan işlərə təsir göstərmir. Ancaq sanksiyaların fonunda sözügedən mərkəzin fəaliyyəti zəifləyə bilər. İran mallarının digər ölkələrin bazarlarına girişi ilə bağlı hələlik məhdudiyyətlər yoxdur. Ancaq məsələ ondadır ki, İrana qarşı sanksiyalar noyabr ayında güclənərsə, o zaman sözügedən ölkənin məhsullarının digər dövlətlərin bazarlarına daxil olmasında müəyyən çətinliklər yarana bilər. Bu, iki ölkə arasında yükdaşımaların həcminin azalmasına təsir göstərə bilər. Yəni sanksiyalar bu əməkdaşlığın həcmini, səviyyəsini kifayət qədər azaltmış olacaq. Ona görə də İrana qarşı tətbiq olunan sanksiyalar bu ölkənin cəlb olunduğu əksər regional layihələrin işləməsinə neqativ təsir göstərəcək. Ancaq İrana qarşı tətbiq edilən sanksiyalar Azərbaycan iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərməyəcək. Çünki iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi elə də böyük deyil. Lakin, bütün hallarda, sanksiyalar İranla birgə layihələrin həyata keçirilməsinə öz təsirini göstərəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
