Nüfuzlu beynəlxalq reytinq agentliklərinin son açıqlamaları yenidən Azərbaycan iqtisadiyyatının uğurlu inkişaf yolunda olduğunu nümayiş etdirir. Agentliklərin yanaşmasından belə bəlli olur ki, qarşıdakı dövr ərzində həm Azərbaycan iqtisadiyyatı dinamik inkişafını davam etdirəcək, həm də ölkənin valyuta ehtiları sürətlə çoxalacaq. Bu da Azərbaycana maliyyə sahəsində yeni manevr imkanları qazandırır.
Məlumat üçün bildirək ki, “Fitch” beynəlxalq reytinq agentliyi Azərbaycanın emitentin uzunmüddətli xarici və yerli valyutada defolt reytinqi üzrə proqnozuna yenidən baxıb. Reytinq üzrə proqnoz “stabil” olaraq “BB+” səviyyəsində təsdiq olunub. Reytinqin "BB+" səviyyəsində təsdiqlənməsinə təsir edən əsas amillər arasında "Fitch" xarici ticarət balansında müsbət saldonun, aşağı səviyyədə xarici borcun olmasını göstərib. Qurum bildirir ki, təkcə bu il Azərbaycanın valyuta ehtiyatları 8,6 milyard dollar artacaq və 2018-ci ildə ölkəmizdə büdcə profisitlə icra olunacaq. Belə bir vaxtda “Standard&Poor’s” beynəlxalq reytinq agentliyi də Azərbaycanın reytinqinə yenidən baxıb. Bu qurum da Azərbaycanın uzunmüddətli suveren reytinqini “BB+” səviyyəsində təsdiqləyib. Uzunmüddətli reytinqin proqnozu isə “Stabil” olaraq təsdiqlənib: “Bizim Azərbaycan üzrə reytinqimiz əvvəlki kimi Dövlət Neft Fondunun əhəmiyyətli yığılmış ehtiyatları ilə dəstəklənən güclü maliyyə durumu ilə izah olunur. Proqnozlara əsasən, 2018-ci ilin sonlarına bu göstərici ÜDM-in təxminən 60 faizini təşkil edəcək". Agentliyin proqnozlarına əsasən, Azərbaycanda 2018-ci ildə ÜDM artımı 2%, 2019-cu ildə 3%, 2020-21-ci illərdə isə 3,5% təşkil edəcək: "2018-ci ildə Azərbaycanda ÜDM-in nominal həcmi 47 milyard dollar təşkil edəcək. 2019-cu ildə bu rəqəm 47 milyard dollar, 2020-ci ildə 47 milyard dollar, 2021-ci ildə isə 49 milyard dollar olacaq".
Agentlik 2018-2020-ci illərdə Azərbaycanda ümumi daxili məhsulun orta illik artımının 3% səviyyəsində olacağını proqnozlaşdırır: "Biz illik orta iqtisadi artımın 3% təşkil edəcəyini gözləyirik". Təşkilat eyni zamanda valyuta ehtiyatlarının da sürətlə artacağını proqnozlaşdırır.
İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov sosial şəbəklər üzərindən paylaşdığı şərhdə bütün bunları yüksək qiymətləndirir. Öncə manatın sabitlyiən diqqət çəkən ekspert qeyd edir ki, ötən il iqtisadiyyatda stabilləşmə manatın məzənnəsinin stabilləşməsinə gətirib çıxardı və ötən ilin fevralından etibarən manat stabilliyini qoruyub saxladı: "Bu, xüsusən də orta aylıq əməkhaqqındakı artımların yalnız milli valyuta deyil, həm də dollar ifadəsində qorunub saxlanmasına imkan verdi. Çünki manatın məzənnəsindəki stabillik orta aylıq əməkhaqqının dollar ifadəsində də artımına gətirib çıxardı. Nəticə etibarilə orta aylıq əməkhaqqında dollar ifadəsində artım müşahidə olundu ki, bu da Azərbaycanın mövqeyinin yaxşılaşması və orta aylıq əməkhaqqının həm də dollar ifadəsində yüksəlməsinə gətirib çıxardı. Növbəti illər üçün iqtisadi artım tempinin proqnozlaşdırılması orta aylıq əməkhaqqında artımın daha yüksək olacağından xəbər verir. Bu da növbəti illərdə Azərbaycanın bu kontekstdən MDB məkanında mövqeyinin daha da yaxşılaşmasına gətirib çıxaracaq. Orta aylıq əməkhaqqının artması dövlət üçün prioritet məsələlərdəndir. Gələcək illərdə də orta aylıq əməkhaqqının artım tempinin qorunub saxlanması prioritet olaraq qalmaqdadır". Ekspert qeyd edir ki, "Standard & Poor's" beynəlxalq reytinq agentliyinin hesabatında Azərbaycan iqtisadiyyatında növbəti dövrdə 3 faiz iqtisadi artımın proqnozlaşdırılması ölkəmizdə iqtisadi artım tempinin, bu il də daxil olmaqla, gələcək illərdə qorunub saxlanacağından xəbər verir: "Bu il Azərbaycanda 2 faiz iqtisadi artım proqnozlaşdırılır. Növbəti illərdə Azərbaycanda daha sürətli iqtisadi artımın əldə ediləcəyi gözlənir. O baxımdan "Standard & Poor's" tərəfindən yüksək iqtisadi artım tempinin proqnozlaşdırılması birmənalı şəkildə məhz Azərbaycanda aparılan islahatların iqtisadi artıma birbaşa təsirindən xəbər verir. Ötən il iqtisadi stabilliyin əldə edilməsi, bu ilin ilk yarısında Azərbaycanın bütün makroiqtisadi göstəricilərində artımın qeydə alınması, ümumi daxili məhsuldakı artım, qeyri-neft ÜDM-dəki artım tempi, xarici ticarət balansındakı 4,5 milyard dollarlıq müsbət saldo, strateji valyuta ehtiyatlarımızın 44 milyard dollara çatması nəticə etibarilə ölkəyə daxil olan valyutanın həcminin artmasından xəbər verir. Bu da, təbii ki, makroiqtisadi stabilliyin qorunub saxlanması baxımından olduqca vacibdir. Makroiqtisadi stabilliyin qorunub saxlanması həm də Azərbaycan üçün ÜDM-də artım tempinin qorunub saxlanmasına, növbəti illərdə daha sürətli artımın əldə edilməsinə zəmin yaradır. Bu hesabatda, eləcə də ölkəmizdə növbəti illərdə 3 faizlik artımın proqnozlaşdırılması Azərbaycan üçün müsbət məqamdır və beynəlxalq şirkət tərəfindən ölkəmizdə iqtisadi artımın qiymətləndirilməsi kimi xarakterizə olunmalıdır".
Ekspert diqqəti ona yönəldir ki, "Fitch" beynəlxalq reytinq agentliyinin reytinqində də Azərbaycanda sosial, siyasi stabilliyin uzunmüddətli dövrdə qorunub saxlanacağı bildirilir: "Fitch" agentliyi də dünyanın aparıcı kredit təşkilatlarındandır. Bu təşkilat tərəfindən ölkəmizdə həm bu il iqtisadi artımın proqnozlaşdırılması, həm də Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının məhz bu konteksdən növbəti illərdə artımın proqnozlaşdırılması və xüsusən "Cənub Qaz Dəhlizi", Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttinin istifadəyə verilməsi Azərbaycanın dövlət gəlirlərinə birbaşa təsir göstərən amillərdən hesab olunur. "Cənub Qaz Dəhlizi" çərçivəsində Azərbaycan illik olaraq 6 milyard kubmetrdən artıq mavi qazı Türkiyə bazarına, ilk mərhələdə 10 milyard kubmetr, ikinci mərhələdə isə 20 milyard kubmetrdən çox qazı Avropaya nəql edəcək. Bu, ikinci mərhələdə Azərbaycan tərəfindən Avropa bazarına illik 31 milyard kubmetrə yaxın mavi qazın nəql edilməsi deməkdir ki, bu da dövlət gəlirlərinin artması və ölkəyə daxil olan valyutanın həcminin artırılması baxımından çox vacibdir. "Fitch" agentliyinin hesabatı növbəti dövrlərdə ölkəmizdə stabilliyin qorunub saxlanmasından xəbər verir. Bu da ölkəmizin kredit reytinqinə və bütövlükdə ölkəmizin qeyri-neft sektoruna daha çox investisiya cəlb etməsinə zəmin yaradacaq".
Tahir TAĞIYEV
