li Əlirzayev: “O üzdən, biz bu imkandan maksimum səmərəli istifadə etməliyik”
İran Azərbaycandan Qətərə kənd təsərrüfatı mallarının daşınması ilə bağlı hər bir yük maşınından alınan 600 dollar məbləğində rüsumu ləğv edib. Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Dövlət Avtomobil Nəqliyyatı Xidmətinin rəis müavini İbrahim Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycan Qətər dövlətinə əsasən kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac edir: "Bu yük daşımaları isə əsasən İran üzərindən həyata keçirilir”.
O əlavə edib ki, bundan əvvəl Qətərə yük daşımaları ilə bağlı bir yük avtomobili üçün İran tərəfi 600 dollar məbləğində rüsum alırdı və bu da yükdaşıyıcılar üçün məqbul deyildi: "İran və Azərbaycan arasında bu sahə üzrə komissiyanın son iclasında həmin rüsumun ləğv olunması barədə qərar qəbul edildi".
O da məlumdur ki, Ərəb ölkələri Azərbaycandan bir sıra məhsulları idxal edirlər. 2017-ci ildə Körfəz ölkələrinin Azərbaycandan bir sıra kənd təsərrüfatı məhsullarının idxalı artıb. Hazırda qlobal ərzaq bazarında mühüm problemlərdən biri də məhz geni modifikasiya olunmuş məhsulların geniş yayılmasıdır. Azərbaycanda aqrar sferada innovasiyanın zəif tətbiq edilməsi, eyni zamanda, modifikasiyaya meylliliyin aşağı olması məhsullarımızın dünya bazarlarında bir çox kənd təsərrüfatı məhsulu ilə rəqabətdə üstün olmasına gətirib çıxarır. Bu baxımdan, Azərbaycan məhsullarının Yaxın Şərq və Ərəb ölkələri bazarlarına ixracı üçün geniş imkanlar var. Belə ki, Ərəb ölkələrinin təbii coğrafi şəraiti bazarlarda kənd təsərrüfatı məhsullarının ciddi çatışmazlığına səbəb olur. Belə bir şəraitdə həmin ölkələrlə ən müxtəlif formada əməkdaşlıq, məhsul ixrac etmək üçün münbit şərait yaranır.
O da məlumdur ki, kənd təsərrüfatı məhsullarının maya dəyərinə təsir edən amillərdən biri də daşınma xərcləridir. İranın məlum addımı bu baxımdan Körfəz ölkələrinə kənd təsərrüfatı mahsulları ixracının artırılması baxımından nə kimi perspektiv vəd edir?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayevin sözlərinə görə, rüsumların götürülməsi Ərəb ölkələrinə daha çox kənd təsərrüfatı məhsulunun ixracı üçün imkanlar açır: “Nəzərə almaq lazımdır ki, daşınma xərcləri və rüsumlar məhsulun maya dəyərinə təsir edir. Bu zaman məhsulu baha satmaq zərurəti yaranır. Bu da rəqabət mühitinin çətinləşməsinə gətirib çıxarır. Belə olan halda, qiyməti istənilən qədər qaldırmaq olmaz. Ona görə də İran tərəfindən atılan addım Azərbaycandan daha çox kənd təsərrüfatı məhsulunun Ərəb ölkələrinə ixrac olunmasına şərait yaradacaq. Sözügedən ölkələrdə Azərbaycanda istehsal olunan bir sıra aqrar məhsullara tələbat var. Ölkənin bu yöndə ixracat potensialını artırmaq üçün istehsalı artırmaq lazımdır. Eyni zamanda, xaricə çıxan məhsulların dünya standartlarına uyğunluğunu təmin etmək lazımdır. Başqa bir tərəfdən, məhsul münasib qiymətə ixrac olunmalıdır. Daxildə ucuz qiymətə nə qədər çox məhsul istehsal olunursa, xaricdə dünya qiymətlərinə görə satılır. O fərqə görə də ixracatçı gəlir əldə edir. Bu zaman gəlirlər bölünür. Ona görə də xarici ölkələr çalışır elə dövlətlərdən məhsul idxal etsinlər ki, həmin məhsul onların daxili bazarına uyğun olsun. O üzdən, məhsulun daşınmasında tətbiq olunan gömrük rüsumlarının azaldılması və ya ləğv olunması daha çox məhsul ixracı üçün imkan açır. Ərəb ölkələri alıcılıq qabiliyyətinə görə üstün mövqedədirlər. Coğrafi baxımdan da Azərbaycana uzaq deyillər. O üzdən, biz bu imkandan maksimum səmərəli istifadə etməliyik. Ən başlıcası, ölkədə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı artırılmalıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
