Azərbaycanın reallaşdırdığı ən uğurlu transmilli layihələrdən biri olan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti öz əhəmiyyətinə görə bu gün dünyanın ən böyük dövlətlərinin də diqqətini özünə cəlb etməkdədir.
Belə görünür ki, həm Avropanın, həm də Asiyanın bir çox ölkələri yükdaşımalarda Bakı-Tiflis-Qarsdan istifadədə maraqlı tərəf kimi çıxış edir. Özü də burada ən müxtəlif təyinatlı yüklərin daşınması xüsusi diqqət mərkəzində yer alır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, belə bir vaxtda Rusiyadan dəmirlə yüklənmiş ilk yük vaqonları bu dəmir yolu ilə Türkiyə ərazisinə çatıb. Bu qatarın mənzil başına qısa müddətə çatması bir daha göstərir ki, Bakı-Tiflis-Qars həm qlobal, həm də regional yükdaşımalar üçün ən əlverişli, etibarlı və təhlükəsiz yollardan sayılır.
Şimal qonşumuzun Maqnitoqorsk şəhərindən yola salınan vaqonlar isə 5 min kilometrə yaxın məsafəni uğurla qət edərək, Türkiyənin Aralıq dənizi sahilindəki Payas stansiyasına daxil olub. Rusiyanın Maqnitoqorsk-Qruzovoy stansiyasından yola salınan dəmirlə yüklənmiş vaqonlar 17 gün ərzində Rusiya, Azərbaycan və Gürcüstandan keçərək mənzil başına çatıb. Bu, Rusiyadan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu vasitəsilə Türkiyəyə göndərilən ilk dəmir məhsuludur. İndiyə kimi Maqnitoqorsk Metallurgiya Kombinatının yükləri əvvəlcə Novorossiysk limanına, oradan da gəmi vasitəsilə İsgəndəruna çatdırılırdı. Bu zaman yüklər 6 min kilometrə yaxın məsafəni qət edərək, yalnız 30 gün sonra təyinat yerinə çata bilirdi. Maqnitoqorsk Metallurgiya Kombinatı Türkiyəyə ayda 60 min tona yaxın dəmir məhsulu göndərir. Həmin yükün bundan sonra Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə nəql edilməsi planlaşdırılır.
Rusiyanın digər müəssisə və şirkətləri də artıq bu layihəyə böyük maraq göstərir. Məsələn, keçən ay Bakı-Tiflis-Qars vasitəsilə Rusiyadan taxıl daşınmasına start verilib. Beləliklə, Azərbaycanın təşəbbüsü, məqsədyönlü siyasəti və xüsusi səyləri ilə həyata keçirilən bu dəmir yolu layihəsi təkcə Asiya ilə Avropa arasında yox, eyni zamanda, region ölkələri arasındakı yükdaşımalar üçün də böyük əhəmiyyətə malikdir. Layihəyə Mərkəzi Asiya ölkələri, Əfqanıstan və bir çox Avropa ölkəsi tərəfindən də böyük maraq göstərilir. “Rus konteyner şirkəti” Səhmdar Cəmiyyətinin (“RKŞ” SC) baş direktoru İvan Qrişşagin bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars yükdaşımalar üçün digər marşrutlara nisbətdə daha əlverişlidir: “Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasında hökumətlərarası saziş əsasında çəkilmiş Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun böyük potensialı var. Yaxın vaxtlarda biz bu potensialı işə salmaq istəyirik. Biz görürük ki, Rusiya və sazişin iştirakçısı olan ölkələr arasında münasibətlər Bakı-Tiflis-Qars sayəsində əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşa bilər. Biz Avropa ilə Asiyanın qoşulması yolu ilə yaxın vaxtlarda birbaşa xarici investisiyaların gələcəyini də gözləyirik”. “RKŞ” SC mütəxəssisləri Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu marşrutunu Rusiyanın Privoljsk, Ural və Sibir federal dairələrindən Türkiyənin Aralıq dənizindəki limanlarına, daha sonra Afrika və Yaxın Şərq ölkələrinə yükdaşımalarının ən qısa yolu kimi qiymətləndirir. Digər ekspertlər də bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars Avropa ilə Asiyanı birləşdirən ən qısa və etibarlı yoldur. İlkin mərhələdə bu yolla 5 milyon ton, sonrakı mərhələdə 17 milyon ton yük daşımaq planlaşdırılır. Sonra yükdaşımaların həcmini daha da artırmaq nəzərdə tutulur. “RKŞ” SC analitiklərinin proqnozlarına görə, gələcəkdə dəmir yolunun sərnişindaşıma və yükdaşıma qabiliyyəti artırılaraq, ildə təqribən 2-3 milyon sərnişinə və 15 milyon tondan çox yükə çatdırıla bilər. Bütün bunlar Avropa ölkələrinin də diqqətini Bakı-Tiflis-Qarsa cəlb edir. Hətta bu fonda İtaliya belə yüklərini Bakı-Tiflis-Qarsla daşımağı düşünür. “ADY Konteyner” şirkətinin direktoru Natiq Cəfərov qeyd olunan xüsusda maraqlı açıqlama verib. O qeyd edir ki, “ADY Konteyner” şirkəti İtaliyadan gələn yüklərin Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu vasitəsilə İran və ya Mərkəzi Asiya ölkələri və Çinə nəql edilməsi üçün sınaq daşımalarına başlayır. Natiq Cəfərov bildirib ki, bu yaxınlarda “İtaliya Milli Dəmir Yolları” ilə yüklərin İtaliyanın Triest və Bari limanlarından Türkiyənin Mersin limanına çatdırılaraq, oradan da Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu vasitəsilə Azərbaycan ərazisindən keçərək İran və ya Mərkəzi Asiya ölkələri və Çinə nəqli perspektivləri müzakirə olunub. Artıq bu barədə razılığa gəlinib və tezliklə bu istiqamətdə sınaq daşımalarına başlanacaq. Bütün bunlar Bakı-Tiflis-Qarsla daşınacaq yüklərin həcminin daha da artacağını göstərir. Belə vəziyyətdə Azərbaycan üçün aktuallaşan məsələlərdən biri də Bakı-Tiflis-Qarsda istfiadə olunan vaqonların daxili istehsalıdır. Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyev Nazirlər Kabinetinin 2018-ci ilin birinci yarısının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında bu məsələyə toxunaraq bildirib ki, Azərbaycanda vaqon və konteynerlər istehsalı öz həllini tapmalıdır. Keçən il Bakı-Tiflis-Qarsın istifadəyə verilməsini, Ələt limanının fəaliyyətə başlamasını xatırladan dövlət başçısı gələcəkdə Azərbaycan ərazisindən yükdaşımaların həcminin artacağını deyib: “Nəzərə alsaq ki, gələcəkdə Azərbaycan ərazisindən yükdaşımaların həcmi artacaq, hesab edirəm, Azərbaycanda vaqonlar və konteynerlər istehsalı öz həllini tapmalıdır. Mən sahibkarlara müraciət edirəm ki, bu sahəyə diqqət göstərsinlər. Çünki bu, çox gəlirli sahə olacaq. Bunun əsas bazarı Azərbaycan olacaq. Çünki konteyner daşımaları dəfələrlə artacaq. Bizdə isə konteyner çatmır. Yükləri öz təşəbbüsümüzlə gətirmək üçün biz gərək konteyner parkına malik olaq. Ona görə, konteynerlərin istehsalı həm sahibkarlar üçün, həm dövlətimiz üçün çox vacib məsələdir. Hesab edirəm ki, sahibkarlar buna ciddi fikir verəcəklər”.
Nahid SALAYEV
