İlham Şaban: “Çünki orada bizim neftlə bağlı hansısa bir layihəmiz yoxdur”
ABŞ-ın İrana təzyiqləri səngimək bilmir. Bu təzyiqlərin əsas mahiyyəti ölkənin neft ixracatını dayandırmaqdır. Nəzərə alsaq ki, İranın gəlirləri əsasən neft ixracından formalaşır, o zaman bunun ölkə iqtisadiyyatı üçün nə demək olduğunu təsəvvür etmək elə də çətin deyil. İranın enerji sektorunu hədəf alan sanksiyaları yenidən gündəmə gətirən Birləşmiş Ştatlar bununla Tehranın iqtisadiyyatına zərbə endirmək istəyir. ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmiləri Avropa və Asiyaya səfər edərək bu ölkələrin Tehrandan neft idxalını 4 noyabra qədər dayandırmasını istəyiblər.
Məlumat üçün qeyd edək ki, ABŞ 8 mayda İranla olan nüvə sazişindən birtərəfli qaydada çıxaraq, Tehrana qarşı enerji və maliyyə sanksiyalarını bərpa edəcəyini deyib. ABŞ Dövlət Departamenti bəyan edib ki, sanksiyaların ilkin mərhələsi 6 avqustdan qüvvəyə minəcək və İranın avtomobil sənayesi və qızıl ticarəti sahələrini əhatə edəcək. Digər məhdudiyyətlər, o cümlədən enerji sanksiyaları isə noyabrın 4-dən tətbiq ediləcək. Vaşinqton açıq şəkildə bildirib ki, İranın neft ixracından əldə etdiyi gəlirləri sıfıra endirməyi planlaşdırır. Bunun üçün hətta bütün müttəfiqlərindən İrandan neft idxalını dayandırmalarını tələb edib. Əks təqdirdə onlara qarşı daha ciddi sanksiyalar işə salacağı ilə hədələyib və heç bir müttəfiqinə güzəştə getməyəcəyini bildirib. Təzyiqlər nəticəsində artıq Cənubi Koreya son 6 ildə ilk dəfə İrandan neft alışını dayandırıb.
Bu arada İranın birinci vitse-prezidenti Əshaq Cahangiri deyib ki, ABŞ-ın sanksiyalarına cavab olaraq, İran neft ixracı həcmini maksimum həddədək artıracaq: “Düşmən bizim məhsulların – neft, polad və misin ixracını tam şəkildə dayandırmaq istəyir. ABŞ sanksiyalarına cavab olaraq, İran öz neftini maksimum həddədək artırmağı planlaşdırır”.
Bütün bunlarla yanaşı, ABŞ-ın İrana yönəlik məlum strategiyasının Azərbaycana nə kimi təsirləri ola bilər?
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, Birləşmiş Ştatların İranla bağlı strategiyasının Azərbaycana hər hansı bir təsiri olmayacaq. O bunu belə əsaslandırdı: “Məsələ ondadır ki, Azərbaycanın İranda neftlə bağlı hansısa bir layihəsi yoxdur. Söhbət enerji layihəsindən gedir. Belə bir layihə olsaydı, o zaman ABŞ-ın məlum qərarının hansısa təsiri olardı. Olmadığı üçün də bunun Azərbaycana heç bir təsiri olmayacaq. Ancaq bizdən fərqli olaraq, elə ölkələr var ki, onlar İrandakı neft layihələrində iştirak edirlər. Bu səbəbdən Birləşmiş Ştatların tətbiq etdiyi sanksiyaların həmin ölkələrin şirkətlərinə təsiri olacaq. Məsələn, Fransanın “Total” şirkəti Fars körfəzində Cənubi Fars layihəsində iştirak edirdi. Məlum sanksiyalarla əlaqədar Fransa şirkəti həmin layihədə iştirak etməkdən imtina etdi. Azərbaycan şirkətləri üçün İranda belə bir risq olmadığı üçün, hansısa narahatlığa heç bir əsas yoxdur”.
Vidadi ORDAHALLI
