Əli Əlirzayev: "İstehsal nə qədər çox olsa, ixracat potensiallı məhsul istehsalı artsa, bu bir o qədər manatın möhkəmlənməsinə müsbət təsir edəcək"
Son günlər yayılan məlumatlara görə, ABŞ Federal Ehtiyatlar Sistemi gələn həftə keçirəcəyi toplantısında kreditlər üzrə mərkəzi faiz, yəni uçot dərəcəsini qaldırmaq haqda qərar qəbul edəcək. Bunun manatın məzənnəsinə hansısa formada təsir edəcəyi qaçılmazdır.
Baxmayaraq ki, manatın məzənnəsini FES-in qərarlarına bağlamaq düzgün deyil. Düzdür, keçən il manatın 2-ci dəfə devalvasiyası məhz FES-in baza faiz dərəcəsini 0,25 % artırması haqda qərarından dərhal sonraya təsadüf etdi. Lakin bu o demək deyil ki, 2-ci devalvasiya məhz bu səbəbdən baş verdi. Buna qədər də məlum idi ki, manat növbəti dəfə də ucuzlaşdırılacaq və "üzən məzənnə" rejiminə keçəcək. Çünki Mərkəzi Bankın (AMB) valyuta ehtiyatları sürətlə azalırdı. Neftin dünya qiymətləri düşməkdə davam edirdi, ölkədən valyuta ixracı idxalı üstələməyə başlamışdı. Valyuta bazarında ABŞ dollarına və digər xarici valyutalara sürətlə artmaqda olan tələb ödənə bilmirdi. Üstəlik, qonşu, xüsusən də tərəfdaş ölkələrdə milli valyutalar dəyərsizləşdirilirdi. Bütün bunların müqabilində manatın məzənnəsini artan təzyiqlər qarşısında əvvəlki tək qoruyub saxlamaq əsla mümkün deyildi. Bundan əlavə, onu da nəzərə almalıyıq ki, FES-in qərarları ABŞ valyutasının bilavasitə dünya üzrə mövqeyini müəyyən etmək üçün əhəmiyyət daşıyır. Manat artıq 1 ildir "üzən məzənnə" rejimi əsasında idarə olunur və 2-ci devalvasiyadan sonra ABŞ dolları qarşısında 11 faizdən çox dəyər itirib. Şübhəsiz, FES faiz dərəcələrini artırsa, bu, manatın məzənnəsinə təsir edəcək. Ona görə də indiki halda hansı qabaqlayıcı addımlar atılmalıdır ki, bu, manatın məzənnəsinə ciddi təsir etməsin? Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini "Bakı-Xəbər"lə bölüşən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayevin sözlərinə görə, bununla bağlı çoxşaxəli qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsinə ehtiyac var: "Müxtəlif aspektlərdə qabaqlayıcı tədbirlər görülməlidir. Birinci növbədə emissiyaya getmək lazımdır. Müəyyən mənada pul ehtiyatlarından səmərəli istifadə etmək lazımdır. Eyni zamanda, əhalinin əmanətlərinin qorunması məsələsinə diqqət etmək lazımdır. Ən başlıcası isə, əhalinin pul gəlirlərini artırmaq lazımdır. Büdcədə olan iqtisadi inkişafı təmin etmək, əhalinin, sahibkarların gəlirlərini artırmaq lazımdır. Şərait yaratmaq lazımdır ki, əhalinin gəlirləri artsın. Bu da əsasən monitar siyasətlə yox, daha çox istehsalla bağlı olmalıdır. İstehsal nə qədər çox olsa, ixracat potensiallı məhsul nə qədər çox artsa, bu bir o qədər manatın möhkəmlənməsinə müsbət təsir edəcək".
Vidadi ORDAHALLI
