Bu emissiya sıradan bir maliyyə əməliyyatı deyil, həm də Azərbaycanın milli valyutasının nüfuzunu artıran...
Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB/EBRD) Azərbaycanda ilk dəfə manat istiqrazı emissiya edəcək. Emissiyanın həcmi 50 milyon manat olacaq, istiqrazlar 500 ədəd, hər biri nominal olaraq 100.000 manat dəyərində buraxılacaq.
İstiqrazlar 1 oktyabr 2025-ci ildən 1 oktyabr 2026-cı ilədək müddətə veriləcək və geri ödəniləcək.
Faiz dərəcəsi AZİR (Azərbaycan Banklararası Faiz Dərəcəsi) əsasında müəyyən olunacaq və faiz ödənişləri rüblük (hər üç ayda bir) olacaq.
İstiqrazlar Bakı Fond Birjasında listinqə daxil ediləcək.
Yığılan vəsaitlər bankın adi kapital ehtiyatlarına daxil ediləcək və bankın normal əməliyyatlarında istifadə ediləcək.
Satış prosesinə dəstək verənlər (Anderrayterlər) isə “ABB-Invest İnvestisiya Şirkəti” QSC və “Unicapital İnvestisiya Şirkəti” ASC-dir.
Bu hadisə Azərbaycanın kapitallaşdırma bazarında önəmli bir mərhələdir və milli valyutada istiqrazların rolunun güclənməsinə xidmət edəcək.
Belə istiqrazların dövrüyyəyə buraxılmasında tərəflərin marağı nədən ibarətdir və bu istiqrazlardan kimlər yararlana bilər?
Baki-xeber.com nəşrinə görə, bu emissiya həm Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB/EBRD), həm də Azərbaycan maliyyə bazarı üçün çox önəmli bir addımdır. Burada tərəflərin maraqlarını və potensial fayda götürə biləcək qrupları ayrı-ayrılıqda göstərmək mümkündür.
İlk növbədə Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB/EBRD) əməliyyatlarında yeni alət əldə edəcək. Yəni AYİB manatla maliyyələşmə imkanı qazanacaq. Bu bank adətən dollar, avro kimi valyutalarda borclanır. Manat istiqrazı buraxmaqla, bank öz əməliyyatlarını milli valyutada maliyyələşdirir və valyuta risqini azaldır.
Bank bazara xüsusi siqnal verir. İlk dəfə manat istiqrazı buraxmaqla həm investorların, həm də digər beynəlxalq maliyyə institutlarının manata inamını artırır.
Bank müştərilərinə yeni və uyğun məhsul təklif etmək cəhdi göstərir. Bununla da Azərbaycandakı layihələr və müştərilər manatla maliyyələşməyə üstünlük verərək yeni maliyyə aləti əldə edirlər.
Azərbaycan dövləti və maliyyə bazarına təsirləri
AYİB-nin bu addımı kapital bazarının inkişafına ciddi təsir göstərəcək. Yerli bazarda milli valyutada iri beynəlxalq emitentin istiqraz buraxması bazarın dərinliyini və etibarlılığını artırır.
Bu addım manatın mövqeyini gücləndirən bir hadisədir. Milli valyutada iri emissiya investorları dollardan asılılıqdan qismən uzaqlaşdırır, manata maraqlarını artırır.
Eyni zamanda bu addım manatla əməliyyatların şəffaflıq və beynəlxalq standartlara uyğunluğunu təşviq edir. EBRD kimi nüfuzlu qurumun iştirakı bazara yeni etimad gətirir.
Bununla yanaşı, prisesə dəstək verən “ABB-Invest” və “Unicapital” komissiya gəliri əldə edir və prestij qazanırlar, çünki AYİB kimi beynəlxalq maliyyə qurumunun emissiyasını bazara çıxarmaq böyük təcrübə və nüfuz deməkdir.
Kimlər yararlana bilər?
İlk növbədə bu emissiyadan yerli banklar yararlana bilər. Çünkü yerli banklar manatla yüksək reytinqli emitentin (EBRD) istiqrazlarını almaqla həm sabit gəlir, həm də balanslarında risksiz aktiv əldə edirlər.
Sığorta şirkətləri və özəl pensiya fondları da bu prosesdən faydalana bilər. Çünki onlar fəaliyyətlərində uzunmüddətli və sabit gəlirli alətlərə ehtiyac duyurlar, EBRD-nin manat istiqrazları onlar üçün uyğun seçimdir.
İri korporativ investorlar bu istiqrazlar vasitəsilə likvid və etibarlı alət kimi portfellərini diversifikasiya edə bilərlər.
Bu istiqrazlardan xarici investorlar da yararlana bilər. Onlar əgər manat risqini götürməyə hazırdırlarsa, onlar üçün də EBRD-nin yüksək etibarlılığı maraqlı faktor olacaq.
Bu emissiya Azərbaycanın kapitallaşdırma bazarında ilk beynəlxalq emitentin manat istiqrazı kimi tarixi hadisədir. Maraqlar həm AYİB-in manatla maliyyələşmə imkanlarının genişlənməsi, həm də Azərbaycanın kapital bazarının dərinləşməsi ilə bağlıdır. Yekunda, əsas faydalananlar banklar, institusional investorlar (sığorta, pensiya fondları), iri korporativlər və kapital bazarının özü olacaq.
Bu emissiyanın Azərbaycan üçün iqtisadi və valyuta siyasəti baxımından uzunmüddətli nəticələrini bir neçə istiqamətdə qiymətləndirmək olar.
İlk növbədə bu, manat likvidliyini artıracaq. EBRD-nin milli valyutada istiqraz buraxması bazarda manat tələbini artırır. Bu, manatın regionda etibarlı maliyyə aləti kimi qəbuluna töhfə verir.
Bu, dollarizasiya ilə mübarizəni gücləndirəcək. Azərbaycan iqtisadiyyatı uzun illər dollarlaşmadan əziyyət çəkib. Bu emissiya institusional investorların diqqətini manata yönəldərək dollarla borclanmanı qismən əvəz edə bilər.
Proses valyuta sabitliyinə dəstək verəcək. Xarici investorlar manat istiqrazı alarkən valyuta bazarına əlavə təzyiq yarada bilərlər. Amma eyni zamanda bu, manatın maliyyə bazarındakı reputasiyasını gücləndirir.
Digər tərəgdən, bu proses kapital bazarının dərinləşməsinə töhfə verəcək. EBRD nümunəsi digər beynəlxalq institutları və hətta iri yerli şirkətləri manat istiqrazı buraxmağa təşviq edə bilər.
Yeni investisiya alətləri ortaya çıxacaq. Sığorta, pensiya fondları və banklar üçün milli valyutada etibarlı, uzunmüddətli alətlər yaranır. Bu, onların portfel risqlərini azaldır.
Azərbaycanın kapital bazarı beynəlxalq investorların diqqətinə çıxır, gələcəkdə daha iri həcmli və daha uzunmüddətli emissiyalara yol açır.
Banklar xaricdən dollarla borclanmaq əvəzinə, milli valyutada stabil vəsait cəlb edə bilərlər. Bu da kredit faizlərini aşağı sala bilər.
Yerli şirkətlər EBRD-dən manatla kreditlər ala bilər. Beləliklə, valyuta risqləri azalır və maliyyə planlaşdırması sadələşir.
Milli valyutada borclanma imkanlarının artması hökumətin də daxili bazarda borclanma siyasətini möhkəmləndirir.
Azərbaycanın kapital bazarı regionda beynəlxalq təşkilatlar üçün “test meydanı”na çevrilə bilər. Bu da ölkənin maliyyə mərkəzi olma ambisiyalarını gücləndirir.
Sığorta və pensiya fondları milli bazarda gücləndikcə dövlət büdcəsinin yükü də azalır.
Yəni bu emissiya sıradan bir maliyyə əməliyyatı deyil, həm də Azərbaycanın milli valyutasının nüfuzunu artıran, kapital bazarını beynəlxalq standartlara yaxınlaşdıran və dollarlaşma ilə mübarizədə yeni mərhələ açan strateji addımdır. Uzunmüddətli perspektivdə isə bu cür əməliyyatlar yerli investor bazasının genişlənməsi, kreditlərin ucuzlaşması və manatın maliyyə arxitekturasında güclənməsi ilə nəticələnə bilər.
Akif NƏSİRLİ
