Əli Mustafa: “Görülən işlər qənaətbəxş olmasa da Ermənistan hakimiyyəti Azərbaycan qarşısında öhdəliklərini anlayır”
Vaşinqtonda 8 avqust 2025-ci ildə sülh müqaviləsi mətninin paraflanması və Birgə Bəyannamənin imzalanmasından, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yeni mərhələnin əsasının qoyulmasından artıq bir il ötür. Prezident İlham Əliyev, Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən üçtərəfli zirvə görüşü Cənubi Qafqazın müasir tarixində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir.
Ötən bir ildə sülh gündəliyini irəli aparmaq üçün Azərbaycan bir sıra işlər gördü. Tranzit yüklərin Ermənistana daşınmasına icazə verdi, yanacaq ixrac etdi və s. Maraqlıdır, bəs Ermənistan bu istiqamətdə nələr etdi, paraktiki addımlar atdı? Ümumiyyətlə, Ermənistanın bununla bağlı işini qənaətbəxş hesab etmək olarmı?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən siyasi şərhçi Əli Mustafa baki-xeber.com-a açıqlamasında bir sıra məqamlara toxundu: “Vaşinqtonda imzalanan sənədlər təbii ki, Cənubi Qafqazda bir sıra məsələlərin sanki fərqli bir məcrada inkişafına təkan verdi. Ancaq regionda heç şübhəsiz ki, hələ də bir sıra köhnə maraqlar qalmaqdadır. Bu maraqlar üzərindən də bir sıra siyasi addımlar, məqamlar həyata keçirilir. O cümlədən, Rusiya Cənubi Qafqazda nə Azərbaycan, nə də Ermənistanla bağlı maraqlarından imtina etməyib. Paşinyan 8 avqust razılaşmasında bir sıra öhdəlikləri üzərinə götürdü. Xüsusən də Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana yönəlik ərazi iddiasının çıxarılması, Naxçıvana maneəsiz keçidin təmin edilməsi ilə bağlı addımlar atmalıdır. Ancaq məsələ ondadır ki, Paşinyan müəyyən səbəblərdən tələsmir, ictimayi rəyin hansı istiqamətdə dəyişəcəyindən ehtiyat edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, iyunda Ermənistanda parlament seçkisi keçirilib. Düzdür, Paşinyanın bloku qalib gəlib, amma referendum keçirilməsi üçün konstision çoxluq əldə edə bilməyib. Eyni zamanda, Rusiyanın Ermənistana qarşı siyasi-iqtisadi təzyiqləri azalmır. Əksinə, təzyiqlər artır. Fikrimcə, bütün bunlar Paşinyan hakimiyyətinə 8 avqust razılaşmasından irəli gələn məsələlərlə bağlı daha çox iş görməyə imkan vermir. Ermənistandan fərqli olaraq Azərbaycan güclü dövlətdir, müstəqil siyasət yeridir və Rusiyadan asılı deyil. Ermənistanda Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ABŞ-la birlikdə birgə iş gedir. Ümidverici məqam odur ki, Paşinyan seçkidə qalib gəldiyi üçün qarşıdakı dövrdə bu istiqamətdə işlər daha da sürətlənə bilər. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, ABŞ-İran qarşıdurması da bu prosesə mənfi təsir göstərir. Hər halda güman edirəm ki, bu ilin sonu, gələn ilin əvvəlində biz Ermənistanda yeni Konstitusiyanın müzakirəsinin rəsmi mərhələyə keçməsini görəcəyik. Bir məqamı da qeyd etməliyik ki, ötən müddətdə Paşinyan öz cəmiyyətinə də xeyli mesajlar verdi. Hətta müəyyən mənada gündəmi dəyişdi. Sülhün vacib olduğunu izah etməyə çalışdı. Kilsəyə qarşı mübarizədə bir sıra yeni narrativlər ortaya çıxdı. Yəni siyasi və ideoloji olaraq müəyyən işlər görülüb. Konkret addımlara gəldikdə isə, hələ ki, bu, müşahidə edilmir. Yəqin ki, referendum buna nöqtə qoyacaq. Görülən işlər qənaətbəxş olmasa da Ermənistan hakimiyyəti Azərbaycan və ABŞ qarşısında öhdəliklərini anlayır, onun məsuliyyətini dərk edir. Ancaq daxili siyasi kanyukturla bunu uzlaşdıraraq addımlamaq zorundadır”.
Vidadi ORDAHALLI
