İlqar Hüseynli: “Bütün bunlar o deməkdir ki, ortada ciddi qeyri-şəffaflıq mövcuddur”
2025-ci ildə satınalmaların say baxımından 52.4 faizi müsabiqə (tender) üsulu ilə icra olunub. Bu, Hesablama Palatasının yaydığı məlumatda öz əksini tapıb. O da qeyd olunub ki, ötən il satınalmaların yarıdan çoxu (52.4 faizi) müsabiqə yolu ilə aparılsa da, ümumi xərcin 54.6 faizi bir mənbədən (müsabiqəsiz) satınalmaya sərf olunub.
Qanunvericilik müsabiqədənkənar müqavilələrə imkan versə də, bu, böyük faiz nisbətində olmamalıdır. Çünki əksər hallarda belə olduqda proses tələsik və qeyri-şəffaf təşkil edilir, üstəlik, korrupsiya şübhələri artır. Xüsusən də görürsən görülən işlərin, alınan materialların qiyməti şişirdilir. Belə olan halda 50 faizə yaxın satınalmaların tendersiz icra edilməsi nə dərəcədə qanunauyğundur?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən ekspert İlqar Hüseynlinin fikrincə, ümumiyyətlə, ən doğru və şəffaf iqtisadi yol və idarəetmə satınalmaların açıq tender yolu ilə həyata keçirilməsidir: “Bununla bağlı ictimaiyyətə, cəmiyyətə, özəl sektora geniş informasiya çatdırılmalıdır. Ona görə ki, sağlam rəqabət olsun və hansı şirkət sərfəli təkliflərlə çıxış edirsə, ona üstünlük verilsin. Satınalmaların 52.4 faizi tender üsulu ilə icra olunubsa, bu, o deməkdir ortada ciddi qeyri-şəffaflıq mövcuddur. Bu da müəyyən mülahizələrə, şübhələrə və korrupsiya maraqlarının ortaya çıxmasına yol açır. Təsadüfü deyil ki, işğaldan azad edilən ərazilərdə həyata keçirilən tikinti işləri, şəhər və kəndlərin tikintisində baş verən son hadisələr, əhali tərəfindən sosial şəbəkələrdə səsləndirilən narazılıqlar bilavasitə yeyintilərin olmasından xəbər verir. Yəni tenderlərin müxtəlif üsullarla, şəxsi maraqlar yolu ilə konkret şəxslərə verilməsinin göstəricisidir. Bu baxımdan 50 faizə yaxın satınalmaların tendersiz icra edilməsi çox böyük rəqəmdir. Hələ baxmaq lazımdır ki, 50 faizin içindəki ümumi dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitin həcmi nə qədərdir? Kiçik-kiçik tenderlərin sayını da o 52 faizin içində bərabərləşdirmək olar. Yəni digər tenderdən kənar olan satınalmalara. Ona görə də hesab edirəm ki, bütün tenderlər şəffaf həyata keçirilməlidir. Nə qədər tenderlərdə iştirakçı sayı çox olarsa, bir o qədər rəqabət üçün imkanlar yaranmış olar. Bütün bunlar həm də normal nəzarət sisteminin qurulmasına öz töhfəsini verəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
