Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

8 avqustdan sonra ilk 1 il, Əliyevlə Trampın doldurduğu boşluq, Putin 9 noyabr sənədini niyə yeniləmədi? - Aydın QULİYEV yazır...

Image


2025-ci ilin 8 avqustunda Vaşinqtonda Trampın iştirakı ilə imzalanmış sənədlər bir neçə aspektdən dərin yenilik gətirdi...Azərbaycan-Amerika münasibətləri köklü dəyişdi, Azərbaycan- Ermənistan sülh prosesi daha möhkəm təminat altına alındı, ABŞ-ın ona qədərki Cənubi Qafqaz siyasətinin yanlış və hətta ziyanlı olduğu təsdiqləndi, Rusiyanın bölgədə sülhə təminatçı olmaq imkanlarının tükəndiyi təsdiqləndi.

2020-ci iln 9 noyabrında Putinin virtual iştirakı ilə imzalanmış bəyannamə sonrakı 5 il ərzində praktik olaraq nəyisə dəyişmədi. Bu 5 il ərzində yalnız Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin təklikdə başlatdığı sülh prosesinin Ermənistan tərəfindən qəbul olunmasında Rusiyanın bir fundamental iştirakı olmadı. Əslində Moskvanın İrəvanı ürəkdən sülhə təşviq etdiyini də söyləməyə bir əsas, təəssüf ki, olmadı.

Əslində Tramp hakimiyyətə ikinci dəfə gələnə qədər ABŞ və Rusiyanın Cənubi Qafqazda münaqişənin həllinə yanaşmaları təxminən oxşar idi. Hər ikisi Azərbaycan-Ermənistan sülhünü real şəkildə təmin etməyi yox, öz maraqlarını güdürdülər. Rusiya çalışırdı ki, münaqişə yarımçıq qalsın, Laçın və Kəlbəcər işğalda qalsın, Rusiyanın Qarabağdakı qüvvələri bir neçə on illik status alsın, Rusiya hər iki ölkəni yenə təsir altında saxlamaqda davam etsin. Təəssüf ki, Trampa qədərki Bayden administrasiyası da uzunmüddətli sülhü yox, separatçı Dağlıq Qarabağ bölgəsinin rəsmi status, hətta ayrıca dövlətçilik qazanmasını hədəfləmişdi...

Hələ ilk prezidentlik dövründə Trampın Qafqazda gedən proseslər, erməni lobbisi ilə məsafə saxladığı, ABŞ-ın Qafqaz siyasətinə daha çox tarixi ədalət və Amerikanın dövlət maraqları baxımından üstünlük verdiyi açıq görünürdü. Hələ ilk prezidentlik vaxtlarından Trampın İlham Əliyevlə rəsmi yazışmaları onun Qafqaz siyasətinin formalaşmasına sözsüz təsir göstərirdi. İlham Əliyevin Trampın fərqli siyasət aparmaq niyyətlərini zamanında qiymətləndirməsi də öz rolunu oynadı...

Beləliklə, 44 günlük müharibədən sonra həm Moskvanın, həm də Bayden administrasiyasının bölgəmizdə sülhə maneçilik fəaliyyətləri təhlükəli bir boşluq yaratmışdı. İlham Əliyevlə Trampın bir-birini əla başa düşmələri möhkəm ümidlər yaratdı ki, həmin boşluq Bakı ilə İrəvanın arasında yalnız Trampın sülh vasitəçiliyi ilə doldurula bilər. Nəticə etibarilə 2025-ci ilin 8 avqust Vaşinqton görüşü və imzalanmış sənədlər həm zərurət, həm də müstəsna əhəmiyyətli şans olaraq ortaya çıxdı. 30 illik Azərbaycan-Amerika münasibətləri tarixində ilk dəfə Strateji tərəfdaşlıq sənədi imzalandı. Yalnız Prezident İlham Əliyevin səyləri ilə tərtib olunmuş Saziş mətni paraflandı. Hansını ki, 5 ildə Moskva praktik olaraq etməyi bacarmamışdı. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və süverenliyini ehtiva edən rəsmi sənədə ilk dəfə olaraq ABŞ kimi super dövlətin imzası qoyulmuşdu. Hansını ki, Rusiyanın timsalında heç vaxt görmədik. Ancaq xalqlar bunu umurdu. ABŞ prezidenti üçtərəfli bəyannaməyə Azərbaycanın öz süverenliyini bərpa etməsindən sonra imza atdı. Bununla da Azərbaycanın süverenliyini və keçmiş Dağlıq Qarabağ üzərində haqqını hüquqi olaraq təsdiqlədi. Bəs Kreml bunu etdimi? Xeyr! Halbuki edə bilərdi və etməli idi. Kreml başçısının imzası olan yeganə sanəd - 9 noyabr 2020-ci il bəyannaməsi o zaman imzalanmışdı ki, Dağlıq Qarabağ hələ işğal altında idi və deməli, Azərbaycanın suverenliyi altında deyildi. Bəs Rusiya 2023-cü ilin antiterror əməliyyatından sonra 9 noyabr 2020-ci ilin sənədini niyə təzələmədi və məzmununda yeniliklər edərək təkrar imzalamadı? Şübhəsiz ki, Rusiya 2023-cü ilin antiterror əməliyyatından sonra bunu etmək niyyətində olsaydı, Azərbaycan yox deməz, əksinə, sevinərdi...

8 avqust Vaşinqton sənədlərinin mühüm siyasi-diplomatik nəticələrindən biri Azərbaycan-Ermənistan nünasibətləri üzərində Avropa Birliyinin manipulyasiyalarına da son qoyması oldu. Vasitəçilik adı altında Fransanın və digərlərinin maraqlarını irəli sürən Avropa Birliyi sonda nə təminatlı sülh prisesinə yol aça bildi, nə də öz maraqlarını sonadək gizlədə bildi.

Nəhayət, 8 avqust Vaşinqton sənədləri bölgəmizin bütün ölkələrinin kartlarının açılıb ortaya qoyulmasına təkan verdi. İndi hamının, sanki açıq oynayırmışlar kimi, heç bir gizli tərəfi qalmayıb.

8 avqustdan sonrakı bir ildə bu sənəd bölgəmiz üçün daha çox iş gördü, nəinki Putinin virtual iştirakı ilə imzalanmış 9 noyabr 2020-ci il sənədinin 5 ildə et(mə)dikləri...

9 noyabr 2020-ci il sənədi bölgəmizə "Laçın dəhlizi" adlı yeni qanlı oyun ssenarisi gətirməyə daha çox hesablanmışdı. 8 avqust 2025-ci il tarixli Vaşinqton sənədləri isə yekun sülh sazişinin və Zəngəzur ( Tramp) dəhlizinin gerçəklik qapılarını açır...

Aydın QULİYEV




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ