Vasif Qəhrəmanov: “4G/5G şəbəkələrinin genişləndirilməsi və infrastruktur investisiyalarının artırılması vacibdir”
Elvin Abbasov: “Provayderlər yüksəksürətli paketlərin qiymətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmalı, təqdim olunan sürəti isə 2,5–3 dəfə artırmalıdırlar”
026-cı ilin iyun ayı üzrə Speedtest Global Index hesabatına əsasən, Gürcüstan mobil internet sürətinə görə dünyada 17-ci yerdə qərarlaşıb. Ölkədə mobil internetin median yükləmə sürəti 156,3 Mbit/s təşkil edib ki, bu da qlobal orta göstərici olan 93,47 Mbit/s-i əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir. Reytinqə 672,87 Mbit/s nəticə ilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri başçılıq edir.
Cənubi Qafqaz ölkələri arasında da Gürcüstan mobil internet sürətinə görə liderdir. Azərbaycan 98,61 Mbit/s göstərici ilə 46-cı, Ermənistan isə 91,69 Mbit/s nəticə ilə 85-ci yerdə qərarlaşıb.
Bununla yanaşı, sabit ev genişzolaqlı internet üzrə vəziyyət fərqlidir. Gürcüstan 50,8 Mbit/s sürətlə 149 ölkə arasında 107-ci yerdədir. Bu kateqoriyada regionda lider Azərbaycandır. Ölkəmiz 92,2 Mbit/s göstərici ilə 84-cü, Ermənistan isə 91,7 Mbit/s sürətlə 85-ci yerdə qərarlaşıb. Gürcüstan mobil internet sürətinə görə dünyada 17-ci, Azərbaycan isə 46-cı yerdədir. Sizcə, Azərbaycanda mobil internetin keyfiyyətinin və sürətinin bu qədər geridə qalmasının əsas səbəbi nədir və bu problemi aradan qaldırmaq üçün konkret hansı addımlar atılmalıdır? Rəqəmsal texnologiyalar üzrə mütəxəssis Vasif Qəhrəmanov hesab edir ki, Azərbaycanda mobil internet və rəqəmsal rabitə xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün mövcud problemlərin sistemli şəkildə aradan qaldırılması vacibdir. Onun fikrincə, son illər bu sahədə müəyyən irəliləyişlər əldə olunsa da, hələ də xidmətin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərən bir sıra amillər qalmaqdadır. Vasif Qəhrəmanov "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda əsas problemlər infrastruktur investisiyalarının kifayət qədər sürətli aparılmaması, bəzi bölgələrdə şəbəkələrin yüklənməsi və bazarda rəqabətin məhdud olmasıdır. Onun sözlərinə görə, xüsusilə əhalinin sıx yaşadığı ərazilərdə və pik saatlarda mobil internetin sürətinin aşağı düşməsi mövcud şəbəkələrin əlavə investisiyalara ehtiyac duyduğunu göstərir. Ekspert qeyd edib ki, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişaf etdiyi bir dövrdə telekommunikasiya infrastrukturunun müasir tələblərə uyğunlaşdırılması artıq zərurətə çevrilib. O hesab edir ki, internet xidmətlərinin keyfiyyəti təkcə istifadəçilərin rahatlığı baxımından deyil, həm də elektron dövlət xidmətlərinin, onlayn təhsilin, rəqəmsal biznesin və innovativ texnologiyaların inkişafı üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Vasif Qəhrəmanovun fikrincə, problemin həlli üçün 4G və 5G şəbəkələrinin daha geniş əraziləri əhatə etməsi, mobil operatorların infrastruktur layihələrinə investisiyalarını artırması və bazarda sağlam rəqabəti təşviq edən tənzimləyici islahatların həyata keçirilməsi vacibdir. O bildirib ki, rəqabət mühitinin güclənməsi operatorları həm xidmət keyfiyyətini yüksəltməyə, həm də yeni texnologiyalara daha çox investisiya yatırmağa təşviq edəcək. Ekspert hesab edir ki, bu istiqamətdə atılacaq addımlar nəticəsində istifadəçilər daha sürətli və dayanıqlı internet xidmətləri əldə edəcək, ölkənin rəqəmsal transformasiya prosesinə və iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına da mühüm töhfə veriləcək. İT eksperti Elvin Abbasov hesab edir ki, Gürcüstanın mobil internet sürətinə görə Azərbaycandan öndə olması iki ölkənin telekommunikasiya siyasətində və infrastruktur investisiyalarında fərqli yanaşmaların nəticəsidir. Onun fikrincə, mobil və sabit internet infrastrukturunun inkişaf səviyyəsi internet sürətinə və tarif siyasətinə birbaşa təsir göstərir. Elvin Abbasov "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Gürcüstanın mobil internet sürətinə görə dünyada 17-ci, Azərbaycanın isə 46-cı yerdə qərarlaşması mobil spektr siyasəti və telekommunikasiya infrastrukturuna yönəldilən investisiyalar arasındakı fərqi aydın şəkildə nümayiş etdirir. Onun sözlərinə görə, Gürcüstanın mürəkkəb coğrafi relyefi ölkədə sabit genişzolaqlı internet şəbəkəsinin qurulmasını çətinləşdirdiyindən əsas diqqət mobil şəbəkələrin inkişafına yönəldilib. Ekspert qeyd edib ki, sabit genişzolaqlı internet infrastrukturunun qurulması daha yüksək maliyyət tələb etdiyi üçün bu, Gürcüstanda internet tariflərində də özünü göstərir. Onun sözlərinə görə, bu ölkədə sabit internet paketləri Azərbaycana nisbətən təxminən iki dəfə bahadır və məhz buna görə istifadəçilər daha münasib qiymətli mobil internet xidmətlərinə üstünlük verirlər. Elvin Abbasov bildirib ki, Azərbaycan isə sabit genişzolaqlı internet üzrə daha əlverişli mövqedədir. O qeyd edib ki, ölkənin bu sahədə Cənubi Qafqazda birinci yeri tutması “Onlayn Azərbaycan” layihəsi çərçivəsində GPON (optik) şəbəkəsinin geniş şəkildə qurulmasının nəticəsidir. Bununla belə, ekspert hesab edir ki, mövcud infrastrukturdan daha səmərəli istifadə olunarsa, sabit internet sürətini daha da artırmaq mümkündür. Onun fikrincə, provayderlər qiymət siyasətini yenidən nəzərdən keçirməli və istifadəçiləri daha yüksək sürətli paketlərə keçməyə təşviq etməlidirlər. Bu məqsədlə 250–300 Mbit/s internet paketlərinin qiyməti daha əlçatan olmalı, istifadəçilər cüzi əlavə ödəniş müqabilində daha yüksək sürət əldə edə bilməlidirlər. Ekspert vurğulayıb ki, bu yanaşma həm istehlakçılar üçün daha sərfəli olacaq, həm də mövcud optik şəbəkənin imkanlarından daha səmərəli istifadə edilməsinə şərait yaradacaq. Elvin Abbasov əlavə edib ki, Azərbaycanda mobil internetin Gürcüstanla müqayisədə nisbətən aşağı sürət göstərməsinin səbəblərindən biri də ölkədə sabit genişzolaqlı internetin yüksək inkişaf səviyyəsidir. Onun sözlərinə görə, evlərdə və biznes sektorunda yüksək sürətli optik internet geniş yayıldıqca, mobil şəbəkələrə maksimum sürət təmin etmək üçün ayrılan investisiyaların prioriteti də dəyişir. Bu səbəbdən iki ölkənin telekommunikasiya inkişaf modeli və investisiya strategiyası fərqli nəticələr ortaya qoyur.
Akif NƏSİRLİ
